ESTAR ABİ

OCAK 2012 DÖKÜMÜ

2012-02-01T20:21:00.000+02:00

Geçtiğimiz aydan itibaren izlediğim tüm filmlerin yorumlarını bloga yazmaktan vazgeçip sadece belirli filmleri eleştirmeye karar verdim. Dolayısıyla artık dökümlerde blogda eleştirisi yer almayan filmleri de görebilirsiniz.

Filmler:

1-No Way Out/Çıkış Yok (1987-Roger Donaldson): 9
2-Bir Zamanlar Anadolu'da (2011-Nuri Bilge Ceylan): 9
3-Rise of the Planet of the Apes/Maymunlar Cehennemi: Başlangıç (2011-Rupert Wyatt): 9
4-3 Idiots/3 Aptal (2009-Rajkumar Hirani): 8
5-Incendies/İçimdeki Yangın (2010-Denis Villeneuve): 8
6-Un Prophete (2009-Jacques Audiard): 8
7-Snatch./Kapışma (2000-Guy Ritchie): 7
8-The Artist (2011-Michel Hazanavicius): 7
9-Haevnen/Daha İyi Bir Dünyada (2010-Susanne Bier): 7
10-Jacob's Ladder/Dehşetin Nefesi (1990-Adrian Lyne): 7
11-Devil/Şeytan (2010-John Erick Dowdle): 6
12-What Lies Beneath/Gizli Gerçek (2000-Robert Zemeckis): 5
13-The Last House on the Left/Soldaki Son Ev (1972-Wes Craven): 5
14-The Mothman Prophecies/Gecenin Nefesi (2002-Mark Pellington): 3

Ortalama Puan: 7/10

Diğer yazarlar:

Özgür Şahin - The Help/Yardımcı (2011-Tate Taylor): 7

Belgesel:

1-The 16th Man (2010-?)

IMDB TOP 5 DEĞİŞİKLİK: PULP FICTION 4. SIRAYA YÜKSELDİ

2012-01-30T00:57:00.000+02:00

IMDB Top 250 sıralamasında 2009'un ocak ayından bu yana 5. sırada bulunan Pulp Fiction/Ucuz Roman 3 sene sonra 4. sıraya yükseldi. Bu aynı zamanda filmin listede şimdiye kadar yükselebildiği en üst sıra oldu. Öte yandan Pulp Fiction'a sırasını kaptıran Il Buono, il Brutto, il Cattivo/İyi, Kötü, Çirkin ise 2007'nin ocak ayından beri çoğunlukla 4. sırada idi. Zaman zaman 5. sıraya düşen film 4. sıradaki yerini çabucak geri alıyordu. En son 2010 kasımında Inception/Başlangıç'ın 3. sıraya çıkmasından dolayı yerini kaybeden film 14 aydır 4. sıradayken bugün Pulp Fiction'a geçildi.

THE ARTIST (2011) - OSCAR 2011 EN İYİ FİLM ADAYI

2012-01-28T00:41:00.000+02:00

Yönetmen: Michel Hazanavicius

Oyuncular: Jean Dujardin, Berenice Bejo

Başlıca ödül ve adaylıklar: Oscar ödülleri dağıtıldıktan sonra eklenecek

IMDB Puanı: 8,5/10

Estar Abi Puanları:

-Jean Dujardin: 9

-Berenice Bejo: 7

-Michel Hazanavicius (yönetmen-senarist): 8-8

Genel Puan: 7/10

-Konuş
-Hayır konuşmayacağım...

Film içinde film bu diyalogla başlıyor. Daha en baştan niyetini gösteren, temasını bir ana başlığa bağlayan ve "konuşma, ses, sessizlik" teması üzerinden sinemanın son 15 yıldır en önemli teması haline gelen "iletişime" odaklanan bir film Artist. Arka fonda, sessiz sinema döneminin starlarından George Valentin adındaki kurgu kahramanın sesli filmin çıkışıyla birlikte yıldızının nasıl söndüğü ve sektörün kendine yeni starlar yarattığı anlatılırken usul usul iletişimsizlikten kıvranan günümüz insanını masaya yatırıyor film. Hugo gibi sinemanın ilk dönemlerine ayna tutan bir başka yapımla Oscar başta olmak üzere birçok törende yarışa giren Artist, Fransa-Belçika ortak yapımı bir sessiz film olarak niyetini ve anlatmak istediğini bağırarak söylemek zorunda kalıyor.

Karısının, mutsuzluğu hakkında konuşmak istediğinde ona sessizlikle cevap veren ve bu tutumuyla karısına sinir krizleri geçirten George, gerçekten de sinir bozucu bir inatla sessizlik yemini ediyor sanki. 1929'da sesli filmin çıkmasıyla çağa ayak uyduramayan George, gerçek sanatın sessiz sinemada olduğunu düşünüyor ve sanatçı kimliğini kaybetmemek adına sinemayı bırakmak zorunda kalıyor. Filmin adı olan artist kelimesi günümüzde artık filmde oynayan oyuncuyu tanıtmak için kullanılıyor. Ama art-ist kökü ve ekiyle birlikte aslında sanatçı anlamına gelen bu kelime, George'un da tutkuyla bağlandığı inadının kökünü oluşturuyor. George, yıldız aurasını sanatına borçlu olduğunu düşünüyor ve sesin sanatına darbe vuracağına inanıyor.

Öte yandan, George'un star olduğu dönemde, figüran olarak sektöre adım atan Peppy de sesli dönemin starı olarak George'un kronolojik kaderinin tersini yaşıyor. Peppy'nin ünlü olmasına giden yol ise bir film çıkışında hayranları George'un etrafını sarmışken ona ulaşabilmesi ve onu öpmesi sayesinde açılıyor. George'la "iletişim" kurmak isteyen Peppy, korumalar yüzünden bu amacına ulaşamıyor ama cüzdanı yere düşüp de onu almaya kalkışınca kendini George'un yanı başında buluveriyor ve ilk iletişimi sayesinde starlık yolunun ilk adımını atmış oluyor. George'a kendini sahnede kanıtlaması ise yüzünün görünmediği, yalnızca bacaklarının göründüğü bir sette yaptığı dans sonucu gerçekleşiyor. O set orada olmasa muhtemelen George'la birlikte yaptığı doğaçlama dans da gerçekleşmeyecekken, yine iletişimsizlik kalıbının kırıldığı bir başka örnek yaşanıveriyor.

Artist, bir sanatçının trajedisini, çöküşünü anlatırken bu çöküşü en çok da unutulmaya bağlıyor. Bir zamanlar, yüzlerce insan tarafından ayakta alkışlanan ve hayranlık duyulan bir sanatçının kimsenin tanımadığı bir adama dönüşmesi filmin temel izleği. Bu izlek, bize geçtiğimiz günlerde Erol Büyükburç'un başına gelen stüdyodan kovulma olayını anımsatabilir. Ne tesadüf, filmde de en trajik anlardan birinde geçen "hayat işte" cümlesi, Büyükburç'un da ağzından dökülüvermişti canlı yayında. Gerçi o programın bir mizansen olduğunu düşündüğüm için bu bağlantının net olduğunu söyleyemem ama biz, eskimiş ve eskidiği için de unutulmuş çok sanatçı gördüğümüzden George'u rahatlıkla etrafımızdaki sönmüş yıldızlara benzetebiliriz. Aşk Filmlerinin Unutulmaz Yönetmeni filminde Şener Şen de bir başka George Valentin'i canlandırmıyor muydu? Ya da Levent Kırca'nın az bilinen harika filmi Son'da sinema emekçilerinin unutuluşunun trajedisini görmemiş miydik? Artist de aynı üzücü durumu içeriyor. Tek fark, diğer filmler bu trajediyi günümüz şartlarında ele alırken Artist, bizi bizzat o günlere götürüyor.

Filmi, gelenek-modernizm çatışması ekseninde de okuyabiliyoruz. George'un bir türlü sesli filmlerde oynamaya ikna olmaması insanın temelinde yatan geleneksele bağlılık ve modernizmi reddetme içgüdüsüne koşut bir örnek. Teknolojinin sinema endüstrisine sağladığı büyük bir güç ses. Birçok yönetmen ve teknik sinemacının anında kendilerini geliştirmeleri için de zemin hazırladığını söyleyebiliriz. Ama ses ve dolayısıyla getirdiği modern sanat anlayışı, kamera arkasındakilere yaradığı kadar kamera önündekilere yaramayınca gelenek-modern çatışması hemen su yüzüne çıkıveriyor. Billy Wilder klasiği Sunset Blvd. filminde Gloria Swanson'ın akıllara zarar bir gerçeklikle canlandırdığı Norma Desmond karakteri de bir başka George Valentin örneği olarak bu temanın çarpıcı bir önderidir. Desmond'un trajedisi başka insanları da etkileyecek şekilde felaketle sonuçlanırken George'un inadının aşk sayesinde kırılması bize Michel Hazanavicius'un iletişimsiz toplum için bile hala bir ümit olduğu mesajından başka bir şey değil.

Her ikisini de ilk defa izlediğim başrol oyuncuları, başarılı bir "artistlik" sergilemişler ama Jean Dujardin'in bir adım önde olduğunu söylemeliyim. James Cromwell, John Goodman, Malcolm McDowell, Penelope Ann Miller gibi tanıdık oyuncular da kendilerinden bekleneni veriyor. Ama yine de film üzerinde en büyük etki senaryoyu da yazan yönetmen Hazanavicius'a ait. Sessiz sinema dönemi hakkında uzun uzadıya bir araştırmaya giriştiğine emin olduğumuz yönetmen, karakterleri için Greta Garbo, Rudolph Valentine, Mary Pickford, Douglas Fairbanks gibi sessiz sinema abidelerinden bolca esinlenmiş ve hepsine birkaç sahnede saygı duruşunda bulunma zerafetini göstermiş.

Artist, en iyi film, yönetmen, senaryo, aktör, yardımcı aktrist gibi dallar da dahil olmak üzere 10 dalda Oscar'a aday oldu ve büyük ödülün de en büyük favorisi. İlk bakışta kendisinin en yakın rakibinin The Descendants/Senden Bana Kalan olduğunu söyleyebiliriz ama ödüllerin kaçını hak ettiğini belirtebilmem için diğer adayları da izlemem gerekiyor. Oscar'a aday 9 filmi izleyeceğim bu hafta içinde ilk sıraya Artist'i almamın sebebi de filmin şimdiden favori gösteriliyor oluşuydu. Artist, son iki-üç yıldır görülen eşit şansa sahip 2-3 filmin yarışması gibi çetrefilli bir durumda olmayan favorilerden...

İlginç Bilgi: Artist, Oscar büyük ödülünü alması durumunda bu ödüle sahip olan ikinci sessiz film olacak. Son 1 dakikasındaki sesli bölümü saymazsak Artist, Oscar tarihinin ilk galibi Wings/Kanatlar'dan bu yana ilk kez ödüle ulaşan sessiz film olabilir. Öte yandan bu ödüle ulaşan son siyah-beyaz filmin de 1993 tarihli Schindler's List olduğunu hatırlatalım.

BİR ZAMANLAR ANADOLU'DA (2011)

2012-01-18T19:53:00.003+02:00

Yönetmen: Nuri Bilge Ceylan

Oyuncular: Muhammet Uzuner, Yılmaz Erdoğan, Taner Birsel

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Cannes Film Festivali Büyük Jüri en iyi film ödülü

-Cannes Film Festivali Altın Palmiye ödülü adayı

-SİYAD ödüllerine en iyi film ve yönetmen dahil 6 ödül

IMDB Puanı: 8,4/10

Sinematürk Puanı: 9,5/10

Estar Abi Puanları:

-Nuri Bilge Ceylan (yönetmen-senarist): 10-9

-Yılmaz Erdoğan: 10

-Muhammet Uzuner: 9

-Taner Birsel: 9

-Gökhan Tiryaki (görüntü yönetmeni): 9

Genel Puan: 9/10

1968 yılında Sergio Leone, C'era una Volta il West/Bir Zamanlar Batı'da - Batıda Kan Var filmini çektiğinde bir akımı da bilmeden başlatmış oldu. Artık bazı özel filmlerin başına "Once Upon a Time" yani "Bir Zamanlar" ibaresi konulacaktı. Yönetmenler ülkelerinin geçmişlerini anmak ve geçmişte kalmış duygulara ağıt yakabilmek adına Bir Zamanlar'ı sahiplenecekti. Hatta Sergio Leone, bizzat aynı trendi sürdürerek Bir Zamanlar Amerika filmini bile çekti. Bir Zamanlar ibaresi daha sonra Hindistan, Çin, Meksika gibi ülkeler için de kullanıldı. Bu filmler genelde bahsi geçen ülkenin geçmişinden bir kesit sunuyordu. Örneğin Bir Zamanlar Batı'da, Amerika'nın batısına tren raylarının döşenmeye başlamasından, yani medeniyetin gelip yerleşmesinden hemen öncesini anlatarak bir devrin bitişini gösteriyordu. Bir Zamanlar Hindistan'da, yüz yıl evvel bir kriket maçında Hint köylülerinin İngiliz askerlerini nasıl yendiğini anlatıyordu. Kısacası, Bir Zamanlar ibaresi yönetmenler için ülkenin geçmişine duyulan özlemi ve bazı büyüklük simgelerini göstermek için bulunmaz bir nimetti.

Nuri Bilge Ceylan da çok sevdiği Sergio Leone'nin anısına filme bu adı verdiğini söylüyor. Ceylan, senaryoda "bir zamanlar Anadolu'da böyle bir gece yaşadım dersin" repliğini gördüğünde filmin adını Bir Zamanlar Anadolu'da koymaya karar vermiş. Ceylan'ın filmi diğer Bir Zamanlar serisinin aksine günümüzde geçiyor ve bu hikayenin "bir zamanlar" vasfıyla anlatılabilmesi için geleceğe ihtiyaç duyuyor. Bu ihtiyaca karşılık gelen karakterin Doktor Cemal olduğunu düşünürsek film bu karakterin hikayesini etrafındaki birkaç erkek karakterler aracılığıyla anlatıyor. Üstelik herbiri birbirinden farklı meslekleri olan, herbirinin farklı bir kadınla sorunları olan erkekler bunlar. Tıpkı Doktor Cemal gibi...

Bir Zamanlar Anadolu'da, memleketime yakın olduğundan kültürünü çok iyi bildiğim ve son yıllarda suç oranının hayli yükselmiş olduğunu duyduğum Kırıkkale'nin Keskin ilçesinde geçiyor. Keskin deyince konuya hakim olanlar Türk Halk Müziği'nin bozlak kültüründen gelme sanatçıların adını anacaktır evvela. Çekiç Ali, Hacı Taşan ve oralı olmasalar da Muharrem ve Neşet Ertaş yörenin sembolleri... Bu isimlerin her biri türkülerinde yakıcı aşkları anlatırlar. Herbirinin derdi, sevdikleri kadın aracılığıyla yası ve acıyı tadıp ilahi aşkla bütünleşebilmektir. Üstadların hemen her türküsünde bu kaygının yeri vardır. Filmde tamamı erkeklerden oluşan karakterlerin de derdi aynı. Hepsinin hayatında bir kadın var ve hepsi bu kadınlardan ya da kendilerinden kaynaklı sorunları aşıp huzura varma derdinde.

SPOILER----------------------------------------------------------------------

Bir cinayetin aydınlatılma gecesi aynı zamanda karakterlerin içindeki karanlığın da aydınlatılmasına hizmet ediyor. Bir komiser, bir polis, bir astsubay, birkaç asker, iki zanlı, bir doktor, iki şoför, bir savcılık görevlisi ve bir savcı Keskin bozkırının gecesinde gömülü bir cesedi arıyorlar. Filmin karanlık açılış sahnesinde gösterilen lastikçi, aynı karede kendisiyle içki içenler tarafından öldürülüp gömülmüş. Herkesin öncelikli derdi bu cesedin yerini bulabilmek. Uzun bir süre zanlı, yeri bulamıyor. Hep bir çeşme-ağaç-tarla üçlüsünün yer aldığı araziye gitseler de bir türlü zanlıya hatırlatamıyorlar. Bu yolculuk bizi, Anadolu'nun orta yerindeki bir grup memurun iç savaşına götürüyor. Her iki arazi arasındaki yolculukta bir karakteri derinden tanıyoruz.

Yılmaz Erdoğan'ın canlandırdığı Komiser, cep telefonunda Love Story melodisi çalacak kadar romantik ama karısıyla hasta çocuğu yüzünden tam olarak geçinemediğini öğreniyoruz. Onların hayatını ters yüz eden çocuk olsa da Komiser'in içinde aşkla bağlantılı özlemleri derinden hissedebiliyoruz. Şoför Ali, ceset aranırken gözyaşı döken tek isim. Belli ki onun da bir derdi var ve ortam, durum bu derdi tetikliyor. Onun da karısının akrabalarının bulunduğu köye tuhaf dedikodular yüzünden adım atmadığını öğreniyoruz daha sonra. Fırat Tanış'ın canlandırdığı zanlı, cinayeti itiraf etse de cesedin yerini söylemeye korkuyor. Bir şeylerin onun vicdanını harekete geçirmesi lazım. Ama ne beraberindekilerin rutin konuşmaları, ne de komiserin tatlı-sert yaklaşımı bu devinimi sağlamıyor. Daha sonra öğreniyoruz ki cinayet sebebi bir kadınmış. Maktülün karısıyla olan ilişkisinden dolayı cinayet işleyen zanlının da kendine dert edindiği bir çocuk var tıpkı Komiser gibi.

Taner Birsel'in savcı karakteri filmin ana örgüsünün dışında ilerleyen ve zaman zaman ana hikayeyle paslaşıp nihayet finalde birleşen bir hikayenin de baş kahramanı. Başkasının karısıymış gibi anlattığı kendi karısının intiharı onun hem yüzünde hem de içinde derin yaralar büyütmüş. O da bir kadının cezalandırdığı erkeklerden biri. Üstelik işlediği suç, yani aldatma da yine bir başka kadının çekiciliği ile ilgili olduğundan savcı tamamen kadınların etrafında bir acı ördüğü karakterlerden... Nihayet içinde tuttuğu sırrı da bir itiraf dahilinde olmasa da rasyonalizmin sembolü doktora açık etmesi, savcının içindeki cerahati, akıl yoluyla ortadan kaldırmayı amaçlamasında gizli.

Komutan astsubay diğerleri gibi kadınlarla sorunu olup olmadığını öğrenebildiğimiz tiplerden biri değil. O bu filmin ikinci temasının, yani umursamazlığın sembollerinden. Ortada bir ceset var, bir trajedi yaşanmış. Bir cinayetten dolayı biri mezara, ikisi hapishaneye gidecek 3 kişinin gölgesinde, komutanın derdi yetkinin kimde olduğu. Diğerleri de komutandan farklı değil. Savcı bir an önce cesedin bulunmasını istiyor, çünkü ertesi gün Ankara'ya gitmesi gerekli. komiser geceyi ve gecenin hatırlattıklarını sonlandırmak için bir an önce cesede kavuşmak istiyor. Cesedin otopsisini yapacak hastane görevlisi de masada yatan ölü adamı hiç umursamadan bölüme alınması gereken alet-edevatın derdine düşmüş durumda. Tüm bu umursamazlığı Fırat Tanış'ın yüzündeki hüzünle paylaşıyoruz, cinayeti neden işlediği ortaya çıktığında ve çocuğu tarafından taşlandığında bunca "dertli" insanın arasında belki de özdeşleşebileceğimiz tek kişinin o olduğunu düşünüyoruz.

Özdeşleşme konusunda aslında seyirciye en yakın isim Doktor Cemal. Fakat doktor film boyunca diğerleri kadar içini açmıyor bizlere. Fakat onun da yüreğinde derin bir yaranın saklı olduğunu anlıyoruz. Manda yoğurdu, kuzu eti, prostat, Karakovan balı gibi olayla alakası olmayan muhabbetlerde bile kamera sürekli doktoru görebileceğimiz bir yerde duruyor ve onun tüm bu konular konuşulurken bambaşka sıkıntılarla boğuştuğunu farkediyoruz. Doktor, diğerlerinin aksine içini yalnız bize döküyor. Boşandığı karısıyla olan fotoğraflarına bakarken zamanda geriye doğru gidiyor ve öğrencilik yıllarından çocukluğuna kadar bir dizi fotoğrafa beraberce bakıyoruz. Belli ki filmin adında yer alan "bir zamanlar" teması en çok doktorun üzerinde bir yük.

İzleyenlerin hemen ayırtedebileceği dönüm noktası sahnesinde filmin iki önemli kadın karakterlerinden birine, muhtarın kızına rastlıyoruz. Elektriklerin gittiği bir gecede gaz lambasının verdiği büyüleyici ışığın çarptığı yüzünü bize ilk gösterdiği sahnede biz de diğer karakterlerle birlikte bir şok yaşıyoruz. Karşımızda o köye ait değilmiş gibi duran gencecik bir kız var. Savcı ölen karısını, doktor unutmadığı eşini onda görüp şoka uğruyor. Zaten hemen ardından savcı, ölen kişinin kendi karısı olduğunu belli eden bir sohbete dalıyor doktorla. Ama en büyük değişikliği zanlı yaşıyor ve kızın büyüleyici güzelliğine bakarken öldürdüğü adamı görüyor. Boğularak öldürüldüğünü bu sahnede anladığımız lastikçi, kıza diğerlerinden farklı olarak tepki vermeyen tek karakter. Zanlı bu olaydan sonra cesedin yerini komisere açıklıyor ve içindeki derdi dışarı vurup geride kalan çocuğunu komisere emanet ediyor.

Bu noktada bir durak yeri, bir sığınma bölgesi olan köye de dikkat etmek gerek. Köyde muhtar tarafından her türlü gıdanın en iyisi sağlanıyor. Balın, etin en iyilerini sofrada buluyoruz. Şoför Ali, özlemini çektiği bazlamaya kavuşuyor. Hatta öyle ki zanlılardan biri, normalde bir köyde bulunmayacak kolaya bile kavuşabiliyor. Sıkıntılı erkek karakterlerden bıkmak üzere olan seyirci de bir anda filmin temposunu arttıran bir kadın karakterle "ödüllendiriliyor". Zaten köyden çıktıktan sonra da her şey çorap söküğü gibi gelişiyor. O esnaya kadar hiç müzik kullanılmayan filmde Neşet Ertaş, Allı Turnam'ı söylemeye başlıyor. Ceset bulunuyor ve grup nihayet Keskin'e geri dönüyor.

Filmdeki umursamazlık teması cesedin bulunduğu sahnede çok net olarak gösteriliyor. Bagaja sığmadığı için cesedi bağladığını söylüyor zanlı, savcı, polis, komutan gibi hukukla ilgili karakterlerin hiçbiri bu bilgiyi doğrulamaya kalkışmıyor ve hepsi de bu yalan inanıyor. Zira nihayet filmin sonunda adamı canlı canlı gömüldüğünü öğreniyoruz. Böylece ipin sebebi de aşikar oluyor. Aslında izleyici de bu bilgiden sonra zanlının bagaj yalanını umursamaya başlıyor. Yine aynı sahnede şoför Ali'nin arazideki kavunları topladığını ve cesedin yanına, bagaja koyduğunu görüyoruz. Bu hareketin özellikle o anki ortama uymadığını hemen kavrıyoruz. Mezar kazıcılar, kazma getirmeyi, savcılık görevlisi ve doktorun ceset torbası getirmediğini hayretle izliyoruz. Günümüz insanının içine yavaş yavaş zerkedilen bir virüs gibi "umursamazlık" en çıplak haliyle karşımızda duruyor.

SPOILER-----------------------------------------

Bu filmin her sahnesi, her repliği ayrı ayrı değerlendirilmeyi hak ediyor. Nuri Bilge Ceylan filmlerinden korkan kitlenin ağızlarına sakız ettiği uzun uzun camdan bakan karakter örneği bu filmde de var ama filmin içine girebilen herkes o sahneyi zaten büyük bir dikkatle takip ettiğinden "sıkılma" hissini yaşamıyor. Zaten böyle bir filmde insan nasıl sıkılır onu da anlayabilmiş değilim.

Yılmaz Erdoğan ilk kez kendisinin yapımcı ya da yönetmen olmadığı bir filmde oynuyor ve ne gariptir ki daha önceki tüm performanslarının çok çok üzerinde bir rol çıkartıyor. Fırat Tanış, Ahmet Mümtaz Taylan, Muhammet Uzuner ve Taner Birsel nüanslı oyunculuk ne demektir, nasıl yapılmalıdır konulu ders veriyor adeta. Ama muhtar rolünde Ercan Kesal hepsinin üzerine çıkıyor. Kesal'ı bu filmde izleyen ve onu daha önce tanımayan herkes Kesal'ın gerçekten de o köyde muhtarlık yapan birisi olduğunu iddia edecektir. O nasıl bir rolü içselleştirmedir, nasıl yaşayarak oynamadır anlatılmaz. Yöre insanlarından birisi olduğum için muhtar tipinde yaşı geçmiş ve köyün en çok sözü dinlenen insanlarını çok iyi bildiğimden bu karakteri ayrıca gözlemleme fırsatı bulabildim. Kesal, rolünde hiç fire vermiyor ve SİYAD'da aldığı ödülü sonuna kadar hak ediyor.

Film, güzelliğini sadece senaryosu ve oyuncularından almıyor. Görüntü yönetmenliğinin de bir harika olduğunu belirtmek gerek. Bir fotoğraf sanatçısı olan Nuri Bilge Ceylan ve TRT çıkışlı Gökhan Tiryaki normal şartlarda bir bozkırdan elde edilebilecek en iyi kareleri alıyor. Kabartmanın üzerie düşen ışık, sadece araba farlarıyla elde edilen aydınlatmalar, morg ve otopsi odasının soğukluğunu hissettiren tonsuz çekimler ve elbette muhtarın kızı sahnesindeki ışık kullanımı birinci sınıf işler olarak sıralanabilir.

Züğürt Ağa'dan sonra çekilen filmler arasında hiçbir film beni bu kadar sarsamamıştı ki buna Eşkıya, Babam ve Oğlum gibi toplum tarafından çok sevilen filmler de dahil. Üstelik Bir Zamanlar Anadolu'da, Nuri Bilge Ceylan'la tanışma filmim oldu. Filmdeki bazı makyaj devamsızlıkları, müziksizliğin abartılması ve senaryodaki bazı ucu açık, havada kalmış noktalar olmasa, yine Züğürt Ağa'dan beri ilk defa bir yerli yapıma 10 puan verebilirdim ama bu haliyle de yeterince sarsıcı bir film zaten Bir Zamanlar Anadolu'da.

Film, Cannes'da en iyi film ödülünü alamadı ama o ödülü kazanan The Tree of Life/Hayat Ağacı'nın çoğu izleyici tarafından beğenilmediğini düşünürsek Bir Zamanlar Anadolu'da filminin hakkının yendiğini söyleyebiliriz. Yine de jüri ödülünün de çok büyük bir başarı olduğunu ekleyelim. Bir Zamanlar Anadolu'da, yabancı dilde en iyi film Oscar adayı olabilecek mi çok merak ediyorum ama orada Cüdaiye Nadir ez Simin/Bir Ayrılık gibi çok güçlü bir film varken zaten ödülü alamayacaktır. Gerçi ödüle aday olabilmek bile Türkiye için (İsviçre adına yarışan Reisse der Hoffnung/Umuda Yolculuk'u saymazsak) bir ilk olacağından çok büyük bir başarı olarak değerlendirilebilir. Nihayetinde Bir Zamanlar Anadolu'da sinemayı seviyorum diyen herkesin mutlaka izlemesi ve izletmesi gerektiği bir film, bir olay ve bir ağıt. Umursamazlıklarımıza, gizli acılarımıza yakılan ve bir süre sonra "bir zamanlar" yaftası yiyecek olan büyük bir ağıt.

Not: Bu yazıyı yazdıktan birkaç saat sonra içlerinden 5 Oscar adayı çıkacak 9 film duyuruldu ve maalesef Bir Zamanlar Anadolu'da bu 9'luk listede yer alamadı.

İlginç Bilgi: Filmde muhtarı canlandıran Ercan Kesal aynı zamanda filmin üç senaristinden birisi.

SİYAD ÖDÜLLERİNE BİR ZAMANLAR ANADOLU'DA DAMGASINI VURDU

2012-01-17T01:34:00.000+02:00

Filmle ilgili yazımda da belirteceğim ama şimdiden yazayım, son 20 yılın, hatta daha da öncesinin en iyi yerli filmi olan Bir Zamanlar Anadolu'da, SİYAD ödüllerini sildi süpürdü. Filmin aldığı ödüller şu şekilde:

-En iyi film
-En iyi yönetmen (Nuri Bilge Ceylan)
-En iyi senaryo (Nuri Bilge Ceylan, Ebru Ceylan, Ercan Kesal)
-En iyi yardımcı aktör (Ercan Kesal)
-En iyi kurgu (Bora Gökşingöl)
-En iyi görüntü yönetimi (Gökhan Tiryaki)

SİYAD ödüllerinde ayrıca aktör ve aktrist ödülleri Saç (Ayberk Pekcan, Nazan Kesal) filmine giderken, en iyi yardımcı aktrist ödülü Press (Asiye Dinçsoy) filmine verildi. Dedemin İnsanları, Karbeyaz ve Atlı Karınca da birer ödül aldı. En iyi yabancı film ise beklenildiği üzere Cüdaiye Nadir ez Simin/Bir Ayrılık seçildi.

AJANDA DERGİ'DEYİM

2012-01-16T22:50:00.000+02:00

2012 ile birlikte yeni yazılarımı birkaç mecrada daha yazacağım. Bunlardan ilki Ajanda Dergi oldu. Daha önce e-dergi şeklinde çıkan kültür-sanat dergisi artık web site halinde yayın yapıyor. E-dergi döneminde 2010 Oscar töreni ile ilgili bir değerlendirmemle konuk yazar olmuştum dergiye. Bundan böyle derginin Sinema köşesinde sürekli yazarım. Geçtiğimiz hafta, blogda daha evvel yayınladığım Otopsi: Psycho'nun Sahne Sahne İncelenmesi yazımı yayınlayarak başladığım bu yeni serüven ilk özgün yazım olan Sinemada 10 Efsanevi Mekan'la devam ediyor. Yazılarımı buradan takip edebilirsiniz.

HAEVNEN/DAHA İYİ BİR DÜNYADA (2010)

2012-01-14T18:49:00.000+02:00

Yönetmen: Susanne Bier

Oyuncular: Mikael Persbrandt, Trine Dyrholm

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Danimarka adına en iyi yabancı film Oscar ödülü

-Avrupa Film Ödülleri en iyi yönetmen ödülü

-Yabancı dilde en iyi film Altın Küre ödülü

IMDB Puanı: 7,7/10

Estar Abi Puanları:

-Morten Soborg (görüntü yönetimi): 9

-Susanne Bier: 7

-Trine Dyrholm: 8

Genel Puan: 7/10

Geçtiğimiz yılın yabancı dilde en iyi film ödülü Oscar adaylarından yalnızca Kynodontas/Köpek Dişi'ni izlemiştim. Kalan filmlerden en çok ses getirenlere de nihayet sıra verebildim. Ödülü kazanan Haevnen için sık sık bu ödülü almak için zayıf kalıyor yorumları yapılıyordu. Yorumlarda haklılık payı var. Ama bu Haevnen'ın ortalamanın üzerinde bir film olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Şu ana kadar izlediğim 3 film arasında ödülü hak edenin hala Kynodontas olduğunu söyleyebilirim. Haevnen ise bir diğer aday Incendies/İçimdeki Yangın'ın da ardında kalıyor.

Danimarkalı yönetmen Susanne Bier, hikayesinde iki farklı sorunlu aile ve Afrika ülkelerinin makus talihi üzerinden şiddet mevhumunu ele alıyor. Biri, yakın zamanda annesini kanserden kaybetmiş olan ve bunun suçunu babasında arayan şiddete meyilli Christian, diğeri ise okulda İsveçli olması sebebiyle sevilmeyen ebeveyni boşanma sürecinde olan bir başka çocuk olan Elias'ın etrafındaki büyükler bu çocukların üzerine sinen şiddet duygusunu bir türlü göremiyor. Elias'ın babası, adı verilmeyen bir Afrika ülkesinde gönüllü doktorluk yapıyor ve karşılaştığı akılalmaz şiddet olaylarına rağmen yapıcı ve çözüme odaklı şiddet-sevmez bir insan olmaktan taviz vermiyor. Bahis üzerine hamile kadınların karnı deşilip bebeğin cinsiyetini öğrenen silahlı bir çete bile onun şiddete bakış açısını değiştiremiyor. Ama onun yaşadıkalrı çocuğunun üzerine sinebiliyor. Öte yandan annesinin özlemini dışarıya şiddet yoluyla yansıtan Christian boyunu aşan kavgaların ve büyük yıkımlara sebeiyet verecek olayların içine düşünmeden dalabiliyor.

Susanne Bier özellikle sebep-sonuç ilişkisini ters yüz ederek çekmiş bu filmi. Filmde cevabı alınamayan bir dolu soru var. Fakat bu cevapsızlık senaryo boşluğundan değil yönetmenin "tercih"inden kaynaklanıyor. Christian'ın babasının Londra'da ne iş yaptığı, Elias'ın babası Anton'un hangi ülkede çalıştığı, Anton ve karısının neden ayrılık kararı aldığı, laf anlamaz tamircinin finaldeki olaydan sonra nasıl bir tepki verdiği gibi birçok soruya cevap bulamıyoruz filmde. Bu yüzden de sadece belli bir alana odaklanıyoruz. Klasik sinema kurallarından birisi bu filmde de işliyor ve merkezi çevresizleştirerek odak noktasının sabitlendiğini görüyoruz. Bier, hikayesini ancak ve ancak kartpostal tadında Danimarka ve frika görüntüleriyle süslüyor. Bunu da dikkati dağıtmadan, sanki filmin dışındaymış gibi kotarıyor.

Bu filmde bütün karakterler "daha iyi bir dünya"yı yaratmaya çalışıyor ve her faciadan bir iyi sonuç çıkıyor. Çoğu zaman şiddetin kıyısından dönen kararlar sayesinde karakterler birbirlerine daha çok yaklaşıyor. Baba-oğul, karı-koca ve iki arkadaş arasındaki açmazlar ancak sağduyu sayesinde çözülebiliyor. Filmin orijinal adının anlamı olan intikam, yalnızca Afrikalılara yarıyor. Onların aldığı intikamın da sonuçları yukarıda bahsettiğim sebep-sonuç ilkesinin ters akışından dolayı bize anlatılmıyor.

Haevnen, kusursuz bir görüntü yönetimine sahip olduğu kadar sorunlu oyunculuklara sahip bir film. Elias'ın annesini canlandıran Trine Dyrholm ve çocuklar dışındaki tüm oyuncular sürekli aksıyor. Özellikle Anton rolündeki Mikael Persbrandt sürekli aynı bakış ve zorlama tepkilerle karakterine hiçbir şey katamıyor. Bir filmin en önemli sac ayaklarından birisinin oyunculuklar olduğu düşünülürse Haevnen daha baştan bu sorun yüzünden aldığı ödülleri hak etmeyen bir film olup çıkıyor.

İlginç Bilgi: Bu film aldığı Oscar ödülüyle geçen yıl Oscar bahis şirketlerine en çok kaybettiren film olmuş. Film, Altın Küre almasına rağmen çoğu bahissever paralarını Biutiful ve Incendies'e yatırmış.

SNATCH./KAPIŞMA (2000)

2012-01-13T15:38:00.000+02:00

Yönetmen: Guy Ritchie

Oyuncular: Jason Statham, Brad Pitt

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Empire Ödülleri, en iyi İngiliz yönetmen ve en iyi İngiliz aktör (Vinnie Jones) ödülleri ve en iyi İngiliz filmi ödülü adayı

IMDB Puanı: 8,3/10

Estar Abi Puanları:

-Guy Ritchie: 7

-Brad Pitt: 8

-Jon Harris (kurgu): 10

Genel Puan: 7/10

Tarantinesk diye bir kavram varsa herhalde bu Guy Ritchie filmlerinden dolayı var. Özellikle de Kapışma bu kavramın doğmasının en büyük sebebi sanırım. Kapışma'yı izlerken Pulp Fiction/Ucuz Roman ya da Reservoir Dogs/Rezervuar Köpekleri'ni izlemiş kadar oluyorsunuz. Tarantino filmlerindeki bol karakterli hikayeler, farklı karakterleri birbirine bağlayan usta işi kurgu çalışması ve elbette özenle seçilmiş şarkılar Kapışma'da da var. Kapışma için gördüğüm en iyi Tarantinesk film diyebilirim.

Guy Ritchie'nin iki önemli filmi var. İlki Lock, Stock and Two Smoking Barrels/Ateşten Kalbe, Akıldan Dumana. İkincisi de Kapışma. Kapışma, diğer filmden daha çok beğenildi. Bunun sebebi de benzeri görülmeyen bir suç hikayesi anlatması. Karakterlerinin tamamı suçlulardan oluşuyor. Hırsızlar, soyguncular, mafya babalar, bahisçiler, kaçak dövüşçüler ve yaptığı her şey suç olan Çingeneler... Karakterlerin hiçbiri diğerinden daha temiz değil. Hal böyle olunca Ritchie, senaryoda kötünün kötüsü karakterleri bir bir sıralıyor önümüze. Bundan dolayı da daha az kötü olan karakterlerle özdeşleşmek zorunda kalıyoruz.

Film Jason Statham'ın karakteri Türk'ün dış sesinden anlatılıyor. Anlatım, filmin finaline kadar götürüyor bizi. Türk, önce kendi adının kaynağını açıklıyor. Ebeveynlerinin düşen bir uçaktan kurtulduklarında tanıştıklarını bu yüzden de kendisine havayolu şirketinin adının verildiğini söylüyor. Ortağıyla beraber anlattığı hikayede akılalmaz tesadüfler birbirini kovalıyor. Birbirlerinden hiç haberi olmayan Amerikalı, Rus, İngiliz ve Çingene karakterler bri elmasın çevresinde her türlü suçu işliyorlar. Bu suçlar işlenirken de son derece absürd sahnelere rastlıyoruz. Bu sahneler olabilecek en kaliteli replik ve diyaloglarla süsleniyor. Özellikle Brick Top karakterinin Nemesis kavramının anlamını açıkladığı sahne ve Brad Pitt'in Çingene Mickey karakterinin anlaşılmayan konuşmaları bu diyalogların zirveleri sanki.

Kapışma, klasik bir suç filmi olmasına rağmen suçlulara gerekli profesyonelliği ve ağırlığı vermiyor. Tersine rastladığımız her karakterin kendine özgü bir beceriksizliği var. Bahis şirketi soygunu sahnesinde bu beceriksizlikler silsilesi tavan yapıyor adeta. Bütün bu adamların arasında en zekisinin, en az kaale alınan Mickey olduğu ise filmin müthiş finalinde anlaşılıyor.

Filmin tamamı bir yana, Oasis grubunun Fuckin' in the Bushes şarkısıyla süslenmiş finaldeki dövüş sahnesi bir yana. Bir kurgucunun marifetli ellerini dokundurduğunda sahneyi nasıl abad edeceğinin dersi veriliyor adeta. Donan karelerde bahisçilerin suratları, dövüşün sonucunu önceden bildiğimiz için oluşan gerilim ve müziğin her karede daha da gerilimi arttıran ritmik numaraları sahneyi benzersizleştiriyor.

Final sahnesinde yer alan Fuckin' in the Bushes şarkısını buradan indirebilirsiniz.

İlginç Bilgi: Filmde ilginç bir kasting anlayışı var. Aslen Çingene olan Rade Şerbetçiya, bir Rus'u canlandırıyor. Amerikalı Brad Pitt, bir Çingeneyi, İngiliz Jason Statham bir İrlandalıyı ve Meksika kökenli Benicio Del Toro da bir Amerikalıyı canlandırıyor. Dennis Farina'nın da bir Yahudiyi canlandırdığını ekleyelim.

3 IDIOTS/3 APTAL (2009)

2012-01-13T01:13:00.000+02:00

Yönetmen: Rajkumar Hirani

Oyuncular: Emir Han, Şerman Coşi, Medavan

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Bombay Filmfare Ödülleri en iyi film, yönetmen ve yardımcı aktör (Boman Irani) ödülleri

IMDB Puanı: 8,3/10

Estar Abi Puanları:

-Rajkumar Hirani: 9

-Emir Han: 8

-Medavan: 7

-Senaryo ekibi: 10

Genel Puan: 8/10

Zaman zaman, sürekli her yerde adını duyup da izlememiş olduğum filmleri de listeme alıyorum ve hatta ön sıralarda yer açıyorum o filme. 3 Aptal'ı da sık sık duydum; forum, blog ve sözlüklerde hakkında birçok yorum döndüğünü gördüm ve nihayet merakımı celbetti. Emir Han'ın hem yapımcı hem de oyuncusu olduğu Lagaan: Once Upon a Time in India/Bir Zamanlar Hindistan'da filmini daha önce izlemiş ve çok beğenmiştim. Filmin oyuncu listesinde adını görünce de izlemeye karar verdim.

Bollywood filmlerinin eski olanlarını severim. Raj Kapoor'un oynadığı birkaç filmi defalarca izlemişliğim vardır. Ama bu genellikle filmden dolayı değil müziklerinden dolayıdır. Bugüne kadar Avare ve Bir Zamanlar Hindistan'da hariç hiç iyi bir Bollywood filmi izlememiştim. 3 Aptal'a da pek şans vermeyerek başladım. Ama film daha ilk yarım saatinde kendine çekti beni. Öncelikle bir Bollywood filmini, Holywood ya da Avrupa filmlerini değerlendirir gibi değerlendirmemek gerektiğini bildiğimden filmle yakınlaşmakta hiç zorluk yaşamadığımı söyleyeyim. Eski Yeşilçam filmlerinde olduğu gibi bazı abartıları ve bazı eksiklikleri göz ardı edip izlemek yerinde olacaktır. Böyle olunca oyuncuların abartı replik ve mimiklerini normalleştirebiliyorsunuz. Zaten o abartılar da o ülkenin kültüründen kaynaklı olduğu için olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapmanız gerekmiyor.

3 Aptal, adı üzerinde 3 ilginç üniversite öğrencisinin üniversite yıllarını ve yaşadıklarını anlatıyor. İçlerinden ikisi sınıfın en tembel öğrencileri iken diğeri en başarılısı. Ama en çalışkanı değil. Zira okuduğu mühendislik bölümüne doğuştan gelen bir yeteneği var. Emir Han'ın canlandırdığı (Rancho) bu öğrenci eğitim sistemine de a'dan z'ye karşı. Ülkemizde de bir benzeri vuku bulan ezberci eğitim sistemini üniversite çağında ortadan kaldırmak için elinden geleni ardına koymuyor. Ama ülkenin en başarılı fakültesi sıfatını almış bir fakülteyi yönetmekle sorumlu dekanı aşabilmesi de mümkün değil. Öğrencilerin intiharına kadar varan boğucu sistemi delebilmek için Rancho, oda arkadaşları Ferhan ve Raju'nun yardımını almak zorunda kalıyor. Bütün zorlukların yanında bir de dekanın kızına aşık olunca işler karışıyor.

3 Aptal, sıcak, samimi bir Hint filmi. Konusu ve vaad ettiklerinin çok ötesinde her tarafından zeka fışkıran mükemmel bir senaryoya da sahip. Senaryo doğru noktalarda enfes bağlantılar sağlayınca kurgucunun da işi kolaylaşıyor ve gerisi oyunculara kalıyor. Özellikle dekan rolündeki Boman İrani gençlere taş çıkartıyor ve hem komik hem de sinir bir karakteri başarıyla canlandırıyor. Film, çoğu repliğiyle hem güldürüyor hem de düşündürüyor. Yer yer melodrama kaçan ve izleyiciyi yakalayabilmeyi amaçlayan göz yaşartıcı sahneleri olsa da bir komedi filmi için hiç de çıkıntı durmuyor bu sahneler. Tıpkı bir Ertem Eğilmez filmi gibi dramayı komediye başarıyla yedirmenin hoş bir örneğini izlemiş oluyoruz.

Karşısında Slumdog Millionaire/Milyoner gibi profesyonel bir film görmeyi bekleyen izleyici için biraz hayal kırıklığı olabilir ama 3 Aptal kesinlikle kötü bir film değil. Hatta şu anda IMDB Top 250'nin 245. sırasında yer aldığını da söylersek sağlam bir filmle karşı karşıya olduğunuzu bile söyleyebiliriz. Son olarak Bollywood filmlerindeki uzun ve bol dans sahnelerinden korkanlar için ekleyelim. Bu filmde 3 adet şarkılı/danslı sahne var ve hiç de uzun ve sıkıcı değiller. Ama eski Bollywood filmlerinin müzikalitesini de aramayın derim.

İlginç Bilgi: Filmde üniversiteye yeni başlayan bir öğrenciyi canlandıran, Hintlilerin en meşhur aktörlerinden Emir Han bu filmin çekildiği yıl 44 yaşınaydı.

THUNDERBOLT AND LIGHTFOOT (1974)

2012-01-12T16:15:00.000+02:00

Yönetmen: Michael Cimino

Oyuncular: Clint Eastwood, Jeff Bridges

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Yardımcı aktör dalında Oscar adaylığı

IMDB Puanı: 7/10

Estar Abi Puanları:

-Michael Cimino: 5

-Jeff Bridges: 7

-Clint Eastwood: 6

Genel Puan: 5/10

2011 yılında izlediğim son film olan Thunderbolt and Lightfoot, 70'li yıllarda pek sevilen yol filmlerinin ve soygun filmlerinin melez bir örneği. İlk yarısı tam bir yol filmi. Clint Eastwood ve Jeff Bridges iki aylak serseri rolünde tesadüfler üzerine tanışan ikiliyi canlandırıyor. Eastwood (Thunderbolt) kendini vaiz gibi gösteren bir soygun çetesi üyesiyken Bridges (Lightfoot) ise sorumluluk almadan hayatın zevklerini yaşamaya çalışan bir avare rolünde zamanın ruhunu vermeye çalışıyor. Nixon döneminin getirdiği başıboşluk iki kahramanımızın da yaşam tarzına sirayet etmiş. Thunderbolt'la görülecek hesabı olan, çetenin diğer üyeleri de işin içine girince film birden yön değiştirip bir soygun filmine dönüşüyor.

The Deer Hunter/Avcı ile Oscar kazanan ve kariyerinde zirveyi yaşayan Michael Cimino'nun kariyerinin ilk filmi bu film. Zaten Avcı'nın dışında da kaliteli bir filmde imzasını göremiyoruz yönetmenin. Mario Puzo'nun mükemmel romanı The Sicillian/Sicilyalı'yı uyarladığı filmde de gelmiş geçmiş en kötü uyarlamalardan birine rastlıyoruz. Cimino hem toplumsal vaziyetten hem de Eastwood'un ekran personasından faydalanmaya kalktığı filmde 70'ler Amerika'sı ile ilgili kelamlar etmeye kalkışsa da ortaya yine tekdüze bir yapıtın çıkmasına engel olamıyor.

Thunderbolt and Lightfoot'un belki de kaydadeğer tek sahnesi soygun sahnesi diyebiliriz. Yolunda gitmemesi için hiçbir sebep olmayan soygun, öyle noktalara ulaşıyor ki son yarım saat, filmin sıkıcı temposuna oranla bir anda hızlanıveriyor. Filmin finalindeki sürpriz ise tek kelimeyle saçmalık. Yıllar evvel saklanan para, taşınan binayla beraber götürüldü şeklindeki sürpriz hiç de inandırıcı durmuyor.

Bu filmi Clint Eastwood için de bir ara film olarak görebiliriz. 1974 yılında sanatçının yer aldığı tek film olan Thunderbolt and Lightfoot, günümüze ulaşamamış, Eastwood'un kariyer basamaklarına herhangi bir katkı sağalamayan bir filmken Jeff Bridges bir Oscar adaylığı kazanıyor bu filmden. Ama karşısında The Godfather Part 2/Baba 2'deki rolüyle Robert De Niro olduğu için adaylığı ödüle çevirememiş. Bilindiği gibi Bridges bu ödülü 2 yıl önce Crazy Heart/Çılgın Kalp ile ilk kez kazanmıştı. Thunderbolt and Lightfoot, sanatçının ikinci Oscar adaylığı olarak kalıyor.

İlginç Bilgi: Filmin iki farklı finali var. Kullanılmayan final mutlu sonla bitiyor.

V FOR VENDETTA (2006)

2012-01-12T15:33:00.000+02:00

Yönetmen: James McTeigue

Oyuncular: Hugo Weaving, Natalie Portman

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Chicago Film Eleştirmenleri Birliği en iyi çıkış yapan yönetmen adayı

IMDB Puanı: 8,2/10

Estar Abi Puanları:

-James McTeigue: 7

-Natalie Portman: 7

-Wachowski Kardeşler (senaryo): 6

Genel Puan: 6/10

2000'lerle birlikte sinema seyircisi bir kuşak daha atladığında yeni gelen izleyici kuşağa uygun filmler de iki koldan dönmeye başladı. Birinci kolda Harry Potter, Twilight tipi filmlerle kuşağın nispeten daha genç üyelerine seslenilmeye çalışılırken bu kuşağın sinemayı biraz daha geç tanımış 20'li yaşlardaki üyelerine yönelik filmleri de yine genç yönetmenler kotarmaya başladı. Amerikan çizgiromanlarının da 90'lara göre yükselişe geçmesiyle birlikte hem klasik Spider Man gibi kahramanların filmleri çekildi hem de V for Vendetta'da olduğu gibi Alan Moore tarzında çizgi romanların önü açıldı. Watchmen, Sin City gibi çizgiroman uyarlamaları bu konuya eğilmeye meyilli yönetmenler tarafından, çizgiroman usulüne yakın bir tarzda çekildi. Aralarında en çok kabul gören de V for Vendetta oldu.

V for Vendetta, çizeri Alan Moore tarafından kabul görmeyen bir film. Çizgiromanın yaratıcısı, filmde adının yer almamasını sağlamaya varacak kadar çok kızmış yönetmen ve senarist ekibe. Çünkü ona göre kahramanı V, yeni nesil anarşistlere tıpkı Che'de olduğu gibi kapitalist sistemin sinsi yöntemlerinden biriyle yaklaşamayacak kadar özelmiş. V çıkartmalı bardaklar, tişörtler gibi unsurlara kucak açan bir film olduğunu düşünüyor yazar. Hakikaten de filmde anti-kahraman V'yi kahramana dönüştürürken, çabucak klişeye çevirebilecek bir yorum getirilmiş. V'nin kendisiyle başbaşa kaldığı ya da sadece Evey ile beraber olduğu sahnelerde nasıl sıradan bir yaşam sürdüğü, basit şeyleri yaşamaya meraklı olduğunu görüyoruz. Buna karşılık kalabalıklar içinde, V, sadece bir kahraman gibi yaşamaya çalışıyor. Bu çelişki ise V'den değil, diğerlerinin V'ye bakış tarzından kaynaklanıyor. Bu noktada V, günümüzün halk kahramanlarının bir izdüşümüne dönüşüyor.

Hikaye, 1984 misali bir totaliter rejimin yaşandığı fütüristik bir İngiltere'de geçiyor. John Hurt'ün canlandırdığı başbakan Adam Sutler'ın diktatörlüğündeki İngiltere'de halk rejimi kanıksamış ve bu baskı ortamına tam olarak uyum sağlamışken V, oyunu bozuyor ve tam 1 yıl sonra, İngiliz halk kahramanı Guy Fawkes'ın ölüm yıldönümünde parlemento binasını patlatacağını ilan ediyor. Film hakkındaki tartışmalar da zaten bununla başlıyor. V, geçmişte deneylerde kullanıldığı dönemin mi intikamını alıyor, yoksa İngiliz halkının çektiği acıların intikamı için mi savaşıyor tam kestirmek mümkün değil. Öte yandan, totaliter bir rejimi ortadan kaldırmak için parlementoyu ve başbakanı öldürmek çare midir sorusuna da net bir cevap veremiyor. Bilişsel çözülme yolunda V'nin "eğittiği" Evey, tıpkı V'nin kendisinde olduğu gibi bir deney hayvanı olarak kullanıldığında V ile özdeşleşen seyirci Evey ile özdeşleşemiyor. Bunun da sebebi Evey ile V arasındaki ilişkinin senaryo boşlukları gibi görünüyor. Çaykovski'nin 1812 Üvertürü eşliğindeki patlama sahneleri ve domino taşlarıyla paralel yaratılan meydanda toplanma sahnelerinde önemli bir görsel etki vedrebiliyor film. Bu da filmin arkasındaki Wachowski Kardeşlerin filme olan büyük etkilerini gözler önüne seriyor.

V for Vendetta, yönetmen James McTeigue'nin ilk filmi. Fakat bu film öncesinde McTeigue, Star Wars -2 gibi, The Matrix serisi gibi filmlerde asistan yönetmenlik yaparak önemli bir tecrübe kazanmıştı. Fakat yönetmenin daha sonraki çalışmaları V for Vendetta kadar büyük sükse yapamadı.

İlginç Bilgi: Bir başka totaliter rejim hikayesi olan 1984'te sistemin mağdurunu oynayan John Hurt bu filmde rejimin başındaki despot Adam Sutler'ı canlandırıyor.

ÖZGÜR ŞAHİN'İN KALEMİNDEN: THE HELP (2011)

2012-01-03T22:44:00.002+02:00

Yönetmen: Tate Taylor

Oyuncular: Emma Stone, Viola Davis, Octavia Spencer

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-En iyi film dahil 5 Altın Küre adaylığı

-Los Angeles, San Diego ve New York Film Eleştirmenleri en iyi yardımcı aktrist ödülü (Jessica Chastain)

IMDB Puanı: 8/10

Özgür Şahin Puanları:

-Viola Davis: 7

-Octavia Spencer: 7

-Jessica Chastain: 8

-Tate Taylor (yönetmen-senarist): 6-10

Genel Puan: 7/10

Kadin yazar Kathryn Stockett'in 2009 yilinda yayimladigi, en cok satanlar listesinde yer almis olan eseri „The Help“', oyuncu-senarist-yönetmen Tate Taylor tarafindan 2011 yilinda beyazperdeye ayni isimle basarili bir sekilde aktarilmis.

Filmde ABD'nin hali vakti yerinde Mississippi eyaletinin Jackson sehrinde yasayan son derece basarili bir ögrenci olan güzel Skeeter'in, mezuniyetinden sonra iyi bir yazar olma cabasini ve ilk eserini yaratma sürecini izliyoruz. Basvuru yaptigi gazete icin „ev temizligi“ ile ilgili bir yaziya soyunan Skeeter, o günler icin hayli hassas bir konu olan siyahi hizmetcilerin yasadiklarini kaleme almak ister. Kiyafetleri, saci ve siyahlara dair olumlu düsünceleriyle ters düstügü beyaz-burjuva ahlaki ve onun en büyük temsilcisi sayilabilecek Hilly'nin hinlikleriyle bas etmesi gereken asi ruhlu genc yazar adayinin en büyük sorunu siyahi hizmetcileri konusturmaktir. Kitabi icin ilk olarak ayaklari yere basan, oglunun ölümünden sonra yasama küsen, dindar bir Hristiyan olan ve annesi hatta büyük annesi gibi iyi bir hizmetci sayilan Aibileen'i düsünen Skeeter, umdugunu baslangicta bulamaz, ancak Aibileen, en yakin arkadasi Minny'nin kocasi tarafindan dövülmesi, diger hizmetcilere yapilan haksizliklar ve oglunun aci bir irkci cinayete kurban gitmesinin verdigi yillanmis acisini dindirebilmek icin cesaretini toplayarak yasadigi kötü tecrübeleri Skeeter'a anlatmaya baslar. Aibileen'in israri üzerine son derece rahat, öz güveni yerinde ve beyaz efendilerinden nefret eden Minny de bu sürece katilir ve en cok sükse yaratacak olan „kakaolu turta“ (!) anekdotuyla kitaba damgasini vurur. Siyahi bir gencin Klu Klux Klan tarafindan öldürülmesinin haberinin yarattigi dehsetin etkisiyle tüm hizmetciler, Skeeter'a konusmaya karar verir. The Help isimli kitap böylece ortaya cikar. Eser raflarda yerini aldiktan sonra büyük bir etki yaratir. Skeeter, bu basariyla New York'ta yazarlik teklifi alirken, Aibileen, hizmetcilikten kovulur ve yazar olmaya karar verir. Minny ise hizmetcilik meslegine seksi ama masum Celia Foote'nin yaninda devam eder.

Bizzat rengarenk görüntülerle ilk anda gözümüzü boyayan Amerikan rüyasinin kabusunu, siyahi hizmetcilerin, ayri tuvaletleri kullanmak zorunda birakilmalari gibi, ikinci sinif insan muamelelerinde veya beyazlarin yasadiklari lüks villarina karsin, siyahlarin kücük, berbat ve karanlik evlerinde gözlemliyoruz. Cicek desenli, rengarenk une piece kiyafetler, son derece düzenli bicim verilmis kabarik saclariyla belirgin bir uyum icerisindeki hanimefendiler, calisanlarini ulu-orta yerde istedikleri gibi bozabilirken, aslinda kendileri de kocalari tarafindan sürekli ihmal edilir veya terk edilir. Bu acimasiz muameleden diger beyazlar da nasibini alir: Alt siniftan gelip, evlilik disi cocuk doguran ve Hilly'nin erkegini aldigi icin hafif mesrep görülen ve sehir disinda yasamak zorunda birakilan Celia Foote; hatta talihsiz turta tecrübesinde Hilly'e gülebilme hatasina düsen annesi (Sissy Spacek) solugu huzur evinde alarak cezalandirilir. 1960'larin hemen basinda Martin Luther King'in önderligindeki „Amerikan Yurttas Haklari“ hareketinin yasandigi bir dönemde etkisi günümüze kadar süre gelen siyah-beyaz ayrimini anlatan filmin öyküsü, sinema tarihinden bir „Mor Yillar“, „Beklenmeyen Misafir“ ve „Bülbülü Öldürmek“ten ayri düsmez. Kadinlar arasindaki iliskilere bu derece iceriden bakmasi, onu G. Cukor klasigi „Kadinlar“ veya haiz oldugu komedi unsurlariyla F. Ozon'un „8 Kadin“ina akraba yapar. Tabii filmin yaptigi en önemli vurgu ise 'kitaplarin, haksizliklarin duyurulabilmesi icin önemli bir etki gücüne sahip olmasi' fikridir. Bunun yani sira cocuklari okuyup hayatlarini kurtarsinlar diye cabalarken, onlari irkci cinayetlerle kaybeden hizmetcilerin, büyüyünce beyaz anneleri gibi gaddar olan kiz cocuklarina tüm sevgilerini ve sefkatlerini vermesi, siyahlarin, beyazlarla ilgili nefret ve sevgi dilemmasi da göz ardi edilmez ve bu cehennemden bir cikis yolu olarak böylesi insani duygulari isaret eder. Bir kitabi sinemaya aktarmanin zorlugunu basariyla astigini düsündügüm film, gereksiz ayrintilara yer vermemek adina kimi zaman skeclerden olusmus hissini veriyor. Görkemli villalarin tepe cekimleri, 1960'li yillarin TV-dizilerini animsatiyor. Film, Hollywood'un dönem filmi yaratmadaki becerisini bir kez daha ispatliyor.

Tüm oyuncularin ortalama basariyla rol yaptigi filmde Skeeter karakterini canlandiran Emma Stone'un, oyunculugu ve makyaji 2000'lerden 1960'lara yanlislikla düsmüs hissi veriyor ve yer yer inandiriciligini kaybediyor. Viola Davis ve Octavia Spencer ise keyif veren oyunculuklarina ragmen, tek boyutlu bir oyunculuk sergiliyor ve filmin senaryosu gibi cok tanidik geliyor. Celia Foote'u canlandiran Jessica Chastain'i ise cok begendigimi belirtmeliyim. Özellikle „Kuzenim Vinny“deki Marisa Tomei'nin hinzirligi ve „Mavi Gök“teki Jessica Lange'in hülyali halinin bir birlesimi gibi. Üst sinif aliskanliklarini bir hizmetciden ögrenmeye calistigi sahnelerde veya Hilly ile hayli komik anlar yasadigi yemek bölümünde gercekten izlenesi.

Oscar yolunda film, senaryo, şarki, oyuncu kategorilerinde adi gececek olan The Help icin senaryo ve Jessica Chastain, ödüle bir adim daha yakin görünüyor.

Ayrica kitabin yazari Kathryn Stockett, Skeeter karakteriyle neredeyse özdestir. 1969 yilinda Jackson'da dogmus ve 2003'te üniversite okumak icin New York'a gelmis ve su anda bircok gazete ve dergide yazarlik yapmaktadir. Jackson sehri ise sag görüslülügüyle bilinir. 1960'larda Amerikan Yurttas Haklari Hareketi'ne katilan yüzlerce kisi tutuklanmistir. Filmde öldürüldügü duyurulan siyahi genc ise Medgar Evers'tir. 12 Haziran 1963 günü Amerikan Irkci Hareketi'nin bir üyesi tarafindan Ekonomi ögrencisiyken öldürülür ve katili ancak 2003 yilinda mahkeme karariyla cezalandirilmistir.

2011 DÖKÜMÜ

2012-01-01T23:07:00.000+02:00

2010 verilerine göre yıl boyunca 8'ini 2 defa olmak üzere 226 film izlemişim ve bu da günde 0,61 filme denk geliyormuş. 2011'de ise bu veriler epey düştü. Bu yıl, 3'ü 2'şer defa olmak üzere toplam 156 film izlemişim. Bu kez günlük film izleme oranım 0,42'ye düşmüş durumda. Bu yıl geçen yıla göre 70 film daha az izlememin kanımca 3 sebebi var. Birincisi Almina Eda'nın doğumu ve filme ayıracağım zamanın önemli bir kısmını ona ayırmam. İkincisi, eve Digitürk alıp bütün maçlar paketine üye olmam. Üçüncü sebep ise bazı dizilerin ilk sezonlarına vakit ayırmam. Bu sebeplerden dolayı film sayısında düşüş var. Bu yıl 2 defa izlediğim filmlerden, ilginçtir, 2'si Güney Kore filmleri olan Yeopgijeogin Geunyeo ve Chugyeogja. Diğer film ise Brian De Palma'nın Femme Fatale'si. Clint Eastwood filmlerinin çoğunu 2010'da bitirdiğim için aktörün filmlerinin sayısı düştü. Alfred Hitchcock filmlerindeki yolculuğum ise bitmek üzere. Bu yıl da ustanın birçok filmini ilk kez izledim. Oscar yarıında en iyi film ödülü almış yapımlarda ise sırada Hamlet var ve orada da çok az film kaldı. Bu yıl sinemada hiç film izlemedim, Erzincan Es-in sinemalarının başarı derecesini buradan ölçebilirsiniz. Yıl içinde izlediğim en iyi film The Godfather Part 2 oldu. Yıl içinde ilk kez izlediğim filmler arasında en iyi ise Tropa de Elite 2 oldu. Bu yıl ilk kez izlediğim filmlerden sadece 3'ü (Tropa de Elite 2, Celda 211 ve You Can't Take it with You) 10 puan aldı benden. Listenin en ilginç yanı ise, benim gibi bir filme çekinmeden 1 puan verebilen birinin 1,2 ve 3 puan verdiği sadece 6 film çıkması. Geçen yıl bu sayı, 32 idi.

Aşağıdaki listede puansal sıralamaya göre bulacaksınız filmleri. Aynı puana sahip filmler ise alfabetik sıraya göre sıralandılar. Kalın harflerle yazılmış olanları ay birincisi olan filmler.

10 PUAN

1-Absolute Power/Mutlak Güç (1997-Clint Eastwood)
2-Celda 211 (2009-Daniel Monzon)
3-Dances with Wolves/Kurtlarla Dans (1990-Kevin Costner)
4-Das Leben der Anderen/Başkalarının Hayatı (2006-Florian Henckel von Donnersmarck)
5-Munich (2005-Steven Spielberg)
6-Plots with a View/Dört Cenaze Bir Nikah (2002-Nick Hurran)
7-Terminator 2: Judgment Day/Terminatör 2: Mahşer Günü (1991-James Cameron)
8-The Godfather Part 2/Baba 2 (1974-Francis Ford Coppola)
9-The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring/Yüzüklerin Efendisi: Yüzük Kardeşliği (2001-Peter Jackson)
10-The Lord of the Rings: The Return of the King/Yüzüklerin Efendisi: kralın Dönüşü (2003-Peter Jackson)
11-The Lord of the Rings: The Two Towers/Yüzüklerin Efendisi İki Kule (2002-Peter Jackson)
12-Tropa de Elite 2 - O Inimigo Agora e Outro/Özel Tim 2 (2010-Jose Padilha)
13-You Can't Take it with You/Para Beraber Gitmez (1938-Frank Capra)

9 PUAN

1-Chugyeogja/Ölümcül Takip (2008-Hong-jin Na)
2-Cüdaiye Nadir ez Simin/Bir Ayrılık (2011-Aşgar Ferhadi)
3-Das Experiment/Deney (2001-Oliver Hirschbiegel)
4-Der Untergang/Çöküş (2004-Oliver Hirschbiegel)
5-Die Welle/Tehlikeli Oyun (2008-Dennis Gansel)
6-Gelin (1973-Ömer Lütfi Akad)
7-In the Line of Fire/Ateş Hattında (1993-Wolfgang Petersen)
8-Indiana Jones and the Temple of Doom/Indiana Jones: Kamçılı Adam (1984-Steven Spielberg)
9-JFK/Kapanmayan Dosya (1991-Oliver Stone)
10-No Way Out/Çıkış Yok (1987-Roger Donaldson)
11-North by Northwest/Gizli Teşkilat (1959-Alfred Hitchcock)
12-Primal Fear/İlk Korku (1996-Gregory Hoblit)
13-Repulsion/Tiksinti (1965-Roman Polanski)
14-Rise of the Planet of the Apes/Maymunlar Cehennemi: Başlangıç (2011-Rupert Wyatt)
15-The Day the Earth Stood Still/Uçan Dairenin Esrarı (1951-Robert Wise)
16-The Silence of the Lambs/Kuzuların Sessizliği (1991-Jonathan Demme)
17-The Truman Show (1999-Peter Weir)
18-White Dog/Beyaz Köpek (1982-Samuel Fuller)
19-Yeopgijeogin Geunyeo/Hırçın Sevgilim (2001-Jae-young Kwak)

8 PUAN

1-12 (2007-Nikita Mikhalkov)
2-A Simple Plan/Basit Bir Plan (1998-Sam Raimi)
3-Aliens/Yaratıklar (1984-James Cameron)
4-Buried/Toprak Altında (2010-Rodrigo Cortes)
5-Der Tunnel/Tünel (2001-Roland Suso Richter)
6-Die Hard 2/Zor Ölüm 2 (1990-Renny Harlin)
7-Don't Look Now/Karanlığın Gölgesi (1973-Nicolas Roeg)
8-Ev (2010-Alper ve Caner Özyurtlu)
9-Femme Fatale/Öldüren Kadın (2002-Brian de Palma)
10-Fight Club/Dövüş Kulübü (1998-David Fincher)
11-Gone with the Wind/Rüzgar Gibi Geçti (1939-Victor Fleming)
12-Heat/Büyük Hesaplaşma (1995-Michael Mann)
13-In Bruges (2008-Martin McDonagh)
14-Inception/Başlangıç (2010-Christopher Nolan)
15-Indiana Jones and the Last Crusade/Indiana Jones: Son Macera (1989-Steven Spielberg)
16-Kynodontas/Köpek Dişi (2009-Giorgios Lantimos)
17-Lord of War/Savaş Tanrısı (2005-Andrew Niccol)
18-Mou gaan dou/Kirli İşler (2002-Wai-keung Lau-Alan Mak)
19-Night of the Living Dead/Yaşayan Ölülerin Gecesi (1968-george A. Romero)
20-Nuovo Cinema Paradiso/Cennet Sineması (1988-Giuseppe Tornatore)
21-Öğretmen (1988-Kartal Tibet)
22-Red Heat/Kızıl Ateş (1988-Walter Hill)
23-Rio Bravo/Kahramanlar Şehri (1959-Howard Hawks)
24-Salinui Chueok/Cinayet Günlükleri (2003-Joon-ho Bong)
25-Saving Private Ryan/Er Ryan'ı Kurtarmak (1998-Steven Spielberg)
26-Shallow Grave/Mezarını Derin Kaz (1994-Danny Boyle)
27-Snake Eyes/Yılan Gözler (1998-Brian De Palma)
28-Stalingrad (1993-Joseph Vilsmaier)
29-Sweet Smell of Success/Başarının Tatlı Kokusu (1957-Alexander Mackendrick)
30-The Asphalt Jungle/Elmas Hırsızları (1950-John Huston)
31-The Killing/Son Darbe (1956-Staley Kubrick)
32-The Killing Fields/Ölüm Tarlaları (1984-Roland Joffe)
33-The Man from Earth/Dünyalı (2007-Richard Schenkman)
34-The Manchurian Candidate/Casuslara Karşı (1962-John Frankenheimer)
35-The Mechanic (1972-Michael Winner)
36-The Reader/Okuyucu (2008-Stephen Daldry)
37-The Town/Hırsızlar Şehri (2010-Ben Affleck)
38-Toy Story 3/Oyuncak Hikayesi 3 (2010-Lee Unkrich)
39-Tropa de Elite/Özel Tim (2007-Jose Padilha)
40-True Lies/Gerçek Yalanlar (1994-James Cameron)
41-Zodiac (2007-David Fincher)

7 PUAN

1-8MM (1999-Joel Schumacher)
2-Abre Los Ojos/Aç Gözünü (1997-Alejandro Amenabar)
3-Angels & Demons/Melekler ve Şeytanlar (2009-Ron Howard)
4-Around the World in Eighty Days/80 Günde Devr-i Alem (1956-Michael Anderson)
5-Av Mevsimi (2010-Yavuz Turgul)
6-Being There/Bir Yerde (1979-Hal Ashby)
7-Bird on a Wire/Teldeki Kuş (1990-John Badham)
8-Black Swan/Siyah Kuğu (2010-Darren Aronofsky)
9-Body heat/Ateşli Vücutlar (1981-Lawrence Kasdan)
10-Collateral/Tetikçinin Gecesi (2004-Michael Mann)
11-Dawn of the Dead/Ölülerin şafağı (2004-Zack Snyder)
12-Dead Sexy/Ölümcül Güzellik (2003-Roberto Angelo)
13-Fatal Attraction/Öldüren Cazibe (1987-Adrian Lyne)
14-Field of Dreams/Düşler Tarlası (1989-Phil Alden Robinson)
15-Gemide (1998-Serdar Akar)
16-His Girl Friday/Cuma Kızı (1940-Howard Hawks)
17-Key Largo/Ölüm Gemisi (1948-John Huston)
18-Killer's Kiss (1955-Stanley Kubrick)
19-Le Locataire/Kiracı (1976-Roman Polanski)
20-Madeo/Anne (2009-Joon-ho Bong)
21-Mercury Rising/Şifre: Merkür (1998-Harold Becker)
22-Mission: Impossible/Görevimiz Tehlike (1996-Brian De Palma)
23-Murder by Death/22 Numarada Cinayet (1976-Robert Moore)
24-Reise der Hoffnung/Umuda Yolculuk (1990-Xavier Koller)
25-Reservoir Dogs/Rezervuar Köpekleri (1992-Quentin Tarantino)
26-Sleepers/Kardeş Gibiydiler (1996-Barry Levinson)
27-Tarantula (1955-Jack Arnold)
28-The Changeling/Dehşet (1980-Peter Medak)
29-The Lodger: A Story of London Fog/Kiracı (1927-Alfred Hitchcock)
30-The Man Who Knew too Much/Çok Şey Bilen Adam (1934-Alfred Hitchcock)
31-The Mission/Görev (1986-Roland Joffe)
32-The Parallax View/Parallax Esrarı (1974-Alan J. Pakula)
33-The Social Network/Sosyal Ağ (2010-David Fincher)
34-Vertigo/Yükseklik Korkusu (1958-Alfred Hitchcock)
35-Young and Innocent/Genç ve Masum (1937-Alfred Hitchcock)

6 PUAN

1-127 Hours/127 Saat (2010-Danny Boyle)
2-Ajeossi (2010-Jeong-beom Lee)
3-Dr. No (1962-Terence Young)
4-House of Games/Oyun Evi (1987-David Mamet)
5-Mrs. Miniver (1942-William Wyler)
6-Perfect Stranger/Kusursuz Yabancı (2007-James Foley)
7-Pit and the Pendulum/Dehşet Saati (1961-Roger Corman)
8-Psycho 4: The Beginning/Sapık 4- Başlangıç (1990-Mick Garris)
9-Raising Cain/İçimizdeki Şeytan (1992-Brian De Palma)
10-Recep İvedik 3 (2010-Togan Gökbakar)
11-Scream/Çığlık (1996-Wes Craven)
12-Source Code/Yaşam Şifresi (2011-Duncan Jones)
13-Terminator Salvation/Terminatör Kurtuluş (2009-McG)
14-The Ghost Writer/Hayalet Yazar (2010-Roman Polanski)
15-The King's Speech/Zoraki Kral (2010-Tom Hooper)
16-The Postman Always Rings Twice/Postacı Kapıyı İki Kere Çalar (1946-Tay Garnett)
17-The Thomas Crown Affai/Kibar Soyguncu (1968-Norman Jewison)
18-Thirteen Days/Yakın Tehlike (2000-Roger Donaldson)
19-True Grit/İz Peşinde (2010-Coen Kardeşler)
20-V For Vendetta (2006-James McTeugie)

5 PUAN

1-2012 (2009-Roland Emmerich)
2-Eyes of Laura Mars/Laura Mars'ın Gözleri (1978-Irvin kershner)
3-Hereafter/Öteki Dünya (2010-Clint Eastwood)
4-Hwanghae (2010-Hong-jin Na)
5-Red Eye/Gece Uçuşu (2005-Wes Craven)
6-The Fighter/Dövüşçü (2010-David O. Russell)
7-The Green Hornet/Yeşil Yaban Arısı (2011-Michel Gondry)
8-The Jackal/Çakal (1997-Michael-Caton Jones)
9-The Son of No One (2011-Dito Montiel)
10-Thunderbolt and Lightfoot (1974-Michael Cimino)

4 PUAN

1-4 Luni, 3 Saptamani si 2 Zile/4 Ay, 3 Hafta, 2 Gün (2007-Christian Mungiu)
2-Batoru Rowaiaru/Ölüm Oyunu (2000-Kinji Fukasaku)
3-Eyyvah Eyvah 2 (2011-Hakan Algül)
4-Fa Yeung Nin Wa/Aşk Zamanı (2000-Wong Kar Wai)
5-Hang 'em High/Onları Yükseğe As (1968-Ted Post)
6-Jamaica Inn/Kanlı Meyhane (1939-Alfred Hitchcock)
7-Moon/Ay (2009-Duncan Jones)
8-Por La Peau D'un Flic/Bir Aynasızın Postu İçin (1981-Alain Delon)
9-Rich and Strange/Zengin ve Garip (1931-Alfred Hitchcock)
10-Secret Agent/Gizli Ajan (1936-Alfred Hitchcock)
11-The Family Man/Aile Babası (2000-Brett Ratner)
12-Winter's Bone/Gerçeğin Parçaları (2010-Debra Granik)

3 PUAN

1-Nae Yeojachingureul Sogae Habnida (2004-Jae-young Kwak)

2 PUAN

1-Lakpoşta Ham Parvaz Mikonand/Kaplumbağalar da Uçar (2004-Bahman Gobadi)
2-The Cable Guy/Baş Belası (1996-Ben Stiller)
3-You Can't Win 'em All/Paralı Askerler (1970-Peter Collinson)

1 PUAN

1-The Black Dahlia/Cehennem Çiçeği (2006-Brian De Palma)
2-The Kids are All Right/İki Kadın Bir Erkek (2010-Lisa Cholodenko)

ONYILLAR:

1-2000-2009: 43 film
2-1990-1999: 31
3-2010-2011: 26
4-1980-1989: 16
5-1970-1979: 11
6-1950-1959: 10
7-1930-1939, 1960-1969: 7'şer
8-1940-1949: 4
9-1920-1929: 1

YÖNETMENLER:

1-Alfred Hitchcock: 8 film
2-Brian De Palma: 5
3-Steven Spielberg: 4
4-David Fincher, James Cameron, Peter Jackson, Roman Polanski: 3'er film

ARALIK 2011 DÖKÜMÜ

2012-01-01T00:56:00.000+02:00

Filmler:

1-Munich (2005-Steven Spielberg): 10
2-No Way Out/Çıkış Yok (1987-Roger Donaldson): 9
3-Rise of the Planet of the Apes/Maymunlar Cehennemi: Başlangıç (2011-Rupert Wyatt): 9
4-Repulsion/Tiksinti (1965-Roman Polanski): 9
5-White Dog/Beyaz Köpek (1982-Samuel Fuller): 9
6-Cüdaiye Nadir ez Simin/Bir Ayrılık (2011-Aşgar Ferhadi): 9
7-Saving Private Ryan/Er Ryan'ı Kurtarmak (1998-Steven Spielberg): 8
8-The Mechanic (1972-Michael Winner): 8
9-Night of the Living Dead/Yaşayan Ölülerin Gecesi (1968-George A. Romero): 8
10-Fatal Attraction/Öldüren Cazibe (1987-Adrian Lyne): 7
11-Le Locataire/Kiracı (1976-Roman Polanski): 7
12-Angels & Demons/Melekler ve Şeytanlar (2009-Ron Howard): 7
13-V For Vendetta (2006-James McTeigue): 6 -eleştirisi henüz yayımlanmadı-
14-The Postman Always Rings Twice/Postacı Kapıyı İki Kere Çalar (1946-Tay Garnett): 6
15-Thunderbolt and Lightfoot (1974-Michael Cimino): 5 -eleştirisi henüz yayınlanmadı-
16-The Family Man/Aile Babası (2000-Brett Ratner): 4

Ortalama Puan: 7,56/10

Diziler:

-The Dead Zone/Ölü Bölge (2002-Sezon 1): 7/10

REPULSION / TİKSİNTİ (1965)

2011-12-30T19:04:00.000+02:00

Yönetmen: Roman Polanski

Oyuncular: Catherine Deneuve, Yvonne Furneaux

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-En iyi görüntü yönetimi dalında BAFTA adayı

-Cannes'da FIPRESCI ve Jüri Özel Ödülleri

IMDB Puanı: 7,9/10

Estar Abi Puanları:
-Catherine Deneuve: 10

-Roman Polanski (yönetmen-senarist): 9-10

Genel Puan: 9/10

Karar verebilmiş değilim... Sinema tarihinin en iyi kadın oyuncu performansı Requiem for a Dream/Bir Rüya İçin Ağıt'ta bağımlılıkları yüzünden yavaş yavaş deliren anne karakteriyle Ellen Burstyn'ınki mi yoksa Catherine Deneuve'ün bu filmdeki performansı mı? Açıkçası bu iki tuhaf karakter sinemada oynanılacak en zor roller olarak göze çarparken her iki oyuncu da mükemmel bir oyun sergilemişler. Bu filmi Roman Polanski'nin apartman üçlemesindeki izlemediğim tek film olduğu için izlemeye başlamışken bir süre sonra Catherine Deneuve'ün gözlerinden beden diline, ses tonundan yatağa yatış şekline kadar her yeriyle gerçekten de çıldırıyormuş gibi hissettirdiği performansına kapılıp gittiğimi hissettim.

Polanski, kendisi ve çoğu filmde beraber çalıştığı yazar Gerard Brach ile oluşturduğu senaryosunda daha baştan hiçbir şeyin normal gitmeyeceğini gösterir. Film, tıpkı Alfred Hitchcock'un Vertigo/Ölüm Korkusu filmindeki gibi bir kadının gözlerinde açılır. Ön jenerik yazıları normal şekilde akmaz ve ekranda bir sağa bir sola gider gelir. Daha sonra anlarız ki bu bile ana karakterin aklının gidişatının bir metaforudur. Sakince bir dehşetle bize bakan gözden Deneuve'ün katatoniye girmek üzere olan yüzüne doğru geçiş yaparız.

Catherine Deneuve, bu filmde bir güzellik merkezinde çalışan manikürcü genç bir kız olan Carol'ı canlandırır. Carol, genç, güzel ama içe kapanık, pek konuşmayan, insanlarla iletişime girmekten kaçınan bir kızdır. Sokakta yürürken kendisine laf atan erkeklere dehşetle bakar. Evde beraber yaşadığı ablası ise tam tersidir. Kadının evli bir adamla ilişkisi vardır ve birkaç gün sonra Carol'ı evde yalnız bırakıp İtalya'ya gezmeye gideceklerdir. Carol bu ilişkiye onay vermez. Ablasının sevgilisinden nefret eder ama sözünü dinletemez. Kendisine aşık olan Michael'ı ise sürekli reddeder. Açık ve net bir şekilde Carol'ın erkeklerden, ilişkilerden, seksten ve hatta romantizmden nefret ettiğini görürüz. Carol dışarıdan bakıldığında oldukça uysal bir genç iken içinde büyüyen canavarı sakinleştiren tek şey karşı kilisenin bahçesinden top oynayan rahibelerin görüntüsüdür. Bekaretle donatılmış rahibeler ona bu dünyadaki en temiz insanlar olarak görünür.

Ablasının İtalya'ya gitmesiyle başlayan süreç ise tempoyu arttırır ve daha sonra çok filmde kullanılacak bir ayna sahnesiyle her şey baştan başlar. Carol'ın inanılmaz değişimi, ölü bir tavşanla resmedilen doğurganlığın yitimi ve şiddetli bir seksi temsil eden duvarların sertçe çatlaması eşliğinde Carol, şizofrenik bir dünyaya adım atar.

Balık gözü lenslerle ve alan genişliğinin ters yüz edilmiş haliyle çekilen ve bu şekliyle mükemmel bir sinematografiye sahip Repulsion, seyircinin Carol'la özdeşleşmesine de ona cephe almasına da izin vermez ve izleyicisini tedirginlik içinde, çaresizce olacakları seyretmeye zorlar. Zaten bu yüzden de açık ara en iyi gerilim filmlerinden biridir Repulsion. Şiddet sahnelerini göstermeyerek ama hissettirerek seyircinin üzerindeki çaresizlik hissini daha da arttıran Polanski, Psycho/Sapık'ta Norman Bates'in seyirciye hissettirdiklerini Carol'da dener ve hedefi on ikiden vurur. Tabii bunda şansının yaver gitmesinin başlıca sebebi Catherine Deneuve'dür. Deneuve ve Norman Bates'i canlandıran Anthony Perkins'in kaderi bir çizilmiştir sanki. Her ikisi de normal olmayan bir karakteri canlandırarak popüler olurlar. Fakat Deneuve için bir dişi Perkins diyemeyiz. Zira Perkins'in Norman Bates'i Carol'dan farklı olarak farklı kimlikler taşır. Bu yüzden Perkins çift yüzle oynamak zorundadır rolü. Ama Deneuve zaman zaman katatonik şizofreni halleri de başta olmak üzere hem saldırgan hem de sükut içinde bir performans göstermek zorundadır ve zaten fazlasıyla da yapar bunu. Deneuve rolünde o kadar inandırıcıdır ki halisünasyonlarından duyduğu korkuyu, gerçek olmadığını bildiğimiz halde biz de duyarız.

Muhteşem bir final sekansı... Maalesef dikkatsizliğime yenilerek amacı ıskaladığım fotoğrafa doğru 180 derecelik açıyla yönelen kameranın muhteşem hareketini ancak film bittikten sonra okuduğum yorumlarda farkedebildim ve gerçek bir şok yaşadım. Film boyunca 3 kez gösterilen fotoğrafta benim ilk dikkatimi çeken herkesin başka yönlere bakmasıydı. Meğer fotoğrafın esprisi bambaşkaymış. Buraya tüm fotoğrafı almak yerine yalnızca Carol'ın küçüklüğünü alıyorum. Henüz izlememiş olanlar için yeterince davet edici bir kare bu. Repulsion, gerilim filmlerinden özellikle de psikolojik-gerilim filmlerinden hoşlananlar için bir nimet. Carol'ın gözlerinde o nimetin küçük bir parçası mevcut. Büyük parçayı keşfetmek ise istekli seyircilere kalmış.

İlginç Bilgi: Filmdeki ustura sürekli kapalı konumdayken Carol'ın elinde vajinayı temsil eden V harfinin şeklini alıyor.

LE LOCATAIRE / KİRACI (1976)

2011-12-30T16:52:00.000+02:00

Yönetmen: Roman Polanski

Oyuncular: Roman Polanski, Isabelle Adjani

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Cannes'da Altın Palmiye adaylığı

IMDB Puanı: 7,8/10

Estar Abi Puanları:

-Roman Polanski (yönetmen-oyuncu-senarist): 7-8-7

Genel Puan: 7/10

Polanski'nin apartman üçlemesinin son filmidir Kiracı. Malum tecavüz suçlamasından dolayı ABD'den kaçtıktan sonra çektiği bu film üçlemenin ilk iki ayağındaki paranoya ve şizofreni temalarını tamamlar. Repulsion/Tiksinti'de şizofreniyi sebeplerini de araştırarak ele alan yönetmen Rosemary's Baby/Rosemary'nin Bebeği'ndeyse şizofreniden ziyade paranoyanın gerçekle örtüşebilme şansını ele almıştı. Le Locataire'de ise şizofreninin sebeplerinden ziyade sonuçlarına doğru alıyor. Şizofreninin getireceği anti-sosyal kişilik bozukluğu ve sonuçlarının nerelere kadar uzanabileceği Kiracı'nın işleği olmuş durumda.

Roman Polanski, hikayesini yavaş yavaş ve acele etmeden anlatıyor. Ön adını bilmediğimiz Trelkovsky'nin yeni taşındığı daire ve tuhaf komşularıyla birlikte başka açılardan tuhaf iş arkadaşlarını gösteriyor bize. Sanki tüm bu insanların arasında tek normal olanı Trelkovsky gibi görünüyor. Suratsız bir kapıcı, haddinden fazla hassas bir ev sahibi, asık suratlı komşular, paranoya içinde olup olmadığı anlaşılamayan bir başka komşu ve dünya umurlarında olmayan, başkalarının haklarını hiçe sayan iş arkadaşları arasında Trelkovsky bir yandan kendi yalnızlığı ile uğraşırken bir yandan da bu tuhaf insanlara adapte olmaya çalışıyor. Kendini çok çabuk ele veren şizofreni ise Polanski'nin yalın anlatımıyla bize tuhaf bir çelişki sunuyor. Zira normal gibi görünen insanlar mı anormaldir yoksa tuhaflık göreceli midir sorusu geliyor aklımıza. Polanski, çok sonra gördüğümüz ve haklarında karar verdiğimiz karakterlerin hep Trelkovsky'nin gözünden anlatıldığını gösteriyor ki bu da deliliğin toplumlaşmış ama kendi kabuğuna çekilmiş insanların şizofrenik bir karakterden bakış açısını oluşturuyor.

Polanski üst metinde apartman hayatı ile de ilgilenip günümüz insanının blok apartmanlardaki yaşantısının iletişime ne büyük zararlar verdiğini gösteriyor. Şizofreni gibi temelde iletişimle ilgili bir temayı bu ortak yaşam saplantısıyla birleştiriyor. Üzerine döktüğü sos ise yabancılık. Sürekli Polonya asıllı bir Fransız vatandaşı olduğunu belirtmek zorunda kalan Trelkovsky üzerinden toplumdaki "öteki" algısını işliyor. Şizofren kişilerin ötekileşmesiyle etnik ötekilik arasında hoş bir denge kuruyor.

Final ise birçok Polanski filmi gibi soru işaretleriyle dolu. Trelkovsky'nin şizofren olmama, her şeyin hastanedeki Simone'un gözünden aktarılma ihtimaliyle bizi başbaşa bırakıp kaçıyor Polanski. Ama cevap ne olursa olsun elde ettiği sonuçlar değişmiyor ve şizofreni ile yabancılık teması üzerinden toplumsal ötekileştirmeyi, bununla birlikte apartman yaşantısı üzerinden de toplumsal biraradalığı tüm sakat yönleriyle yüzümüze vuruyor. Üstelik tüm bunları Trelkovsky'nin geçmişinden hiç bahsetmeden yapıyor.

Roman Polanski filmi hem romandan uyarlayıp hem yönetirken aynı zamanda Trelkovsky karakterini de bu rolü canlandıracak aktör bulamadığından bizzat oynuyor. Polanski, Leh genlerinin bir izdüşümü olarak iyi bir yönetmenliğin yanı sıra kaliteli bir oyunculuğu da kotarabileceğini gösteriyor. Trelkovsky'nin Simone'a dönüştüğü anlarda Polanski de o dönüşüm konusunda ikna edici bir rolbazlık sarfediyor.

İlginç Bilgi: Eski bir Sinema dergisinde dergi yazarlarının izlemeyi en çok isteyip de henüz ulaşamadığı filmler listesinde bir numarayı Le Locataire almıştı. Criteron Collection sayesinde hepsi izlemiştir sanırım.

SAVING PRIVATE RYAN / ER RYAN'I KURTARMAK (1998)

2011-12-30T01:11:00.000+02:00

Yönetmen: Steven Spielberg

Oyuncular: Tom Hanks, Tom Sizemore

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Yönetmen, görüntü yönetmeni, kurgu, ses ve ses efekti dallarında 5 Oscar ödülü ve en iyi film dahil 6 dalda Oscar adaylığı

-Amerikan Sinema Editörleri en iyi kurgu ödülü (Michael Kahn)

-Eni iyi ses ve özel efekt dallarında BAFTA ödülü, film ve yönetmen dahil 8 adaylık

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen ödülü

-En iyi film ve yönetmen dallarında Altın Küre ödülü ve 3 dalda adaylık

-Senaristler Birliği en iyi senaryo adayı

IMDB Puanı: 8,5/10

Estar Abi Puanları:

-Steven Spielberg: 9

-Tom Hanks: 7

-Janusz Kaminski (görüntü yönetmeni): 10

-Robert Rodat (senaryo): 7

-John Williams (müzik): 3

-Ses ve ses efekti ekibi: 10

-Makyaj departmanı: 9

Genel Puan: 8/10

Apocalypse Now/Kıyamet fanatikleri bana kızacak olsa da sinema tarihinin en iyi açılış sahnesinin bu filme ait olduğunu söylemeden edemem. Tuhaftır bu filmden pek hoşlanmayan kimseler aynı cümleyi kurar ve filmin genelini pek sevmediklerini ama açılış sahnesini muhteşem bulduklarını söylerler. Gerçekten de öyledir ve bu yazının da ilk paragrafının konusu olmayı hak eder. Mezarlıktaki intro sahneden sonra Tom Hanks'in titreyen elleriyle başlayıp yaklaşık 24 dakika sonra sona eren Omaha Sahili çıkarma sahnesi Spielberg'in nasıl bir yönetmen olduğunun en iyi kanıtlarındandır. Spielberg kalitesini örnekleyen bir sahne getirmemizi isteseler ben bu sahneyi seçerdim ve hem de Schindler's List/Schindler'in Listesi'ndeki gaz odası sahnesine hiç acımadan yapardım bunu. Açılış sahnesi savaş nedir, savaşa giden askerler neyle karşılaşır, bir adam kaybettiği saatini arar gibi vücudundan kopmuş kolunu nasıl sakince ararın cevabını içerir sahne ve Almanların, sahile çıkmaya çalışan müttefik askerlerine yaşattığı dehşetin yüzde yüzüne tanık oluveririz.

Geri kalanı? Açıkçası bana geri kalanı çok da bir şey vaadetmiyor. Bu filmi ikinci kez izleyişim ve çoğu Spielberg filmini 3'ten fazla kez izlediğim düşünülürse yönetmenin en popüler ikinci filmine yaklaşımımın soğuk olduğunu söyleyebilirim. Ama bunda filmin kendisi kadar cephe filmlerinden hoşlanmamam da bir sebeptir. Açıkçası baştan sona düşmanla çarpışılan, mermilerin ve bombaların durmaksızın havalarda uçuştuğu savaş filmlerinden ziyade The Guns of Navarone/Navarone'un Topları gibi yalnızca belli bir olaya odaklanan ya da Schindler's List gibi savaşın insani yönüne odaklanmış filmleri daha çok tercih ediyorum. Tabii bu Saving Private Ryan gibi bir filmi kalitesiz yapmıyor. Bir kere her şeyden önce alanında bir deha olarak gördüğüm Janusz Kaminski'nin emeği var ortada. Çalıştığı her filmde olduğu gibi yine muazzam bir iş koyuyor kendisi ortaya. Öte yandan özellikle son 1 saati için yapılan çalışması ne kadar zor olduğu daha izlerken bile belli olan kurgu çalışması için Michael Kahn'ın da övgü dolu cümleler ve ödülleri hak ettiğini görmek lazım.

Diğer yandan nedendir bilemem ama büyük bir müzik eksikliği var filmde. Spielberg'in kadrolu müzisyeni John Williams, çoğu sahnede müzik kullanmamış, kullandığı sahnelerde de sıradan bir marş havasından başka bir şey ortaya koyamamış. Schindler's List, Star Wars/Yıldız Savaşları ve elbette çok sevdiğim Indiana Jones serisindeki a kalite işlerinin yanında oldukça sönük kalmış burada.

Film, Spielberg'in herhalde en propagandist filmlerinden biri. Amerikan bayrağıyla başlayıp Amerikan bayrağıyla sona ermesi bana kalırsa son derece hatalı bir seçim. Evrensel olmaya çabalayan ve sürekli eleştirmek için can atılan bir yönetmenin bu denli yerel kalması tuhaf. Sadece Normandiya Çıkarması'nın tek başına Amerikan başarısı olarak göstermesi bile filmin değerini küçültüyor. Yahudi askerin ölümü, onu öldüren kişi, Amerikan askerinin korkudan yardıma gidememesi sahnesi de o dönemin Yahudi halkına batı dünyasının her şey olup bittikten ve en büyük felaketler yaşandıktan sonra gitmesini bir yansıması olarak başarılı bir sahne olsa da film, bu tip deha sahnlerine çok sık başvurmuyor.

Saving Private Ryan aynı zamanda 90'lu yılların en büyük Oscar sürprizinin de konusu olmuştu. Steven Spielberg, ikinci yönetmenlik Oscar'ını kazandı kazanmasına ama herkesin en iyi film ödülü açıklanırken yaşadığı şaşkınlık hala unutulmaz. O yıl törenden önce ve tören esnasında herkesin favori gördüğü film Saving Private Ryan'dı. Ödüllerin gidişatı da bunu gösteriyordu ama ödül Shakespeare in Love/Aşık Shakespeare filmine gidivermişti. Açıkçası son derece sıradan bir filmdi ve Saving Private Ryan karşısında yarışacak güçte bile değildi ama Akademi onu seçmişti işte. Amerikan bayrağıyla başlayıp yine o bayrakla biten bir filmin büyük ödüle ulaşamaması da herhalde en çok Oscar konusunda açık yakalamaya çalışan eleştirmenleri yıkmıştı.

İlginç Bilgi: Çıkarmadan sonra tepeye varabilen Amerikan askerlerinin öldürdüğü 3 düşman asker altyazısız bölümde "biz Alman değiliz Çekiz" demeye çalışıyormuş. Gerçekten de bu çıkarma esnasında Çekoslovakya'dan zorla asker getirilmiş ve bunlar Alman zannedilerek Müttefiklerce öldürülmüş.

THE MECHANIC (1972)

2011-12-30T00:40:00.000+02:00

Yönetmen: Michael Winner

Oyuncular: Charles Bronson, Jan-Michael Vincent

Önemli ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 6,8/10

Estar Abi Puanları:

-Michael Winner: 8

-Charles Bronson: 8

Genel Puan: 8/10

Michael Winner-Charles Bronson işbiriliğine ilk defa Death Wish/Öldürme Arzusu isimli klasikte rastladım. Amerika'nın zamanında en ses getiren filmlerinden birini beraber kotarmıştı bu ikili. Film tartışmalar yaratmış, seyirciyi ikiye bölmüş ve bireysel adalet kavramını yeniden gündeme oturtmuştu. Sonradan başarısız devam filmleri çekildi ve bu filmler yalnızca ilk filmin kalitesini bir kez daha anlamamıza yol açtı. The Mechanic o yolun hazırlayıcısı olan film. Death Wish gibi bir film olmasa da estetik açıdan o kaliteyi aşan bir yapım.

Mekanik, mafyanın araya aracılar koyarak tuttuğu ve tepedekilerin tanımadığı bir kiralık katil tipi. Aynı şekilde mekanikler de mafya liderlerini tanımıyorlar. Öldürdükleri insanların kimlere ne zarar verdiklerini bilmiyorlar. Mekaniklerin bir başka özelliği de babadan oğula geçen bir mesleğe sahip olmaları. Eğer evli değillerse bir varis yetiştirmek zorundalar. Charles Bronson da bu filmde bir mekaniği canlandırıyor. Her ne kadar mekanik teriminin bazı öğeleri deforme edilse de (mafya liderini tanımak gibi) yine de bu az bilinen meslek tipini başarıyla işliyor Bronson. Filmi estetize edense Bronson'ın öldürme yöntemleri.

Film, 15 dakika boyunca tek bir diyalog olmadan başlıyor. Klasik senaryo şablonlarından biri bu filmde de karşımıza çıkıyor. İlk sahne karakteri tanıtmak için onun başarılı olduğu bir "iş"i anlatır. Bu iş ve öldüreceği kişi filmin geri kalanı için önemsizdir. Bu sahne sadece "görevliye" adapte olmamıza yarar. Michael Winner da bu şablonu kullansa da tekniğiyle çok iyi bir iş çıkararak bir klişeden önemli bir kazanım elde ediyor ve izleyicinin hem merak hem özdeşleşme hem de gerilim sorununu çözüveriyor.

Mekanik, evli olmadığı ve artık emekliye ayrıldığı için kendisine bir varis bulmak zorunda olduğundan menejerinin oğlunu bu görev için seçiyor. Aynı zamanda yaptığı "iş" dolayısıyla gence borçlu olduğunu hissediyor. Fakat varis bulma işinde bazı kuralları atladığından ve yanlış ata oynadığından işler sarpa sarıyor.

The Mechanic, türdeşlerinden atmosfer olarak hemen ayrılan bir film. Aynı zamanda fabrikasyon Bronson filmlerinden de çok çok uzak. Tam bir 70'ler havası ve içinde bir punk yatan anti-kahramanıyla kült filmler statüsüne saygınlığıyla girebilecek bir film. Death Wish kadar popüler olmaması da bu filmi ayrıca özel kılıyor. Alain Delon'un oynadığı ve The Mechanic'ten daha çok sevilen Le Samourai'den daha başarılı bulduğumu da belirteyim. Filmin bu yıl çekilen re-makeini henüz izlemedim ama finali değiştirilmiş, üstelik Charles Bronson'ın yerini Jason Statham'ın aldığı bir re-makei izlemeye zaten pek gerekli bulmuyorum.

İlginç Bilgi: Filmin temeli şu cümle üzerine oturuyor: "Cinayet ehliyet sahibi olmadan adam öldürmektir. Herkes öldürür."

FATAL ATTRACTION/ÖLDÜREN CAZİBE (1987)

2011-12-29T16:01:00.000+02:00

Yönetmen: Adrian Lyne

Oyuncular:Michael Douglas, Glenn Close

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Film, yönetmen, senaryo, aktrist, yard. aktrist (Anne Archer) ve kurgu dallarında 6 Oscar adaylığı

-En iyi kurgu BAFTA ödülü ve 2 adaylık

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-Film, yönetmen, aktrist, yard. aktrist dallarında 4 Altın Küre adaylığı

-Senaristler Birliği en iyi senaryo adayı

IMDB Puanı: 6,8/10

Estar Abi Puanları:

-Glenn Close: 9

-Michael Douglas: 7

-Adrian Lyne: 7

Genel Puan: 7/10

Bu aralar sıkça, bir aktristin sırtlayıp götürdüğü filmler izliyorum. Glenn Close da bunlardan biri. Açıkçası filmde ilk gördüğümde Close'un yanlış bir tercih olduğunu düşünmüştüm. Bunda filmin Türkçe adından dolayı yanılmamın payı büyük hiç kuşkusuz.Glenn Close öldürücü bir cazibeye sahip değil, 40'lı yılların kara filmlerindeki gibi bir erkeği baştan çıkararak onu avcuna alabilecek bir görüntüsü yok. Ama zaten film de o tip bir femme fatale anlatıcısı değil. Glenn Close da rahatlıkla femme fatale klasmanına dahil oluyor. Ama filmin bir kara film olmadığını da söyleyebiliriz. Zira film o janrın kurallarının epey dışında seyrediyor.

80'li yıllarda Soğuk Savaşın da sona ermesi ve Reagan yönetimiyle birlikte halkın da Hollywood'un da kendi içine dönmesi konusunda Ordinary People/Sıradan İnsanlar filmi hakkındaki yazıda epey kalem oynatmıştık. Fatal Attraction da o eğilimin son örneklerinden birisi. Klasik bir Amerikan orta sınıf ailesinin mutlu mesut yaşantısını resmederek başlayan film, aynı ailenin neşeli bir fotoğrafıyla son buluyor. Bu dengeyi bozansa erkeğin tek gecelik bir ilişki yaşama isteği... Michael Douglas, filmde karısı ve çocuğu kayınpederini ziyarete gittiğinde bir partide tanıştığı kadınla tek gecelik bir ilişki yaşayan adamı oynuyor. Fakat tek gecelik ilişki bu karakterin sandığı şekilde sona ermiyor. Kadın kendisini kullanılıp atılacak bir kadın olarak görmüyor. Üstelik erkeğin evli ve evliliğinde mutlu biri olduğunu bilerek ilişkiye girmesine rağmen. Glenn Close'un canavarca oyunu sayesinde tam bir dehşet yumağına dönen hastalıklı kadın, Douglas'ın tüm aile dengesini yok ediyor. Böylece Amerikan toplumunun cezbedici dış mihraklara kapılmamasını, eğer kapılırsa bir anda hayatlarının ters yüz edileceğini öğütlüyor film. Bütün bir senaryo da zaten başta baba olmak üzere aileye, bağlarını kuvvetlendir dersi veriyor. Yoksa ne olacağını görürsün! Bu yüzdendir ki ABD, 1. Dünya Savaşı'ndan beri kendi kendine yeten bir ülke olma ve buna binaen kendi kendine yeten bireyler yaratmak için çabalıyor.

Film, kadının birey olarak değer görme arzusuna da olabildiğince destek çıkıyor ve yer yer Glenn Close'un deliliğin sınırlarını çoktan aşmış karakterine hak ve destek veriyor. Erkekler tarafından gelip geçici bir "unsur" olmaktan çıkıp yaşamlarının tam merkezlerine kurulmayı bir hak olarak gören kadınların da var olacağı, bu kadınları ciddiye almamanın doğuracağı zararın büyük çapta olacağı filmin diğer nasihatlerinden.

Ahlakçı bir film olduğu her halinden belli olan Fatal Attraction, Michael Douglas'a da bir kariyer haritası çizmiş oluyor. Bu sayede Douglas da sürekli "normal olmayan" kadınlarla ilişkiye giren karakterleri oynamaya 1 numaralı aday olup çıkıyor. Hatta Disclosure/Taciz filminde bu filmdeki karakterin tam tersini canlandırarak garip bir ironiye de imza atıyor ve bu sefer de başı Demi Moore'la derde giriyor. Aynı şekilde Basic Instinct/Temel İçgüdü'de Sharon Stone tarafından ayartılan polis rolünde kendi yarattığı bu akımın zirvesine yerleşiyor. Sonrası ise medya tarafından yaratılıyor ve bir gazete Douglas'ın her an seks düşünen erkeklerden biri olduğunu yazıp çizince ortalık karışıyor. Hollywood'un medyayla ilişkisinin Fatal Attraction'la başlayan macerası da Michael Douglas'ın popülerliğine popülerlik katmasıyla son bulmuş oluyor. Catherine-Zeta Jones gibi bir kadınla evlenmek de cabası!

İlginç Bilgi: Bu filmden esinlenip çekilen bir porno film de var. Adı, Fatal Erection!

KISA FİLM: KAFES

2011-12-29T14:42:00.001+02:00

Sinema bölümü öğrencisi sevgili dostum Bayram Demir, bir kısa film ödevi hazırlamış. 9 dakikalık film, bize bizi anlatıyor. Bu satırları yazanı ve şu anda okuyan sizi hep beraber içeriyor bu film. Cumhuriyet okuyoruz, Nazım Hikmet kitapları alıyoruz. Faturalar bizi endişeleniyor. Ülkenin gidişatı hakkında hayıflanıyoruz. Aydınız, ilericiyiz ama poşetteki bir kitaptan farkımız yok. Çünkü yanıbaşımızda vuku bulan şiddete bile el koymaktan korkup sadece bütünsel şiddete ve toplumsal bozulmaya dair söylecek sözlerimizi söyleyebiliyoruz kısık sesle. Bastırılmış şiddet duygumuzu savaş oyunlarından çıkarıyoruz. Sevgili Bayram'a ses miksajı konusunda biraz daha çalış diye haddim olmadan tavsiyede bulunup, diyalogsuz, metaforik anlatım gücü için tebrik ediyorum. Inception soundtrack için de kulaklarımızın pasını yine sildi diyebilirim.

THE POSTMAN ALWAYS RINGS TWICE/POSTACI KAPIYI İKİ KERE ÇALAR (1946)

2011-12-28T16:39:00.001+02:00

Yönetmen: Tay Garnett

Oyuncular: Lana Turner, John Garfield

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 7,6/10

Estar Abi Puanları:

-Tay Garnett: 6

-Lana Turner: 7

-John Garfield: 6

Genel Puan: 6/10

Sanırım James M. Cain hep kocasını, kendisine aşık ettiği erkeklere öldürtmeyi ve bu sayede kocasının hayat sigortasını kazanmayı amaçlayan femme fatale karakterler hakkında roman yazıyor. 1946'nın bir başka filmi Double Indemnity/Çifte Tazminat da aynı konuyu işleyen bir James M. Cain roman uyarlamasıydı. Billy Wilder filmografisinin en iyi örneği çıkmıştı o filmle ama Tay Garnett aynı malzemeyle daha iyi bir film çıkaramamış.

Konusu yukarıda özetlediğim gibi olan Postacı Kapıyı İki Kere Çalar, Lana Turner'ın 40'lı yılların vamp femme fataleleri arasında göz dolduran güzelliğine kapılan avare Frank rolünde daha iyisi bulunabilirmiş diyebileceğimiz John Garfield'ın başına gelenlerle bir klişe. Aynı yıl çekilmiş ve çok beğenilmiş bir filmin yarattığı sükseden nasibini almak için çekilmiş olduğu çok belli bir film karşımızdaki. Üstelik romanın ilk uyarlaması da değil. 1939 ve 1943 yıllarında La Dernier Tournant ve Ossessione adlarıyla Fransa ve İtalya'da çekilmiş iki film daha var. Tay Garnett'ınki son uyarlama da olmamış zaten. Bugün kendisinden daha fazla tanınan 1981 versiyonu kulaktan kulağa yayılan tecavüz skandalıyla daha fazla biliniyor. Jack Nicholson ve Jessica Lange'ın olduğu bu versiyon Türk televizyonlarının daha fazla film yayınladığı dönemlerde, elbette ki kuşa çevrilerek, birkaç kez yayınlanmıştı.

Filmin kendine has belki de tek özelliği Lana Turner'ın sürekli beyaz elbiseler içinde görünmesi ve iki farklı ruh durumunu anlattığı iki sahnede siyah elbiselerle karşımıza çıkması... Daha ziyade Alfred Hitchcock ve Howard Hawks'ın kullandığı bu renklerle temsil metaforu bu filmde de başarıyla kullanılıyor. Cinayet anındaki merdiven altından geçmek ve kara kedi figürleriyle de karakterlerimizin işlerinin yolunda gitmeyeceği, başlarına türlü dertler geleceğini görüyoruz.

İlginç Bilgi: Bu film Tay Garnett'ın bugüne kalabilen ve tanınan tek filmi olma özelliğini taşıyor.

NO WAY OUT/ÇIKIŞ YOK (1987)

2011-12-27T20:41:00.000+02:00

Yönetmen: Roger Donaldson

Oyuncular: Kevin Costner, Gene Hackman

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 7/10

Estar Abi Puanları:

-Kevin Costner: 9

-Robert Garland (Senaryo-uyarlama): 9

-Roger Donaldson: 9

Genel Puan: 9/10

Kevin Costner'ın bütün iyi filmlerini izlediğimi zannederdim. Oysa Çıkış Yok'un farkına daha bu hafta vardım. Meğer en gözde aktörlerimden birinin en iyi filmlerinden birini hep ıskalamışım. Waterworld/Su Dünyası'nda büyük bir batağa girdiğinden beri bir türlü göze giremeyen ve kariyerinin ilk 10 yılındaki başarılı döneme bir daha geri dönemeyen Costner'ın filmi en az Clint Eastwood klasiği Absolute Power/Mutlak Güç kadar mükemmel bir yapım. Üstelik biri Beyaz Saray'da uçkuruna hakim olamayan bir adamın yarattığı kargaşayı anlatırken diğerinde de benzeri bir karakter Pentagon'da kriz yaratıyor. Ne tesadüf, her iki rolü de Gene Hackman oynuyor. Hackman, The Firm/Şirket'te de uçkuruna hakim olamayan bir başka karakteri canlandırmıştı ama neyse ki o filmde Pentagon ya da Beyaz Saray gibi yönetim bölgeleri yoktu.

Film, Kenneth Fearing adında casus romanlarıyla meşhur bir yazarın romanından uyarlama. Ekşi Sözlük'te hakkında 5. dakikadan sonra nefes kesen bir gerilim tabiri kullanılmış. Aslında gerilim 5. dakikada değil 40. dakikada başlıyor. İlk 40 dakika hep "acaba"larla ilerleyen film asıl tadını ikinci yarıya saklamış belli ki. Ama ne tat! İlk bölümdeki sıkıcı tempo bir anda hız kazanıyor ve gözünüzü ekrandan ayıramıyorsunuz.

Savunma Bakanı, metresiyle gizli aşk yaşarken, bir deniz yarbayı da aynı kadına tutulur. Bakan, yarbayı olan bitenin farkında olmadan bir örtbas olayında kullanmaya kalkar. Ama metres öldürülünce ortalık birbirine girer. Yarbay hem namlunun hem de kelepçenin ucundadır. Üstelik bakan tarafından katili bulma görevi de yarbaya verilir.

Film, bir katil kim filmi değil. Tıpkı Hitchcock gibi kadını öldüren kişiyi cinayet esnasında saklamıyor. Bu açıdan Absolute Power için de aynı durum için geçerli. Eastwood'un Absolute Power'ı Hitchcock'a bir saygı duruşu olarka çektiğini de hatırlatalım. Çıkış Yok'ta da aynı durum söz konusu. Alfred Hitchcock'un çok sevdiği suçsuz adamın suçsuzluğunu ispat etmesi temasını birebir kullanıyor bu film de. Ama yine de sakladığı bir giz var fakat onu filmin son anına kadar öğrenemiyoruz. Öğrendiğimizde ise ağzımız beş karış açık bir şekilde bitiş jeneriğini izliyoruz.

Bir filmin açılışı ve kapanışı çok önemlidir. Zira izleyicinin belleğinde en çok bu anlar kalır. Film, yine Hitchcockyen bir açılışla başlıyor. Washington semalarında bir helikopterden yapılan çekimde ilk karede Beyaz Saray'ı ve Lincoln'ün heykelinin de bulunduğu anıtı görüyoruz. Kamera oradan yavaş yavaş ayrılıp Pentagon'un üzerine geliyor. Orada da belli bir süre durup daha da gerilere gidiyor ve akan trafiğin ardından ağaçlık bir alanda tek başına bulunan bir eve kadar geliyor. Beyaz Saray'da başlayan yolculuğumuz 2-3 dakika içerisinde bu evin kapısına kadar sürüyor. İçeride de ajan ya da polis olduğu belli olan iki adamın karşısında ifade veren Kevin Costner'ı görüyoruz. Ardından gelen "6 ay önce" ibaresiyle birlikte o sorgunun 6 aylık bir maceradan sonra yeniden karşımıza çıkacağını zihnimize kaydediyoruz. Ama filmin gerilimi ve temposu o kadar yüksek ki finale kadar geldiğimizde o kaydı unutuveriyoruz. Final sahnesi de zaten bu durumdan yararlanıp küçük bir şok yaratıyor. Ardından gelen açıklama ise büyük şoku oluşturuyor ve izleyici otomatikman şaşkınlığın getirdiği beğeniyle filmi tamamlıyor. Açıkçası sonraki filmlerde hep bunu deneyen ama bir türlü başarıya ulaşamayan Roger Donaldson'ın bu kurgu ısrarının altında yatan sebebi Çıkış Yok'u izledikten sonra kavradım. Donaldson haklı! Her tarafından Hitchcock akan bir kurgu tekniğinin peşini ben olsam ben de bırakmazdım.

İlginç Bilgi: No Way Out özgün bir roman uyarlaması gibi gözükebilir ama hikaye daha önce de 2 defa sinemaya uyarlanmış. 1948 yapımı The Big Clock ve 1976 yapımı Police Python 357 daha önceki filmler. No Way Out yalnızca karakterlerin bazı özelliklerini değiştirmiş.

THE FAMILY MAN/AİLE BABASI (2000)

2011-12-27T16:51:00.000+02:00

Yönetmen: Brett Ratner

Oyuncular: Nicolas Cage, Tea Leoni

Önemli ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 6,6/10

Estar Abi Puanları:

-Nicolas Cage: 5

-Brett Ratner: 4

-Tea Leoni: 7

-David Diamond-David Weissman (senaryo): 1

Genel Puan: 4/10

Bu ay izlediğim filmlerin büyük çoğunluğu çok güzeldi. Tam bir sinemasal keyif ayı yaptığım söylenebilir. Üstelik izlediğim çoğu filmi ilk kez izliyordum. Ama araya nasıl böyle bir filmi sıkıştırmışım izlerken hayret ettim. Belki de DVD afişindeki "what if" yazısının çekiciliğine kapıldım. Zira böyle filmleri seviyorum ki en sevdiğim 10 film arasında bir what if filmi olan Sliding Doors/Rastlantının Böylesi mevcut. Groundhog Day/Bugün Aslında Dündü gibi It's a Wonderful Life/Şahane Hayat gibi fantastik öğelerle bezeli "farkına varma, aydınlanma" filmlerinn bende hep özel bir yeri olmuştur. Aile Babası da aynı izleğe uyan bir film ama diğerlerinden farkı kötü çekilmiş olması sanırım.

Brett Ratner çoğunlukla macera filmleri çeken bir yönetmen. En iyi filmi Hannibal Lecter serisinin son çekilen filmi olan Red Dragon/Kızıl Ejder... Kesinlikle Aile Babası gibi bir filmi çekebilecek tarzda bir yönetmen değil kısacası. Nicolas Cage de belli bir fantastik olay yaşayarak minimal bir hayatın güzelliğinin farkına varacak iş adamı rolü için uygun değil. Hal böyle olunca filmde bize kalan tek şey Tea Leoni'nin başka hiçbir filminde bu denlisine rastlamadığım güzelliği oluyor.

Film, her şeyi ben bilirim, benim her şeyim var havasındaki bir yuppienin yıllar önce İngiltere'ye staja gitmeden önce havaalanında bıraktığı kız arkadaşının görüşme talebini kaale almamasının ardından bir sabah uyandığında kendisini aynı kızla yatakta ve iki çocuğu, bir köpeği yanında bulmasını anlatıyor. Normal şartlarda böyle bir hikayede karakterin şaşkınlığı filmin mizah dozunu yükseltmesi gerekirken (bkz. Jim Carrey-Bruce Almighty/Aman Tanrım) Nicolas Cage'in isteksiz oyunu yüzünden bu şans güme gidiyor. Şahane Hayat'ın melek Clarence'ının simetriğini canlandıran Don Cheadle filmde daha fazla görünmesi gerekirken en lazım anlarda ortaya çıkmıyor. Baş karakterimiz Jack'in karısını aldatma girişiminin sebep ve sonuçları hakkında hiç bilgi verilmeyerek o kısım havada bırakılıyor. Kısacası, Aile Babası baştan sona senaryo zaafiyetiyle dolu, kötü tercihlerle donanmış bir film.

İlginç Bilgi: Bu film de tıpkı Şahane Hayat gibi bir Christmas filmi.

CÜDAİYE NADİR EZ SİMİN/BİR AYRILIK (2011)

2011-12-27T16:27:00.000+02:00

Yönetmen: Aşgar Ferhadi

Oyuncular: Peyman Maadi, Leyla Hatemi

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Berlin Uluslararası Film Festivali'nde Altın Ayı, aktör ve aktristler için verilen Gümüş Ayı da dahil 5 ödül

-İngiliz Bağımsız Film Ödülleri en iyi yabancı bağımsız film

-Altın Küre'de İran adına en iyi yabancı dilde film adayı

-Los Angeles film eleştirmenlerince en iyi senaryo ödülü ve en iyi 2. yabancı film ödülü

-New York film eleştirmenleri en iyi yabancı film ödülü

IMDB Puanı: 8,6/10

Estar Abi Puanları:

-Tüm ana oyuncular: 10

-Aşgar Ferhadi (yönetmen-senarist): 8-9

Genel Puan: 9/10

Herhalde 2011 yılının flaş filmi hangisi şeklindeki bir soruya bu filmi göstererek cevap verebiliriz. Şimdiden en iyi yabancı film Oscar'ının sahibi olduğunu bile iddia edebiliriz. Avrupa'da ve diğer Batı ülkelerinde A Separation adıyla tanınan bu filmi ilk kez Altın Ayı aldığında duymuştuk. Geçen yıl bir Türk filmine (Bal) giden ödül bu yıl da bir İran filmine gitmiş ve Ortadoğu sineması Berlin'de altın bir dönem geçirmişti. Ödülden hemen sonra en önemli interaktif film sıralama anketi olan IMDB Top 250'de yükseliş göstermesi de filmi ABD nezdinde de tanıtan bir unsur oldu. Bu yıl hiçbir Hollywood filminin ve hiçbir Avrupa filminin yaratamadığı sükseyi tek başına yarattı Bir Ayrılık.

Sırada bir boşanma öyküsü anlatılan. Nadir ve Simin adında bir karı-kocadan, Simin'in İran'ın şartlarından hoşlanmadığı için yurtdışına gitme çabasına kocasından karşılık bulamaması sebebiyle ayrılması... Filmin adından da öykünün tamamen bu ayrılığı anlatacağını düşünüyoruz ilk başta. Zaten hemen açılış sahnesinde hakimin seyirci olduğu bir boşanma celsesinde buluyoruz kendimizi. Hem Simin hem de Nadir savlarını bir avukat aracılığı olmaksızın anlatıyor bize. Simin'in ülkesi hakkındaki endişesini de kaçıp gitme isteğini de haklı buluyoruz, Nadir'in hasta babasını geride bırakamayacağı için bu terk-i diyara onay vermemesini de haklı buluyoruz. Her iki taraftan birini tutamıyoruz şaşırtıcı bir şekilde. İşin en güzel tarafı ise bu tarafsızlığın sadece bu ayrılık için geçerli olduğunu zannediyoruz. Oysa öykü asıl sonrasında bize bu ikilemi tattırıyor. Bir orta sınıf ailesi olan Nadir ve Simin çifti ile alt sınıftan gelen Raziye ve Hocat'ın bambaşka bir davada karşı karşıya gelmeleri, işi iyice çetrefilli bir hale sokuyor. Nadir ve Raziye'nin sonu düşük yapmaya giden bir tartışması İran gibi bir ülkede bile sınıf çatışmasının boyutlarını gösteriyor bize. Bu çatışma bir davaya dönüştüğünde ise hakiminden tanığına taraflarından bu davadan etkilenen diğerlerine kadar herkes yapması gerekeni yapıyor. Davaya müdahil hiç kimseye kızamıyoruz, hiç kimseyi haklı göremiyoruz. Haksız gördüğümüz tek şey ise sınıf ayrışması oluyor ve kaderle birlikte toplumsal sistemin bu insanları bu çetrefilli olaya iteklediğine tanık oluyoruz.

Aşgar Ferhadi'nin başka hiçbir filmde bu denli rastlamadığım, tarafsızlık üzerinden özdeşleşme oyunu zaten Doğu sinemasında bir devrimken oyuncuların herbirinin muhteşem performansı filmi daha da lezizleştiriyor. Başta Peyman Maadi olmak üzere her oyuncu adeta hikayenin içinde yaşıyor. Stanislavski metodu uygulanmaksızın metodik bir oyunculuk gösterisi sunuluyor sanki. Hocat karakterinde Şahap Hüseyni'nin biraz abartıya kaçan dışavurumcu oyununu saymazsak A Separation ekibi adeta Hollywood oyuncularına ders veriyor. Hayatında ilk defa bir filmde oynayan Alzheimer hastası baba rolündeki Ali Aşgar Şahbazi'nin gerçek hayatta da Alzheimer olduğundan şüphe duyduracak sessiz sedasız oyunculuğu bile tek başına bir cevher.

Filmin iki anı var. Zirve anları bana göre... Birincisi Nadir'in babasını temizlerken ona sarılıp ağladığı sahne, diğeri ise Raziye'nin Nadir'in kendisine yönelttiği suçlamayı kabul etmeyip sürekli şehitler üzerine yemin ettiği sahne. İkisi de çok çarpıcı ve izleyeni tarumar eden anlar. Nadir, film boyunca karısı Simin de dahil olmak üzere herkese karşı çok güçlü bir görüntü sergilemeye uğraşırken, hiçbir şeyden haberi olmayan babasının kollarında kendi içine düştüğü duruma hıçkıra hıçkıra ağlarken aslında bir orta sınıf vatandaşın hayata tutunma çabasını simgeselleştiriyor. Raziye ise çaresizliğini dini değerlerini ortaya koyarak yok etmeye çalışıyor. Zaten film boyunca da onun her hareketini dininin gerekleri yönlendiriyor. Bütün olayı çözen de yine Raziye'nin din kurallarını çiğnemeye cesaret edememesi oluyor. Basit mantık süzgecinden geçirip hareket edebileceği konuları bile fetva hatlarına danışan Raziye'ye bile bu yaptığından dolayı kızamıyoruz. Raziye'nin içine doğduğu toplumun da aile şartlarının da eğitim durumunun da onu bu çıkışsızlığa ve dine sarılmaya ittiğini adımız gibi biliyoruz çünkü. Benim asıl merak ettiğim ise başta Amerikan izleyicisi olmak üzere Batılı seyircinin Raziye'yi nasıl tanımlayacağı.

Bir Ayrılık, yılın en iyi filmlerinden biri. Hepsini izlemedim ama son dönem İran filmlerinin de Şahmaran'ı gibi görünüyor. Oscar yarışında kalbimiz bu filmden yana. İngilizce çekilseydi büyük ödülü kazanamaması için hiçbir sebep kalmayacak Bir Ayrılık, vicdan, adalet, sınıf ve din gibi konularda düşünen bireyler için duruyor orada. Hemen almalı!

Not: Filmin adının İngilizce yazımı Jodaeiye Nader az Simin olarak geçtiği için siz Google'a başvururken bu şekilde yazabilirsiniz.

İlginç Bilgi: Bir Ayrılık, Peyman Maadi'nin ikinci filmi. İlk filmi de bir başka Aşgar Ferhadi yapımı olan Darbaraye Elly/Elly Hakkında. Filmi izlediğinizde Maadi'nin 40 yıllık aktör olduğunu düşünüyorsunuz. Öte yandan hiçbir yerde böyle bir yoruma rastlamadığım için şaşkınlık duyuyorum ama Simin karakterini canlandıran Leyla Hatemi'nin Ingrid Bergman'a çok benzediğini düşünüyorum.

ANGELS & DEMONS/MELEKLER VE ŞEYTANLAR (2009)

2011-12-27T01:15:00.000+02:00

Yönetmen: Ron Howard

Oyuncular: Tom Hanks, Ayelet Zurer

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Dünya Soundtrack Ödülleri en iyi müzik adayı (Hans Zimmer)

IMDB Puanı: 6,7/10

Estar Abi Puanları:

-Tom Hanks: 6

-Ron Howard: 6

-Ewan McGregor (aktör): 3

-David Koepp (senarist): 7

-Salvatore Totino (görüntü yönetmeni): 9

-Hans Zimmer (müzik): 10

Genel Puan: 7/10

Melekler ve Şeytanlar'ın kitabını okuduğumda aklımda ne kalmıştı. Başta Illuminati olmak üzere Hristiyanlık tarihinin, hele de Orta Çağ'ın en önemli sırları, Vatikan ve Papalık'ın işleyişi, günümüzde halen devam eden Hristiyan gizli oluşumları vs... Peki, filmi izledikten sonra aklımda ne kaldı. Yalnızca Roma ve Vatikan'ın muhteşem tarihi eserleri. Bunu edinebilmek için Roma'yla ilgili bir National Geographic belgeseli de izlesem yetermiş sanırım. Gerçi o kadar da kötü bir film değil Melekler ve Şeytanlar. Hatta vasatı aşıyor bile. Ama yönetmen Ron Howard'dan daha yüksek bir beklentimiz olması da bizim suçumuz değil.

Melekler ve Şeytanlar, Dan Brown'ın The Da Vinci Code/Da Vinci Şifresi'nden de önce yazdığı ama aradığı popülariteyi Da Vinci Şifresi sayesinde kazanan geç keşfedilmiş bir best-seller. Ne ilginçtir ki iki eserin filme alınma sırası da aynı oldu. Dan Brown'ın son kitabı hariç tüm eserlerini okumuş biri olarak diyebilirim ki okuyucu onun yalnızca ilk okuduğu romanını çok beğeniyor. Çünkü Brown bir şablon tutturup o şablonda kitaplar yazan, gidişatı ve kurguyu hiçbir kitabında değiştirmeyen bu yüzden de çok profesyonel gibi görünen ama gerilim-macera romancılığında daha gidecek çok yolu olan bir yazar. Tabii Brown'ın tarih ve simgebilim konusundaki yetkinliği için aynı şeyi söyleyemeyiz. Zaten kendisi de bu kitapları önce bilimsel bir kitap olarak hazırlamayı düşündüğünü ama bu şekilde yazarsa çok az kişinin okuyacağını tahmin ettiğini, bu yüzden de ele aldığı konuları romanlaştırdığını söylüyor. Bu da Brown'ın eksikleri konusunda yeterince fikir veren bir durum zaten.

Türkiye'de 1 milyondan fazla kişinin okuduğu Melekler ve Şeytanlar'ın konusu hakkında bilgi vermek gereksiz olur. Ama şunu diyebiliriz ki senaristler David Koepp ve Akiva Goldsman kitaba yeterli ölçüde bağlı kalıp en iyi senaryoyu yazmaya çalışmışlar. İyi niyetli diye nitelendireceğimiz bu çalışmayı ise Ron Howard'ın tercihleri bozmuş. En başta filmin "suçlu"su kitapta çok iyi gizlenmesine rağmen filmde sürekli kendini ele veriyor. Bunda da bu karakteri oynayan oyuncunun isteksiz oyununun büyük etkisi var. İkinci olarak suikastçi katil Haşhaşin, filmde o role gidecek en son oyuncu tarafından canlandırılıyor. Tom Hanks, oynadığı her filme fark katarken bu filmde kaliteyi aşağı çeken unsurlardan biri haline gelmiş. Ayelet Zurer ise filmin bir diğer karakter-oyuncu uyuşmazlığı örneği. Öte yandan Zurer ve Hanks, beyazperdenin kimyası tutmayan oyuncu çiftlerine cuk oturan örnek bir görüntü veriyorlar.

Filmin en kaliteli çalışanı yine Hans Zimmer. Da Vinci Şifresi için bestelediği Chevaliers de Sangreal'in akustik ve keman sololu versiyonu 503'le yine kulakların pasını siliyor büyük usta. 503'ü buradan indirebilirsiniz.

İlginç Bilgi: San Pietro Meydanı'nda çekilmiş görünen birçok sahne California'daki stüdyolarda inşa edilen dev bir meydanda çekilmiş. Öte yandan kiliselerdeki sahneler gerçek mekanlarda çekilmiş.

RISE OF THE PLANET OF THE APES/MAYMUNLAR CEHENNEMİ: BAŞLANGIÇ (2011)

2011-12-26T22:50:00.000+02:00

Yönetmen: Rupert Wyatt

Oyuncular: Andy Serkis, James Franco

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Washington ve San Diego eyaletleri film kritisyenleri en iyi yardımcı aktör (Andy Serkis) adayı

IMDB Puanı: 7,7/10

Estar Abi Puanları:

-Andy Serkis: 10

-Görsel efekt ve makyaj departmanı: 10

-Rupert Wyatt: 9

-Rick Jaffa ve Amanda Silver (senaristler): 9

Genel Puan: 9/10

Bu film serinin en iyisi desem acaba günaha girer miyim? Ya da serinin büyük fanatiklerinin hışmına uğrar mıyım? Charlton Heston mezarında ters döner mi? Şaka elbette, aralarında 2'şer 3'er yıl fark olan bir seri film olsa belki bir karşılaştırma yapıp biri diğerinden daha iyi diyebilirdik ama 43 yıl arayla çekilen ve arada birçok devam filmi, versiyonlar ve TV dizileriyle çoktan evrilmiş bir hikayeye sahip 2 film var karşımızda. Bu yüzden o tip bir karşılaştırma olanağımız yok. İlk film 1968'in şartlarında mükemmeldi ve fikir olarak da çığır açan, bilimkurguda devrim yaratan bir filmdi. Başlangıç ise bir nevi prequel. Aradaki devam filmlerinden bazılarını yok sayan bir prequel hatta. Conquest of the Planet of the Apes filminde zaten bir prequel özelliği vardı, bu yüzden Başlangıç'ın hikayenin öncesini bir kez daha ele alan ve yalnızca ilk filmle bağı olan bir film olduğunu söyleyebiliriz. (Aradaki filmi yok sayma konusunda Terminator 3: Rise of the Machines'ın talihsizliğini de bir de burada analım)

Başlangıç'ın çekileceğini ilk duyduğumda yönetmenine baktım. Rupert Wyatt gibi tanınmamış bir ismi gördüğümde bir seriyi daha mahvedecekler diye düşündüm. İlk fragman geldiğinde konuyu bayat buldum. Bu yüzden filmi de ilk çıktığı aylarda izlemek için bir istek duymadım. Ama "zamanı geldi" deyip izlediğimde neye uğradığımı şaşırdım. Zira, Başlangıç kimi eksiklerine rağmen mükemmel bir prequel olmuştu. Her şeyden önce Gollum ve King Kong'da zaten rüştünü ispat etmiş müthiş canlandırma oyuncusu Andy Serkis, Sezar rolünde alıp götürmüş öyküyü. Diğer karakterlere hiç ihtiyaç kalmamış diyebiliriz. Özellikle barınaktaki sahnelerde yalnızca maymunlar oynamış olsa rahatlıkla filmin insan karakterlerine ihtiyacı kalmayabilirmiş. Tabii Serkis'a bu alanı yaratan senaristlere de bir teşekkür boynumuzun borcu. Pierre Boulle'ün orijinal romanı ve ilk film hakkında belli ki çok iyi durulmuş. Eser didik didik edilmiş ve ilk filmdeki detayları alıp belli bir elemeden geçirdikten sonra Başlangıç'a elde edilen hammaddeden bolca serpiştirilmiş.

Filmin her yerinden ilk filmle bağlantı ipuçları akıyor. Birçok sahnede Sezar'ın başlattığı devrimle ilk filmdeki astronotların maymunlar gezegenini keşfi arasında bağlar kuruluyor. Seyirci bunları keşfettikçe daha da bir zevkle izliyor filmi. Başlangıç'ın tek numarası bu da değil üstelik. Evrimle gelen devrime giden yolu büyük bir yaratıcılıkla sunuyor film. İnsanoğlunun kendi sonunu nasıl hazırladığı ve tıpta ilerlemek adına kapitalist hırsı sayesinde alanı nasıl da deney hayvanlarına bıraktığını bir bir ve telaş etmeden gösteriyor. Devrim sahneleri o ana kadar hazırlanmış ve görsel belleğine yerleştirilmiş objelerle antrenmanı yaptırılmış izleyici bahsi geçen sahnede olanlara hiç şaşırmıyor ve hiçbir şey abartılı ya da saçma gelmiyor.

2011 yılına ait çok az film izledim, aralarında şimdilik en iyisi Başlangıç'tı. (Filmin orijinal adı da Türkçe adı da çok uzun olduğundan sadece Başlangıç olarak kullanıyorum, aman Christopher Nolan harikası Inception'la karışmasın) En azından Ted Post'un mahvettiği ve Tim Burton'ın farklılık ve özgünlük katacağım diye büyük zararlar verdiği orijinal yapıtın karizmasına halel getirmemiş bu film. Hatta o filmi bir adım ileriye bile taşımış. Koca seride sevdiğim tek film ilk filmken şimdi bir de Başlangıç eklendi bu listeye. Teknolojiyi bulduğunda ve doğru kullandığında sinemacıların bir klasiği nasıl güzel süslediği ve yenlikleriyle beraber nasıl bir ziyafete dönüştürdüğünün bir kanıtı bu film. Belki Oscar ya da diğer ödüllerde es geçilecek, belki Andy Serkis'ın kendi yüzü hiç görünmediğinden muhteşem performansı yok sayılacak ama hiç olmazsa seyirci filme hakettiği değeri verecek diye düşünüyorum hatta.

İlginç Bilgi: Bu filmin ilk filme gönderme yapan o kadar çok anı var ki birini yazsam diğerini yazmamış olmanın eksikliğini yaşarım. Bu yüzden IMDB'de filmin sayfasını açıp Trivia bölümünün tamamını okumanızı öneririm.

MUNICH (2005) - 10 PUANLIK FİLMLER

2011-12-25T22:16:00.000+02:00

Yönetmen: Steven Spielberg

Oyuncular: Eric Bana, Ayelet Zurer, Ciaran Hinds

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-AFI (Amerikan Film Enstitüsü) Yılın Filmi

-Film, yönetmen, senaryo, kurgu ve müzik dallarında 5 Oscar adaylığı

-Sinema Editörleri en iyi kurgu adayı

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-Yönetmen ve senaryo dallarında Altın Küre adaylıkları

IMDB Puanı: 7,7/10

Estar Abi Puanları:

-Steven Spielberg: 9

-Eric Bana: 9

-Janusz Kaminski (Görüntü Yönetmeni): 10

-John Williams (müzik): 7

-Michael Kahn (kurgu): 10

Genel Puan: 10/10

Benim için, aksi ne kadar iddia edilirse edilsin bir gerçek var. O da günümüz Türk halkının Yahudi düşmanı bir halk olduğu gerçeği. Şu anki halkımız 2. Dünya Savaşı'nda Almanya'da yaşasaydı eminim soykırımda ölenlerin sayısı 3 katına çıkardı. Munich de bu düşüncemi şekillendiren en önemli unsurlardan birisidir. Çünkü The Godfather/Baba filmine kötü bir film denmesine bile aldırmayan ben bu filmin bir Yahudi propagandası olduğu temelinde eleştiriler okuduğumda o yazıya ayırdığım zamana bile kızıyorum. Munich hakkında yapılan belli başlı yorumlar var.

-Teknik olarak mükemmel orası tamam ama Spielberg bariz Yahudi propagandası yapmış.
-Spielberg en iyisi gitsin uzaylılar, dinozorlar hakkında film çekmeye devam etsin.
-Ey Spielberg, sıkıysa Filistin halkının acısını da anlatan filmler yapsana.
-Spielberg sözde hem Yahudileri hem Filistinlileri haklı göstermiş, yemezler, demek ki doğru bildiğini söyleyen bir adam değilmiş.

Dahası da var ama temel olarak bu filme dair yorumlarımız bu düzeyi aşamıyor. İsrail'de de özellikle din adamları Spielberg'in Yahudilere küfür gibi bir film çektiğini yazıp çizmişlerdi film gösterimdeyken, o da ayrı bir ironi.

Bu yazının konusu Munich hakkında yazılanlara cevap değil ama girizgahı temel yorumlara birer kısa cevap vererek asıl konumuza, yani filmin kendisine dönelim.

1-Teknik olarak mükemmel olan bir filmin varsayalım taraflı bir senaryosu var. Öyleyse filmin aldığı çeşitli ödül ve adaylıklara neden laf ediliyor ki? Oscar ya da diğer ödüller filmlerin tarafsızlığına göre verilmiyor nihayetinde.

2-Spielberg uzaylılar hakkında da dinazorlar hakkında da, egzotik maceracılar hakkında da , 2. Dünya Savaşı hakkında da, holocaust hakkında da filmler yapmaya devam etsin mümkünse. Her konuda film yapsın kendisi. Ne de olsa dünyada emekli olmamış ya da ölmemiş yönetmenler arasında o işi en iyi bilen 5 isimden birisi. Kaldı ki senede 2 filmle son sürat devam ediyor işine zaten.

3-Spielberg, Filistin halkının acısını film yapmak zorunda mı? Şahsen bir Filistinli olsam ve Spielberg bizim hakkımızda bir film yapsa kahrımdan ölürdüm. Çünkü benim Filistinli halkım, benim dost Arap ve Türk kardeşlerim tembellikten hiçbir haltı doğru dürüst beceremeyen milletler olarak benim haklılığımı gösteren adam gibi filmler yapmayıp da düşmanı olduğum, vatanım için savaştığım Yahudilerden biri benim için film yapıyorsa biz o savaşı zaten kaybetmişiz demektir.

4-Munich'i beğenmeyenler için de filmler var. Kurtlar Vadisi Filistin var mesela. Mastürbasyona endeksli sinemalarımızda gösterilen cinsten muhteşem bir film. Üretici-tüketici nitelikleri dengesi açısından şaşmamış olur hiç olmazsa Necati Şaşmaz'ın sirk gösterisi.

Önce hakkını verelim... Günümüzde çekilip de 70'li yılları anlatan çok film seyrettik ama hiçbiri Munich kadar başarılı bir dönem filmi olamadı. Avrupa'nın çoğu kentinde geçen hikayesi bir an bile fire vermiyor. Her bölgenin giyim-kuşamı, müziği, trafiği, insan tipi birebir fotoğraflanıyor. Üstelik film, bahsi geçen şehirlerde çekilmemiş bile. Büyük çoğunluğu Malta'da çekilmiş. Bu konuda set dekorasyon ve kostüm ekibini ne kadar övsek azdır filmin. Ondan da iyisi görüntü yönetiminde. Schindler's List/Schindler'in Listesi filmiyle Oscar ödülü kazanan sinematograf Janusz Kaminski'nin değerini aslında o filmde bile anlayamamışız. Tabii Scihndler's List'in siyah-beyaz olması da bir etkendi bunda ama Munich'teki çalışması bir görüntü yönetmeni, bir filmin değerini ne kadar yükseltebilir onu kanıtlıyor Kaminski. Bu filmde Kaminski değil de başka birisi çalışsaydı bu kadar güzel bir film izleyemezdik sanırım. Tek başına, Avner'la Louis'in pazarda hem alışveriş yapıp hem de sohbet ettiği sahnedeki çekimler bile Kaminski'yi övmeye yetiyor.

John Williams, Schindler's List'teki kadar başarılı değil. Daha genel olarak bakarsak ortalama bir John Williams kalitesine bile yaklaşamamış bu filmde. O yüzden Munich, müzikal desteği çok az alarak yürüyebilen bir film olmuş. Finaldeki çatışma sahnesini saymıyorum elbette bu yorumumda.

Spielberg'in kendisi de bu filmde farklı bir tarz tutturmuş. Munich, ustanın hiçbir filmine benzemiyor. Spielberg külliyatında çoğu film birbirine benzer. Close Encounters of the Third Kind/Üçüncü Türle Yakınlaşmalar ve E.T. kardeş filmlerdir mesela. Schindler's List 2. savaşın insani yönüne bakan bir filmken Saving Private Ryan/Er Ryan'ı Kurtarmak cephede geçer. Ama iki film tarz olarak birbirine çok benzer. Catch Me if You Can/Sıkıysa Yakala ve The Terminal başka konuları ele alan, birbiriyle alakasız iki film gibi görünür ama bu iki film de çoğu açıdan akrabadır. Munich, Spielberg külliyatındaki hiçbir filmle akraba gibi durmuyor. Filme uygulanan atmosfer yaratımı olsun, kamera tekniği olsun, karakter yaratımı olsun diğer filmlerde benzeri olmayan örnekler. Her Spielberg filminde mutlaka bulunan kendine özgü yaratıcı hınzır bir tip bile yok bu filmde. Tabii kısacık rolüyle Moritz Bleibtreu'yu saymazsak.

Gelelim konuya... Munich, 1972'de aynı adlı kentte düzenlenen olimpiyatlarda Kara Eylül adını alan Filistinli bir terör örgütünün İsrailli sporcuları öldürmesinin ardından dönemin İsrail başbakanı Golda Meir'in intikam için Mossad ajanlarını örgütün lider ekibini öldürmeye göndermesini anlatır. Filmin detaylardaki en büyük yardımcısı George Jonas'ın Vengeance isimli kitabıdır. Filmle ilgili bir yapım belgeselinde Spielberg'in şüpheci yaklaşımını görüyoruz. Zira Spielberg, Jonas'ın kitabında yazanların gerçekliğini onaylatma ihtiyacı hissettiğini, bunun için araştırmalar yaptığını ama nihayetinde kitapta anlatılanlarını tam olarak doğrulatamadığını ima ediyor. Bu yüzden de hem kitaptaki bilgileri kullanıp hem de Tony Kushner ve Eric Roth gibi başarılı iki senaristin kurgusal hikayelerini filme alıyor. Bu yüzden de film "gerçek olayları anlatan" değil "gerçek olaylardan esinlenen" bir film konumunda... Zaten filmden sonra tarihçilerin bu olaylar hakkında daha titiz yaklaştıklarını ve dönemin bazı gerçeklerini ortaya çıkarttıklarını; olayların tam olarak filmdeki gibi olmadığını ama temel yapının doğru olduğunu 2011 itibariyle görebiliyoruz.

Filmin, biri patlayıcı uzmanı, biri şoför, biri "temizlikçi" biri mühimmat ve hesaplardan sorumlu, biri de lider ajan olmak üzere 5 ajanın yürüttüğü operasyonlardan meydana geldiğini biliyoruz. Ama Munich'in asıl şaşırtıcı yanı bize olaylar esnasında taraf olanın ya da bu olaylardan belirli karlar elde edenlerin yalnızca Mossad ve Kara Eylül olmadığını göstermesi. Ekibin ölüm listesindeki kişilerin adreslerini Avner'a satan Fransız aile filmin belki de en ilginç yapısını oluşturuyor. Soğuk Savaş döneminin en büyük çıbanlarından biri olan İsrail-Filistin çatışması ve diğer bazı Avrupa ülkelerindeki ayrılıkçı örgütlerin Avrupa'yı adı konulmamış bir savaş alanı haline getirmelerinin arkasında, bu isimsiz savaştan nemalanan gruplar olduğunu bu aile sayesinde bir kez daha kavrıyoruz. The Day of the Jackal/Çakalın Günü filmiyle tanıdığım Michael Lonsdale'in abartısız bir karizma eşliğinde kelime kelime vurguladığı oyunculuk nedir gösterisiyle beraber Avrupa'nın son 5 yılında dünyaya tanıttığı en önemli oyuncularından biri olan Mathieu Amalric'in karakterine cuk oturması da bu aileyi film için daha kıymetli hale getiriyor.

Munich her yanından hüzün akan bir film ve tam da Spielberg'in tanımladığı gibi "barış için bir dua". Gerek Avner'ın gerekse de Ali'nin içine düştüğü bu kavganın ne kadar anlamlı ya da ne kadar anlamsız olduğuna dair varoluşçu çözümlemelerine giden yolda çok kan aktığı gibi çok da gözyaşı akıyor. Kendi aralarında şakalaşırken yatağın altına konulan patlayıcılardan korkup her geceyi gardropta uyuyarak geçiren bir ajandan bahseden ajanların bir gün gelip ironik bir şekilde aynı korkuyla gardroplarına saklanmasından tutun da başkalarını öldürmek için bir türlü doğru patlayıcıları kuramayan bombacı ajanın mükemmel bir bomba düzeneği kurmasıyla sonunu hazırlamasına kadar Munich'te her şey 70'li yıllarda ve devamında İsrail ve Avrupa'da yaşanan, tarafı kim olursa olsun, her kıyımın anlamsız olduğunu anlatmak için kurgulanmış. Spielberg, Yahudi kimliğiyle belki yüksek sesle dile getiremediklerini Munich'te sesinin yettiğince anlatmış. Ne ilginçtir ki bu filme karşı çıkmamış tek halk Filistinliler oldu. Hatta Spielberg, gülerek ne İsa'ya ne Musa'ya yaranamadığı minvalinde bir ropörtaj verirken kendisini en çok tebrik edenlerin Filistinliler olduğunu gizlemiyor.

Filmin sevemediğim tek sahnesi, güvenli evde Filistinli örgüt üyesiyle Mossad'dan Steve'in radyoda çalan müzik üzerine inatlaştığı sahne. Bu sahnede kriz, bir Amerikan şarkısı sayesinde çözülür ki Spielberg'in buradan, bu savaşı çözse çözse ABD çözer mesajı verdiğini düşünüyorum. Böyle bir fikir de açıkçası bütün filmi yaralıyor.

Birçok kişi Munich'in Spielberg'in üçüncü yönetmenlik Oscar'ı ve ikinci film Oscar'ını kazanmak için yaptığı bir çalışma olduğunu düşünüyor. Oysa film Amerika'daki en önemli iki ödül töreninden de eli boş döndü. Hem de Crash/Çarpışma gibi kendi çapında kaliteli ama Munich'in yanına bile yaklaşamayacak bir filme kaptırdı ödülleri. Üstelik o yıl adı ödül için anılan film de yine Munich değil Brockeback Mountain/Brockeback Dağı idi. Adaylıklar açıklandığında her yerde Munich'in bir Oscar projesi olduğu söyleniyordu. Majör dallar dahil 5 adaylık herkese bu cesareti vermişti. Ama ödül gecesi film sıfır çektiğinde yeni bir bahane bulundu. Zaten Oscar ödülleri Yahudilerin tekelinde ve Yahudiler de bu filmden hoşlanmadı o yüzden ödül vermediler. Bu konuyla ilgili fikrimi Cehalet başlıklı yazımda yazdığım için belirtmeyeceğim yeniden.

Son olarak Spielberg'e ve herbiri birbirinden kaliteli ekip üyelerine teşekkür etmek lazım. Sinema tarihine böyle bir filmi armağan ettiği için. Hala değeri bilinmiyor ama bu kanlı savaş bittiğinde bu filmin de değeri anlaşılacak. It's a Wonderful Life/Şahane Hayat'ın değeri de tam 20 yıl sonra anlaşılmıştı ve her Noel'de de yeniden anlaşılıyor. Munich'in de değeri barışın her yıldönümünde bir kez daha anlaşılacaktır.

İlginç Bilgi: Filmdeki ajan karakterlerinin her birinin ülkesi ayrı. Ekipte 2 Alman, 1 Fransız ve 1 G. Afrika Yahudisi bulunuyor. Bu karakterleri oynayan oyuncular da aynı ülkelerden seçilmiş. Bu duruma uymayan tek oyuncu Avustralyalı Eric Bana.

LİGDE İLK YARININ EN'LERİ (2011-2012)

2011-12-22T23:33:00.000+02:00

Ligde ilk yarı bitti. Şike iddianamesi sürecinin damgasını vurduğu sezonda her şeye rağmen futbolun kendisi de vardı. Ben de maçların büyük çoğunluğunu izlemiş biri olarak bir değerlendirme yapmak istedim. Bu değerlendirmede:

-"Yılın" ibaresi bu sezonun ilk yarısını kapsıyor.
-Listeyi olabildiğince objektif hazırladım. Bu objektifliğin kaybolduğunu hissettiğiniz anda yazıyı yarıda bırakmanızı tavsiye ederim.
-Değerlendirme, takımlarımızın Avrupa maçları ve milli maçlar da dahil edilerek hazırlandı.
-Yanlarında numara olmayan değerlendirmelerde belirli bir sıra yoktur.

TAKIMLAR:

Yılın Takımı:
1-Galatasaray
2-Beşiktaş
3-Fenerbahçe

Seyir zevki veren takımlar:
-Sivasspor
-Gençlerbirliği
-Galatasaray

"Kasap" takımlar:
1-Manisaspor
2-Mersin İdman Yurdu
3-Sivasspor

En başarısız takımlar:
1-Ankaragücü
2-Samsunspor
3-Trabzonspor

FUTBOLCULAR:

Yılın futbolcusu:
1-Burak Yılmaz
2-Ricardo Quaresma
3-Johan Elmander

Yılın en iyi karakterli futbolcuları:
-Gökhan Gönül
-Turgay Bahadır
2-Hugo Almeida

Yılın Kalecisi:
1-Fernando Muslera
2-Volkan Demirel
3-Vanja Ivesa

Yılın Defans Oyuncuları:
1-Egemen Korkmaz
2-Semih Kaya
3-Tomas Ujfalusi

Yılın Orta Saha Oyuncuları:
1-Manuel Fernandes
2-Selçuk İnan
3-Ricardo Quaresma
4-Alex de Souza
5-Hurşut Meriç

Yılın Forvetleri:
1-Burak Yılmaz
2-Johan Elmander
3-Gökhan Ünal

Yılın Karakter Olarak En Kötü Oyuncuları:
1-Emre Belözoğlu
2-Engin Baytar
3-Felipe Melo
4-Emanuel Eboue
5-Ferhat Çökmüş

TEKNİK DİREKTÖRLER:

Yılın T. Direktörü:
-Fatih Terim
-Carlos Carvalhal
-Kemal Özdeş

Yılın en kötü T. Direktörleri:
1-Yücel İldiz
2-Şenol Güneş
3-Vladimir Petkoviç

HAKEMLER:

Yılın Hakemleri:
1-Fırat Aydınus
2-Bülent Yıldırım
3-Yunus Yıldırım

Yılın en kötü hakemleri:
1-Cüneyt Çakır
2-Hüseyin Göçek
3-Kuddusi Müftüoğlu

MAÇLAR:

Yılın maçı
1-Galatasaray-Fenerbahçe
2-Karabükspor-Mersin İdman Yurdu
3-Beşiktaş-Fenerbahçe

GOLLER:

Yılın Golü:
1-Simao Sabrosa (BJK-FB maçı)
2-Veysel Sarı (İBB-ESK maçı)
3-Ricardo Quaresma (Maccabi-BJK maçı 1. gol)
4-Özer Hurmacı (MİY-FB maçı)
5-Ricardo Quaresma (Maccabi-BJK maçı 3. gol)

DİĞER:

Yılın hakem faciaları:
1-Barış Şimşek (SİV-ESK maçı)
2-Hüseyin Göçek (SİV-SAM maçı)
3-Cüneyt Çakır (FB-TS maçı)

Yılın fair-play anları:
-Turgay Bahadır'ın Bursa-Samsun maçında devamında gol olan bir pozisyonda elle oynadığını hakeme söylemesi
-Gökhan Gönül'ün FB-TS maçında hakemin Aykut'a gösterdiği kırmızı kartta kendisine faul yapılmadığını hakeme söylemesi
-Beşiktaş-Karabük maçında Beşiktaş seyircisinin Karabüklü Erdem'e içmesi için su göndermesi ve Erdem'in taraftara jesti.
-Fenerbahçe-Trabzonspor maçında Aykut Kocaman ve Şenol Güneş'in barışmaları.

Yılın fair-play dışı anları:
-Emre Belözoğlu'nun ayrı iki maçta takım arkadaşları Gökhan ve Baroni'yla kavga etmesi
-Turgay Bahadır'ın elle kestiğini söyleyip gollerinin iptal olmasına sebep olan pozisyonda hakemden sarı kart görmesi
-Felipe Melo'nun ligin ilk haftasında rakibine kafa atması ve cezalandırılmaması.
-Trabzonspor-Galatasaray maçında Trabzonspor taraftarının tuttuğu takımın kalecisine kapalı su bardağı atması
-Beşiktaş-Galatasaray maçında Beşiktaş taraftarının son dakikalarda sahaya yabancı madde yapdırması
-Felipe Melo ve Engin Baytar'ın Beşiktaş-Galatasaray maçında Beşiktaş taraftarına küfür edip hareket çekmesi
-Türk milli takımının maçlarında Emre Belözoğlu ve Volkan Demirel yuhalanması, Emre Belözoğlu'nun milli takım taraftarına küfür etmesi.

YILIN ALKIŞ ALANLARI:
-Fair-play örneği gösteren Gökhan Gönül ve Turgay Bahadır
-Fenerbahçe - Manisaspor maçında tribünleri dolduran Fenerbahçe'nin kadın ve çocuk taraftarları
-Görev aldığı iki derbiyi de kusursuz yöneten Fırat Aydınus
-Kendisinin heykelinin yapılacağını öğrenen ve buna karşılık "heykelim dikilecek ne yaptım ki?" karşılığı veren Alex de Souza
-Lehlerine gelişen hakem hatalarını da her basın toplantısında dile getiren Fatih Terim
-Eskişehirspor taraftarı ve bando grubu
-Kendi taraftarının attığı kapalı su bardağı yüzüne gelen Tolga Zengin'in taraftara tepki göstermemesi.

NIGHT OF THE LIVING DEAD/YAŞAYAN ÖLÜLERİN GECESİ (1968)

2011-12-21T15:57:00.000+02:00

Yönetmen: George A. Romero

Oyuncular: Duane Jones, Judith O'Dea

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 8/10

Estar Abi Puanları:

-George A. Romero (senarist-yönetmen): 9-8

Genel Puan: 8/10

Halka bir umut olabilecek Kennedy'nin de öldürülmesinden sonra Soğuk Savaş döneminin Amerika'sında bir nükleer savaş çıkacak korkusu yüzünden, toplum tamamen kuşkucu ve organize olamayan yığınlar haline dönüşmüştü. İşte böyle bir cümle hakkında film çekmek isteseniz ne yapardınız? Muhtemelen dönemin Amerika'sında gerçekleşmiş ve içinde Sovyetler'in de olduğu bir olayı hikayeleştirip filme aktarırdınız, ya da kurgu karakterler üreterek politik eksende bir film çekerdiniz. George A. Romero çok farklı bir şey yapmış. 70'lerde iyice doruğa varacak, tamamen başka bir konu anlatılarak Soğuk Savaş atmosferini anlatmak yönteminin adeta temelini kazmış Romero. 1-2 gün önce ölen insanların radyoaktif serpintilerle temas etmesinden dolayı canlanmaları ve ortalığa dehşet saçmaları karşısında onlarla savaş veren bir ev dolusu insanın hikayesini anlatmış.

Radyoaktif serpinti, daha sonra da dönemin başlıca metaforlarından biri olacak. Nükleer savaşın bir-iki defa kıyısından dönen ABD-Sovyetler eksenli bir dünyada her türlü musibetin kökeni olan bu silahlanma yarışı ve yarışın nükleer boyutta sürmesi en çok da korku filmlerine fon oluşturdu. Bundan en büyük nasibi de sanırız Romero aldı ve bir türlü gösterim şansı bulamayıp nihayet gösterildiğinde hasılat karı rekoru kıran bir film çekti. Yaşayan Ölülerin Gecesi bir bağımsız film ya da o dönemdeki sınıflandırmasıyla bir "b" filmi olarak birçok korku filminin önünü açtı.

60'lı yıllar, 50'li yıllara oranla daha az korku filmi çekilen ve Hollywood'da artık korku filmlerine pek yer verilmeyen bir dönemdi. Onyılın sonuna doğru gelen bu Romero klasiği 70'lerde bir anda korku türünün yeniden canlanmasına ön ayak oldu. En büyük katkıyı da yine kendisine sağladı ve bu hikayeden sırf Romero iki ayrı üçleme çıkardı. Özel efekt uzmanı Tom Savini'ye ve Zack Snyder'a birer farklı uyarlama ve onlarca taklit zombi filmi getirdi. Ölülerin uyanması gibi bir tema Romero'nun öncülüğünde sistemin her türlü unsurunu hicvetmek için kullanıldı. Bu ilk film, evin içine sıkışıp kalan bir aile, nişanlı bir çift ve biri beyaz diğeri siyah iki kişinin zombilerden kurtulma mücadelesini anlattı.

Bu tip filmlerin olmazsa olmazı, tehlike altındaki karakterlerin büyük çoğunluğunun sağlıklı düşünememesidir. Böyle durumlarda film kendi içinde bir lider çıkarır. Filmde de bizzat kendi "burada patron benim" sözleriyle Ben'in liderliği sözkonusu. Ama ev halkı, diğer tehlike filmlerine nazaran bir türlü oydaşmayı sağlayamayan tamamen uyumsuz insanlardan oluşunca liderliğinde pek bir önemi olmadı. Filmde hemen hemen her karakter dediğim dedik türden. Ben, aile babası Harry'ye sözünü geçiremezken, Tom nişanlısına sözünü geçiremiyor. Aynı zamanda Harry'nin karısı, Harry'le anlaşamıyor ve Barbra fikren paralize olduğu için diğerleriyle iletişimi bir müddet sonra tamamen koparabiliyor. Böyle bir durumdan en karlı çıkanlarsa zombiler oluyor şüphesiz. İşte bu görüntü Amerika'ya Vietnam kapılarını açan toplumsal ikilemin de bir metaforu sayılabilir. Toplum bir türlü kendi içinde anlaşamayınca bu zaaftan yararlanan Lyndon Johnson'ın Vietnam macerası kendine muhalif bir kanal üretemiyor ve kazanan da Amerikan hükümeti oluyor pek tabii.

Filmi metaforik bir politika yapıtı olarak incelemeyip salt korku filmi olarak görürsek yine ortaya elle tutulur bir başarı çıkıyor. Bugün izlendiğinden biraz komik ve telaşlı bir film olarak görülse de dönemi için son derece cesur bir film Yaşayan Ölülerin Gecesi. Özel efekt ve bol miktarda çikolata şurubuyla üretilen insan eti yeme sahneleri ve yavaş hareket eden zombilerin görüntüsü işin korku kısmını üstlenirken kamyonet sahnesi ve ev içinde yaşanan şiddetli tartışmalar da gerilimi sağlıyor. Ünü 1970'lerin ilk yarısında hakettiği şekilde kazanan filmin belki de tek eksik yanı siyah-beyaz olması. Neredeyse 30'lu yılların kamera kalitesiyle çekilmiş bir film olarak görüntü yönetimi kimi zaman izlemeyi zorlaştırıyor.

İlginç Bilgi: Filmde zombileri oynayan figüranlar filmin çekildiği Pittsburg'den seçilmişler ve herbiri 1'er dolar ve üzerinde "Ben Yaşayan Ölülerin Gecesi Filminde Oynadım" yazayan tişörtler kazanmışlar.

WHITE DOG/BEYAZ KÖPEK (1982)

2011-12-19T22:09:00.000+02:00

Yönetmen: Samuel Fuller

Oyuncular: Kristy McNichol, Paul Winfield

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 7,1/10

Estar Abi Puanları:

-Samuel Fuller (yönetmen): 10

-Kristy McNichol: 7

-Paul Winfield: 8

-Ennio Morricone (müzik): 9

Genel Puan: 9/10

Hayatının son yılları çileli geçmiş Amerikan aktrist Jean Seberg ve kocası yazar Romain Gary'nin tanık olduğu ilginç bir ırkçı köpek vakası, Gary'nin otobiyografik romanına konu olunca Paramount'un filme çekilebilecek romanları bulup raporlama uzmanlarının da ilgisini çeken White Dog, sinema tarihinin en ilginç kaderlerinden birine sahip tartışmasız kült bir yapımı oldu. 1972'den 1982'ye kadar sadece sinopsis olarak bekletilen bu ilginç hikaye, şirketin nihayet çekim sırasına girdiğinde ilk yönetmen adayı Roman Polanski olmuştu. Fakat Polanski, meşhur tecavüz iddiasıyla ülke dışına kaçınca film bu kez de yönetmensizlikten ortada kaldı. Paramount'un ve tüm sinema tarihinin en etkili patronlarından Robert Evans'ın müdahalesi olmasaydı belki de bu müthiş filmi hiç izleyememiş olacaktık.

The Big Red One/Ölüme Koşanlar gibi afili bir savaş filmi çektikten sonra yapımcıların da ciddiyetle yaklaşmaya başladığı Samuel Fuller, bugün L.A. Confediental/Los Angeles Sırları gibi mükemmel bir filmin yönetmeni olarak tanınan senarist Curtis Hanson'la biraraya gelerek yazdığı senaryoyu Paramount'a kabul ettirince White Dog'un ilginç öyküsü nihayet tozlu raflardan kurtulabildi. Film çok kısa bir sürede çekildi. Ön gösterimi yapıldı ve seyirciler perdeye atmadık eşya bırakmadı. Çoğunluğu beyazlardan oluşan San Diego seyircisi filmi hiç beğenmemişti. Fuller, Evans'la görüşüp filmin hiçbir yerini makaslamayacağını hatta ılımlı finalini sert bir finalle değiştireceğini söyledi. Nasıl olduysa Evans bu ilginç teklifi kabullendi. White Dog'un genel gösterime girmesiyle çıkması bir oldu. 2 gün içinde bütün Amerika filme aynı tepkiyi gösterdi. Fuller da filmini Avrupa'da göstermek zorunda kaldı. Avrupa'da, özellikle de Fransa'da belli bir eleştirmen kitlesi filmi beğense de White Dog talihsizlikle başlayan bir proje olarak yıllar içinde unutuldu gitti. Nihayet çekildikten 26 yıl sonra Criterion Collection, DVD baskısını çıkardığında bir kayıp film daha gösterim fırsatı bulmuş oldu.

Peki neydi White Dog'a duyulan bunca nefretin sebebi? Hiç şüphesiz seyirciyi parmağında oynatan Samuel Fuller'ın bizzat kendisiydi bu sorunun cevabı. Film, gece vakti bir aktrist adayının arabasının altında kalan beyaz, sevimli bir köpeğin hikayesini anlatıyor. Aktrist köpeğe acıyıp veterinere götürdükten sonra onu korumasına ve evine alıyor. Köpek, kadına hem güven duygusu aşılıyor hem de yalnızlığını alıyor. Fakat çok geçmeden köpeğin sırrı ortaya çıkınca işler değişiyor. Bir Alman kurdu olan köpek birkaç cinayet işliyor. Köpek yalnızca saldırgan bir köpek olsa yine normal sayılabilir. Fakat ilginç olan, köpeğin yalnızca siyahları öldürmesi...

Fuller baştan sona izleyicinin içindeki ırkçılık ve nefret duygularını açığa çıkarmaya odaklanmış. Hikayenin içindeki "çözüm"ün arkasında sonuna kadar duran Fuller, izleyicinin köpekten nefret duymasını ve şefkat göstermesini aynı anda istiyor. İzleyici filmin akışına göre köpeğe karşı olan duygularında sürekli bir değişiklik hissediyor. Köpeğin temsil ettiği ırkçı nefretin aslında her insanın içinde olduğu bunun da ancak sorunla yüzleşmekle çözülebileceğini gösteren film, köpek üzerinden ne tür bir karşı-eğitimle sorun çözülürse çözülsün bunun yalnızca ırkçılığı kazıdığını ama nefretin yön değiştirdiğini gösteriyor bize. Mükemmel final sahnesi insanın ağzını açık bırakacak cinsten. Zira hiç beklenmeyen bir son var karşımızda. İki farklı ihtimalden birisi olacak derken film üçüncü ihtimali göstererek sona eriyor.

Fuller, bazı biçim ve sembol unsurlarını da kullanıyor filmde. Örneğin köpeklerin dünyayı siyah-beyaz olarak görmesini rahatlıkla ırkçılık temasında kullanmış. Filmin açılış jeneriğinde yazılar bir siyah bir beyaz olarak görünüyor. Köpeğin türü 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana ırkçılık damgasını yiyen Almanlara bir gönderme olarak Alman kurdu bir cinsten seçilmiş.

White Dog'u izlediğinizde insanlardan yalnızca renkleri yüzünden nefret duyma gibi saçmasapan bir hissi yargılama şansı buluyorsunuz. Bu, filmin kolay çözümlemesi. Bu çözümlemede eğer ırkçı değilseniz rahatlıkla bu fikri eleştirebiliyorsunuz. Zor olanı ise ırkçı bir insana bu fikrinden dolayı duyulan nefret. Buna bizzat tanıklık eden ben, filmin ilk yarım saatinden sonra köpeğin öldürülmesini istemiştim. Filmi izleyen çoğu insanın da o esnada bu fikirde olacağına eminim. Ama daha sonra hikaye bize köpeğin siyahlara duyduğu nefretin bir benzerini bizim köpeğe duyduğumuzu hatırlatıyor. Hem de siyah bir insanı bakış açısıyla. Zaten White Dog'un zarif tarafı da bu. Hissettirmeden, izleyicisine kendi kendisini değerlendirme imkanı sunuyor. Irkçı olmasanız bile ırkçılara duyduğunuz nefretin ırkçılık kaynaklı nefretle eşdeğer olduğunu söylüyor. Sanırım Amerikan izleyicisini de ayağa kaldıran noktası bu olmuş filmin. Siyahlara yönelik ırkçı hareketlerden daha yeni kurtulmuş bir toplumun bu zaafını en sert şekilde gözler önüne seren film provakatif bir yapıt olarak değerlendirilmiş. İşin daha da ilginç ve şok edici yanı ise filmin gerçek bir olaya dayanması. Sahibi tarafından farklı renkteki insanlara nefret duyması öğretilen bir köpek fikri başlı başına düşündürücü iken bir de o köpeğin serbest bir şekilde toplumun içinde gezmesi fikri daha da tüyler ürpertici. Sanırım zor olan köpeği ırkçı bir hale getirmek değil, o öğretilmiş nefreti köpekten geri alabilmek. Film de zaten bunun ne derece zor bir iş olduğunu anlatıyor. Eğer bu konulara kafa yormak ve renk kaynaklı ırkçılığın temelinde neler olduğunu bir kez daha kavramak isteyen bir insansanız White Dog alanının en iyi filmi diyebilirim.

Samuel Fuller köpekle birlikte

İlginç Bilgi: Filmde 5 farklı köpek kullanılmış. İzlerken bunu hiç farkedemiyorsunuz.

THE DEAD ZONE/ÖLÜ BÖLGE - 1. SEZON (2002)

2011-12-17T22:08:00.000+02:00

Yönetmenler: Robert Lieberman (5 bölüm), Michael Robison, Jon Cassar (2'şer bölüm), John Lafia, James A. Contner, Michael Shapiro, Rachel Talalay (1'er bölüm)

Yaratıcılar: Michael Piller, Shawn Piller, Stephen King

Oyuncular: Anthony Michael Hall, Nicole de Boer, Chris Bruno

Önemli ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puan Ortalaması: 6,73/10 (Puanı en yüksek bölüm: 7-Unreasonable Doubt: (7,5/10), Puanı en düşük bölüm: 4-Enigma (6,1/10) )

Sezon Puanı: 7

Favori Bölüm: 10- Here There Be Monsters

Favori Karakter: John Smith

Stephen King'in sanatında zirveyi yakaladığı yıllarda yazdığı The Dead Zone/Çağrı kitabı daha önce David Cronenberg tarafından sinemaya uyarlanmış, hatta bu film Cronenberg'in 2000'lere kadar kendi sinema tarzının dışında kalan çektiği tek film olmuştu. King'in birçok eseri de TV'ye kısa diziler olarak uyarlanmıştı. Kingdom Hospital gibi kitaplaştırılmamış hikayeleri de yine dizi olarak gösterilenlerdendi. The Dead Zone King dizileri arasında ilk defa dört başı mamur bir formatta yayınlanabildi.

Stephen King'i, kitaplarını ve tarzını çok sevdiğim için dizi izlememe kararımı The Dead Zone'la bozdum. Tabii bu kararımda Ankara Turhan Kitabevi'nde dizinin ilk sezon DVD setini 15 lira gibi çok düşük bir fiyata bulmam da etkili oldu. The Dead Zone'un ilk sezonunu bitirdiğim 1,5 haftalık süreç epey keyifli geçti diyebilirim. Dizi, ilk 2 bölümü itibariyle King'in romanını temel alıyor. Daha sonra ana karakterler ve öykü bağları aynı kalmak üzere araya farklı bölümler sıkıştırıyor. İzole bölümlerle John Smith'in maceralarını çeşitlendiriyor. John Smith, küçükken buzda kayıp düşen ve başını yere çarpan bir çocuk. Bu kazadan ona ilginç bir yetenek miras kalıyor. Smith, insanlara veya eşyalara dokunarak geçmişi/geleceği kısa bir anlığına da olsa görebiliyor. Ama yeteneğinin iyice gelişebilmesi için de yıllar sonra bir trafik kazası geçirmesi ve 6 yıl komada kalması gerekiyor. Komadan çıktığında yeteneğini tam olarak kullanabilen Smith çoğu kez hayatlar kurtarsa da bu yetenek kısa zaman sonra bir lanete dönüşüyor. Zira sezonun son bölümünde kıyamet gününe sebep olacak Greg Stilson'la tanışıyoruz. Smith, çok geçmeden kaderinde yaşadığı her şeyin bu kıyameti engellemek için olduğunu anlıyor. Stilson'la mücadelesi ise sonraki sezonlara kalıyor.

The Dead Zone'un izole bölümlerinin çoğu oldukça keyifli. 12 Angry Men/12 Öfkeli Adam'dan fazlasıyla esinlenilmiş bir jüri hikayesi olan Unreasonable Doubt bölümü nefes kesici bir kurguyla sunuluyor. Fakat esinlenme dozunda büyük ölçüde bir aşma gözlemleyebiliyorsunuz. Sezonun en iyi bölümü de izole bir bölüm... Smith'in fizyoterapist arkadaşıyla yaptığı gezide girdiği bir kasabada cadılıkla suçlanması ve gelişen olayları anlatan, deliliğin yeterli şartlar oluştuğunda nasıl da toplumun tamamına sirayet edebileceğini akıcı bir dille anlatan Here There Be Monsters, süre kısıtlaması yüzünden bazı eksiklikler taşısa da yine de fevkalade bir bölüm ve diziyi izlemeyecek olanların bile mutlaka izlemesi gereken bir tavsiye benim için.

John Smith'i canlandıran Anthony Michael Hall'ün başarılı olduğunu söyleyebilirim. Ama aynı başarı, Smith'in komaya girmeden önce nişanlandığı ama koma döneminde kasabanın şerifine kaptırdığı Sarah'yı oynayan Nicole de Boer için söylenemez. Dizinin güzellik abidesi ise John Smith'in hikayesinin canlı tanıklarından, tuttuğunu koparan gazeteci Dana Bright rolündeki Kristen Dalton... Fizyoterapist Bruce rolünde John L. Adams da tam anlamıyla bir side-kick karakter. Dürüst ve sempatik... İzleyicinin hemen özdeşleşebileceği tiplerden.

Sezonun en kötü bölümü için de IMDB kullanıcılarıyla beraber Enigma'yı ve Shaman, Enemy Mind gibi bölümleri örnekleyebilirim. Nedense John Smith'in zamanda geriye gittiği Enigma ve Shaman gibi bölümler genel kurgunun arasında sırıtıyor.

The Dead Zone ilk sezonuyla çok yüksek bir kalite arz etmese de sonraki sezonları izleme konusunda izleyicisine yeterli şevki verebiliyor.

Dizinin girişinde çalan Jeff Buckley harikası New Year's Prayer'ın aynı albüm (Sketches for My Sweetheart The Drunk) için kaydedilen 2 farklı versiyonu da hediyem olsun. Buradan indirebilirsiniz.

12 (2007)

2011-12-17T19:26:00.000+02:00

Yönetmen: Nikita Mikhalkov

Oyuncular: Sergey Garmaş, Nikita Mikhalkov

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Rusya adına en iyi yabancı film Oscar adayı

IMDB Puanı: 7,6/10

Estar Abi Puanları:

-Sergey Garmaş: 8

-Nikita Mikhalkov (yönetmen olarak): 8

Genel Puan: 8/10

Özellikle son 3 yılda IMDB Top 250 listesinde 6. sıraya kadar yükselip dev filmleri geride bırakması sayesinde yeniden popülerlik elde eden ve normalde sırf siyah-beyaz diye yüzüne bile bakmayacak yeni bir "teen" kuşağının da izlemesiyle hayran kitlesini arttıran Sidney Lumet başyapıtı 12 Angry Men/12 Öfkeli Adam'ın birçok değişik versiyonu çekildi. Bu alternatif versiyonlar arasında da en beğenileni Nikita Mikhalkov'unki oldu. Reginald Rose'un Broadway için yazdığı oyunu Rus topraklarına uyarlayan Mikhalkov orijinal hikayeye yaklaşık 1 saatlik eklemelerde bulundu. Yargılanan genci bir Çeçen karakter olarak yazmasıyla orijinaldeki aşağılayıcı tavır bu kez yerini ırkçılığa bıraktı.

12 jüri üyesinin babasını öldürmekle suçlanan bir Çeçen'in suçlu olup olmadığına dair alınacak karar için biraraya gelmesi ve tıpkı orijinalindeki gibi 11 suçlu-1 suçsuz sonucunun alınması sonucu "suçsuz" oyu veren kişinin diğerlerinin önyargılarını birer birer açığa çıkarmasını anlatıyor film. İlk filmde Henry Fonda'nın canlandırdığı muhalif üye rolünü bu filmde Sergey Makovetskiy alıyor. Yine ilk filmde Lee J. Cobb'un ikna olmakta ayak direyen sinirli karakterini çok iyi bir oyunculukla Sergey Garmaş ele almış.

Mikhalkov, 12'de Hollywood yayımlarından fazlaca farklı bir üslup takınmamış ana hikayede. Karakter modelleri bile orijinal hikayeyle neredeyse birebir aynı. Mikhalkov farklılıklarını detaylarda yakalamak istemiş. Lumet'nin seyirciyi bile terleten o klostrofobik mekan daraltmasından bu filmde eser olmasa da pan çekimleri sayesinde seyirciyi de birer jüri üyesi haline getiren bir sinematografi tercih edilmiş. Finalde ana senaryonun çok dışına çıkılsa da filmin gidişatına uygun iyi bir son yazılmış. Üstelik Mikhalkov ana hikayedeki suçsuz birini önyargılarımız yüzünden cezalandırabilir miyiz sorusunu bir adım ileri götürmüş ve bu kez de dışarıda canı tehlikeye girecek gencin hapiste kalması daha iyi olabilir mi sorusunu eklemiş. Jüri üyelerinin gittikçe Çeçen genci hapisten kurtarmaya çalışmaları finalde kendilerinden beklenen fedakarlıkların sorgulanmasına gelince "gerçek" bir tokat gibi yüzümüze çarpıyor. Bu film adalet ve hukuk gibi farklı ama anlamca birbirine çok yakın iki kavramı ele almak yerine adalet-vicdan farklılıklarını incelemeyi kendine amaç edinmiş. Finaldeki çok başarılı müzik çalışmasıyla beraber de izleyiciye katharsis sunacak gelişmeleri altyapı-üstyapı ayrımını ortadan kaldıracak şekilde kurgulamış.

İlginç Bilgi: Film her ne kadar 12 Angry Men'in bir uyarlaması olsa da hikaye anlatım biçimini büyük ölçüde Akira Kurosawa filmlerinden almış, son sahnede de Yojinbo'ya bir selam göndermiş.

SWEET SMELL OF SUCCESS/BAŞARININ TATLI KOKUSU (1957)

2011-12-15T15:56:00.000+02:00

Yönetmen: Alexander Mackendrick

Oyuncular: Burt Lancester, Tony Curtis

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-En iyi yabancı aktör (Tony Curtis) BAFTA adaylığı

IMDB Puanı: 8,2/10

Estar Abi Puanları:

-Alexnder Mackendrick: 8

-Burt Lancester: 9

-James Wong Howe (görüntü yönetimi): 9

Genel Puan: 8/10

50'li yıllarla birlikte kara film de yavaş yavaş etkisini yitirirken, bu janr farklı bir yola doğru sürüklenmekteydi. 40'lı yıllarda The Maltese Falcon/Malta Şahini'ndeki entrika örnekleri ya da Double Indemnity/Çifte Tazminat'taki soğuk sarışın-kurban erkek ve cinayet temaları kara-filme bir rota koymuş ve yönetmenler o rotayı takip edip temaları çeşitlendirmişlerdi. John Huston, Key Largo/Ölüm Gemisi'ni çekerken kendi açtığı yoldan gidip tıpkı Malta Şahini'ndeki gibi ya da Howard Hawks'ın The Big Sleep/Derin Uyku'sundaki gibi insanın içindeki kötülüğe ve genel olarak "kötü" kavramına yoğunlaşmıştı. 50'li yıllar da bu kavramı toplumsal açıdan incelemeye yönelen kara filmlerle yeni bir rotanın müjdecisi olmuştu. Özellikle Orson Welles hem oyuncu hem de yönetmen olarak rol aldığı filmlerde janrı bir adım daha ileriye götürecek filmlere imza atmıştı. Yönetmen Alexander Mackendrick de Welles'in yolundan giderek, insanın içindeki "kötü"nün topluma nasıl yön verebildiğini ve o toplumun dinamiklerini nasıl değiştirebildiğini bu filmle gösterdi.

Film, sanat dünyasında ne yazsa olay olan bir köşe yazarının kardeşine "hissettirilen" ensest derecesine bağlı oluşundan dolayı, evlenmek istediği müzisyen başta olmak üzere konuya dahil olan herkesin hayatını nasıl mahvedebildiğini anlatıyor. Burt Lancester'ın yazar karakteri J.J. Hunsecker'ın hırsını tatmin edip bu duyguyu bir adım ileri götürdüğü için hırsla yeni tanışmış insanlara yönelmesi ve entrikalarında onlardan birini, Tony Curtis'in medya ajanı karakteri Sidney Falco'yu acımasızca kullanması yönetmen Mackendrick'in derdini anlatmaktaki en önemli aracı oluyor. Bugünün Tom Hanks'i gibi, zamanında Amerikan halkının "en güvenilir aktör" olarak gördüğü Lancester'ın az sayıdaki kötü adam performanslarından birinde Hunsecker'ın maşa yoluyla başkalarına zarar vermeye alışmış ruh yapısını mükemmelen canlandırması ise filmin en büyük avantajı olmuş.

Sweet Smell of Success, ününü geç kazanmış, çekildiği yıllarda pek önemsenmemiş filmlerden. Klasiklere dönüşün başladığı 80'li yıllarda, özellikle Coen Kardeşler'in kara film türünde sinemaya dahil olmalarıyla birlikte önü açılmış bir film bu. Fransız kara film geleneğinin türü baştan ele alması ve bu konuda büyük bir başarı kazanması sayesinde Hollywood'un bu tip filmler üretmeyi durdurması ve ancak Brian De Palma'nın profesyonel bir yönetmen haline gelip korkuyla melezleştirdiği kara film örnekleri sunması, bununla birlikte Body Heat/Vücut Ateşi gibi filmlerin büyük sükse yapması Sweet Smell of Success gibi filmlerin yeniden önünü açmakta epey etkili oldu. Lakin bunca gecikmeye rağmen bu film için bir gömülü hazine sıfatı kullanmak da yersiz olur. En azından filmin kendisi için olmasa bile Lancester ve Curtis filmografisini deşifre etme amacı güden eski seyircinin de sık sık ortaya çıkardığı bir film olmasından dolayı "değeri bilinememiş klasikler" klasöründe değerlendirebiliriz.

İlginç Bilgi: Joel Schumacher'in klostrofobik gerilimi Phone Booth/Telefon Kulübesi'nin Colin Farrell'in canlandırdığı mağdur kahramanının mesleği seçilirken bu filmdeki Tony Curtis karakteri Falco türünden düzenbaz bir medya ajanı tercih edilmiş.

THE ASPHALT JUNGLE/ELMAS HIRSIZLARI (1950)

2011-12-05T22:54:00.000+02:00

Yönetmen: John Huston

Oyuncular: Sterling Hayden, Louis Calhern

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Yönetmen, senaryo, görüntü yönetimi ve yardımcı aktör (Sam Jaffe) dallarında 4 Oscar adaylığı

-En iyi film BAFTA adaylığı

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-Film, senaryo ve görüntü yönetimi dallarında 3 Altın Küre adaylığı

IMDB Puanı: 7,9/10

Estar Abi Puanları:

-Sam Jaffe: 8

-John Huston: 9

Genel Puan: 8/10

John Huston külliyatında henüz izlemediğim filmleri arşınlarken sonlara bıraktığım bir filmdi Elmas Hırsızları. Filmi izledikten sonra en azından The African Queen/Afrika Kraliçesi'nden önce izleseymişim dedim kendi kendime. Film Türkçe adından da anlaşılacağı gibi bir soygun filmi olarak ziyadesiyle çekiciyken The Killing/Son Darbe'de de bir soyguncuyu canlandıran Sterling Hayden'ın performansıyla daha da değerleniyor. Üstad John Huston'ın en beğenilen 3 filminden biri olmamasını da bu avantajlarından dolayı garipsiyor ve hem Afrika Kraliçesi'nden hem de The Maltese Falcon/Malta Şahini'nden daha iyi bir film olduğunu rahatlıkla söylüyorum.

Elmas Hırsızları, hapisten şartlı tahliye edilen 2. Dünya Savaşı kaçkını bir Alman hırsızın kendisine, karlı bir soygun için bir ekip oluşturma çabalarını ve nihayet soygunu anlatıyor. Filmin önemli bir kısmı ekibi kurmaya ve soygun sonrası için gereken müşteri bulma çabalarına ayrılıyor. Filmin bu bölümü 50'lere has karamsar bir kara-film tablosu içeriyor. Tam anlamıyla bir loser diyebileceğimiz kabadayı Dix, avukat olduğu halde kirli işlerden elini çekmeyen ve yatalak karısını Marilyn Monroe ile aldatan Avukat Emmerich, tefeci Cobby ve yıllar yıllar sonra The Shawshank Redemption/Esaretin Bedeli'nde duygu yüklü bir oyunculuk gösterisi sunan James Withmore'un canlandırdığı kambur barmen Gus bu soygun için biraraya geliyor. Her tarafından beceriksizlik akan bu ekibin soygun esnasında çuvallayacağı seyirciye usul usul hissettirilirken Dix haricinde hiçbir karakter için özdeşleşme izni verilmiyor bize.

Stanley Kubrick'in bu filmden 4 yıl sonra çektiği soygun klasiği şaheseri Son Darbe'yle başrol oyuncusu da dahil olmak üzere benzerlikler gösteren bir yapım olarak Elmas Hırsızları dokunaklı bir sonu tercih etse de Kubrick, Lionel White'ın romanından muhteşem bir final gösterisi çıkarmış olarak dönüyor. John Huston ise insanı sefalete iten şartların tamamen kendi tercihlerinden kaynaklandığı vurgusu üzerinde çalışıyor. Her iki filmi de izlememiş olan izleyiciler için sırasıyla Elmas Hırsızları ve Son Darbe'yi arka arkaya izleyip klasik sinemanın nasıl muhteşem bir görsel ve işitsel çağı yakaladığına tanık olma fırsatı var. Kaçırılmaması gereken bir fırsat hem de.

İlginç Bilgi: Elmas Hırsızları, sinema efsanesi Marilyn Monroe'nun oynadığı ilk önemli film olma özelliğini taşıyor. Ama Monroe'nun kitlelere tam anlamıyla ulaşabilmesi için aynı yıl rol aldığı All About Eve/Perde Açılıyor'un kazanacağı en iyi film Oscar'ını beklemesi gerekiyor.

TEBRİKLER ERCAN TANER, TEBRİKLER MEHMET DEMİRKOL

2011-12-01T17:10:00.000+02:00

Ntvspor kanalının sabah kuşağında yayınlanan Spor Servisi programını genelde Fuat Akdağ yönetir, Mehmet Demirkol da yorumcu olarak katılır. Akdağ'ın olmadığı günlerde de yerine Ercan Taner geçer. Son iki gündür Ercan Taner-Mehmet Demirkol ikilisi futbol sohbetlerinin arasına sinemayı da sıkıştırıyorlar. Bu durum benim çok hoşuma gidiyor. Dünkü yayında Ercan Taner, UEFA müfettişi Pierre Cornu'yu The Pink Panther/Pembe Panter filminin efsanevi baş müfettişi Clouseau'ya benzeterek Peter Sellers'ı andı. Demirkol da "Blake Edwards'ı da unutmayalım" dedi. Pembe Panter filmlerini ve Clouseau karakterini belki çoğu kişi biliri ama o efsane serinin yönetmeni Blake Edwards'ı pek kimse hatırlamaz. Bu hatırlatmasıyla Demirkol'un aynı zamanda sinemayla hem de klasik sinemayla da yakından ilgili olduğunu öğrendik.

Bugünkü yayında ise iki eski futbolcunun silahla poz verdikleri fotoğraf için Ercan Taner, "Bu, Baba filminin ve Al Pacino'nun moda olduğu yıllardan bir pozdu. Baba ve Baba 2 hala modadır gerçi. Al Pacino'yu da kişisel olarak çok severim" yorumlarıyla tanıttı.

İnsanların meslekleri dışındaki konularda da yorum yapabildiği programları severim. Bu açıdan Taner ve Demirkol'u tebrik ediyorum. Her bölümde benzer bir noktayı yakalamalarını dilerim.

KASIM 2011 DÖKÜMÜ

2011-12-01T14:47:00.000+02:00

Filmler:

1-The Truman Show (1998-Peter Weir): 9
2-Gelin (1973-Ömer Lütfi Akad): 9
3-The Asphalt Jungle/Elmas Hırsızları (1950-John Huston): 8 - eleştirisi henüz yayınlanmadı
4-12 (2007-Nikita Mikhalkov): 8 - eleştirisi henüz yayınlanmadı
5-Lord of War/Savaş Tanrısı (2005-Andrew Niccol): 8
6-Sweet Smell of Success/Başarının Tatlı Kokusu (1957-Alexander Mackendrick): 8 - eleştirisi henüz yayınlanmadı
7-8MM (1999-Joel Schumacher): 7
8-Key Largo/Ölüm Gemisi (1948-John Huston): 7
9-Mercury Rising/Şifre: Merkür (1998-Harold Becker): 7
10-Pour La Peau D'un Flic/Bir Aynasızın Postu İçin (1981-Alain Delon): 4

Ortalama Puan: 7,5/10

THE TRUMAN SHOW (1998)

2011-11-30T23:07:00.001+02:00

Yönetmen: Peter Weir

Oyuncular: Jim Carrey, Ed Harris

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Yönetmen, yardımcı aktör ve senaryo (Andrew Niccol) dallarında 3 Oscar adaylığı

-Yönetmen, senaryo ve prodüksiyon dizaynı dallarında 3 BAFTA ödülü ve en iyi film dahil 4 adaylık

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-Aktör, yardımcı aktör ve müzik dallarında 3 Altın Küre ve en iyi film, yönetmen, senaryo adaylıkları

-Senaristler Birliği en iyi senaryo adaylığı

IMDB Puanı: 8/10

Estar Abi Puanları:

-Andrew Niccol: 10

-Peter Weir: 8

-Jim Carrey: 8

-Ed Harris: 10

Genel Puan: 9/10

Bir senaryo şaheseri... Bazı filmleri müzikleriyle hatırlarsınız, bazı filmlerin başrol oyuncusu kafanızda yer edinir, bazı filmlerde yönetmen tavrı filmin kalitesini yukarı çeker, bazı filmlerin de hikayesi öyle muhteşemdir ki geri kalan özellikleri daha geri planda kalır. İşte Andrew Niccol'ü sinema dünyasında büyük üne kavuşturan ve yaratıcı senaryo konusunda bir aranan adam haline getiren film de Truman Şov'dur. Gerçi önce Gattaca'yla farkını konuşturmuştur Yeni Zelandalı genç senarist ama Truman Şov çok büyük bir şaşaa yaratan ilk senaryosudur. Niccol, Gattaca'nın yönetmen koltuğunda da oturmasına rağmen bu filmde yalnızca senaryoya yoğunlaşarak koltuğu bir başka önemli isim Peter Weir'a bırakmıştır.

Truman Şov, Jim Carrey'nin en iyi filmi olarak değerlendirilir. Jim Carrey kimdir? Jest ve mimiklerini fevkalade kullanan, filmleri çoğunlukla bu yeteneğinin üzerine kurulan Amerika'nın gelmiş geçmiş en iyi 3 komedyeninden biridir. Ama Truman Şov, Carrey'nin bu özelliklerini minimumda tuttuğu ve deyim yerindeyse "olgun" bir performans sergilediği ilk filmidir. Zaten filmin senaryosu da Carrey'ye o çılgınlıkları yapma imkanı tanımaz.

Truman Şov bol alt okumalı bir film. Filmi din eleştirisi, medya eleştirisi veya Amerikan toplumu eleştirisi yönleriyle okuyabilirsiniz. İşin güzel ve sinemanın keyfine her daim aç izleyici için bulunmaz yanı ise her üç eleştiri de doğru okuma örnekleridir. ABD'de yayınlanan ve bizdeki karşılığı Biri Bizi Gözetliyor olan Big Brother reality şovu sayesinde televizyon seyircisinin mahremiyeti ve başkalarının hayatı kalıbını, önündeki tüm setleri çekerek yıktığı hatırımızda. Türkiye'de de her akşam her tür seyircinin TV başına geçip yarışmacılar için sevinip üzüldüğünü, onlara cep telefonu mesajlarıyla destek verdiğini henüz unutmadık. Zaten günümüzde de aynı kalıpta olmasa da benzer birçok yarışmanın hala nesli tükenmedi. Bir medya zaafiyeti, hem yapımcılarına büyük para kazandırdı ve bugün örneğin sırayla bütün kutuları açtırıp sonda kalan 2 kutudan birini seçerek para kazanan bir "yarışmacı"nın serüveninin izlenmesi suretiyle Acun Ilıcalı gibi bir adamın zengin olması, başbakanın yanı başında oturup kendisine yağ çekmek suretiyle karşılıklı pay kazanmaları günümüzün bir gerçeği haline geldi.

Truman Şov bütün o medya unsurlarının üzerine konulabilecek tüm riskleri ekliyor ve bir insanın doğumundan büyümesine, okulundan evliliğine kadar her şeyini bir TV programı haline getiriveriyor. Üstelik bu bir yarışma da değil. Bu programın tek kazananı yapımcıları ve o çarkın içinde dönen diğer ticari dişliler. Kaybeden ise, saatlerini Truman'ın sıradan yaşamına odaklayan izleyici ve Truman'ın bizzat kendisi. Şovun en şok edici özelliği ise bunca dönen dolaptan Turman'ın haberdar olmayışı. O Seaheaven adında bir adada sigorta işinde çalışığ hemşire karısı ve kasiyer arkadaşıyla sıradan bir hayat sürdüğünü zannediyor. Attığı her adımın bütün dünyada izlendiğinin farkında değil. Truman'ın bu durumu seyircisinden farksız kılıyor. Seyirci de aslında Truman gibi bu şovun kazanımlarının kendileri dışında herkese aktarıldığının ve kendi TV izleme alışkanlıkları sayesinde birçok kişinin zengin olduğunun farkında değil. Bu zaten televizyon ve medya çağının en utanç verici gerçeği olarak Truman Şov'un her anına hatta son karesine kadar işliyor. Şov bittiğinde izleyici hemen başka bir kanalda yeni başlayan başk bir şov programına geçiveriyor. Truman'ın da kurtuluşu kendisi için ikilemli. Bugün BBG evinde yarışan yarışmacıları nasıl hiçbirimiz hatırlamıyorsak, onların bunalıma girip intihar ettiklerini gazetelerin iç sayfalarında küçücük bir köşede okuyup geçebiliyorsak Truman'ı da aynı son bekliyor. Oysa Seaheaven'da hiçbir şeyin farkında olmadan yaşadığı müddetçe dünyanın en iyi korunan adamı o. Hiçbir sorunu yok. İyi bir işi var. En ufak bir bunalımda hemen hayali bir müşteri çıkıp Truman'a kendini sigortalattırıp onun mutlu olmasını sağlayıveriyor. Yaptığı her şey bir rol olmasına rağmen onunla tam bir karı-koca hayatı yaşayan ve bundan da son derece memnun olan bir karısı bile var. Truman Şov, biz Trumanların bu sahte dünyada ne kadar mutlu olduğumuzu, ancak aydınlanma ihtiyacımız, güvenli ve mutlu hayata baskın geldiğinde her şeyin nasıl da tepetaklak oluvereceği gerçeğini acımasızca yüzümüze vuruyor. Filmin her anında Truman'la özdeşleşmemiz de boşuna değil zaten. Truman'ın yaşadığı her çelişki ve kafasında dönen her soru aslında bizim de kendi yaşamlarımızdaki sorularımız ve çelişkilerimiz...

Truman Burbank... Karakterimizin adı bu. Truman, True-man kalıbından geliyor. Gerçek Adam... Filmin her anına sinmiş o ironik yapı burada da kendini gösteriyor ve her yaşadığı sahte olan Truman'a gerçeklik duygusu yükleniyor. Soyadı olan Burbank ise Hollywood'un arkasında yer alan sıra tepelerin adı. Bütün olayların bir Hollywood kurgusundan farksız olduğuna dair bir gönderme.

Truman Şov, aynı zamanda bir din eleştirisi. Şovu kurgulayan, yönetmenin adı Christoph... Hristiyanlığa yapılan bu büyük atıf bununla da kalmıyor. Christoph'un Truman'la konuştuğu sahnede kamera önüne bir tanrıymışçasına yerleşiyor. O, Ay'a benzeyen reji binasının özel odasında, Truman'a gökyüzünden bakan ulu bir figür. Her çalışanı kendisinin bütün emirlerine amade. Hiç kimse hatta yapımcılar bile Christoph'la tartışmıyor bile. Bir yapımcı "sana emrediyorum, bunu hemen durdur" dese bile Christoph ona dönüp bakmıyor bile. Christoph o şovun tek ve en güçlü tanrısı olarak özgürlüğe yelken açmak isteyen Truman'a rüzgarını, fırtınasını ve sağanağını gönderiveriyor. Truman'ı helak etmek için bütün doğa olaylarını kullanmaktan çekinmiyor. Ama başa çıkamayınca klasik İncil tabirlerini kullanarak ona tanrısal öğütler veriyor. Seaheaven'dan çıkmanın (dinden çıkmanın metaforu) kendisine zarar getireceğini, Seaheaven'ın kendisi için mutlu bir yer olacağını söylüyor. Truman'ın aydınlanma karşısındaki müthiş isteği, Christoph'u yendiğinde ancak, bir kulunun kendine tapmayı bıraktığını gören bir tanrının sıfatıyla karşılaştığımızı ister istemez tahayyül ediyoruz.

Truman Şov son olarak bir ABD toplumu eleştirisi... Filmde, Truman'ın Fiji gibi uzak diyarları merak etmemesi ve oraları keşfetmemesi için yapay gazetelerde "Avrupa'ya ihtiyacımız yok" manşetleri atılıyor. Seaheaven'ın dünyanın en güzel yeri olduğuna dair bilboard ve gazete yazılarına rastlıyoruz. Bir uçak bileti firmasının ofisinde uçağın kanadını delip geçen bir yıldırım fotoğrafına rastlıyoruz. ABD'nin vatandaşlarına sürekli empoze ettiği "biz bize yeteriz" anlayışının bir metaforu Truman'ı Seaheaven'a bağlamak için kullanılan bu figürler. Oysa Truman, en büyük aşkının ardından sürekli Fiji adalarına gitmeyi isteyerek bu tatlı rüyayı bozmak için yoğun çaba sarfediyor. Fiji'ye gidip gidemediğini bilemiyoruz ama Seaheaven'ın kapılarını keşfetmesi onu bu ABD baskısından yeterince uzaklaştırıyor.

Truman Şov'un her anı ve her karesinde üzerinde yazılıp çizilecek notlar var. Bu yüzden de 20. yüzyılın en iyi senaryolarından biri olarak kabul ediliyor zaten. Ed Harris'in Christoph rolünü mükemmel yorumlaması ve Jim Carrey'nin ağırbaşlı "şovu" sayesinde film oyunculuk anlamında da çok güçlü bir noktaya ulaşıyor. Ödül törenlerinde bu filmin en iyi senaryo ödülü alamaması, hatta kendilerinden daha iyi olduğu Saving Private Ryan/Er Ryan'ı Kurtarmak ve Shakespeare in Love/Aşık Şekspir gibi filmlere çoğu ödülü kaptırması ise 1998 yılının kesinlikle en büyük ayıplarından. Film kanımca gelmiş geçmiş en iyi iki film afişine de sahip. Milyonlarca insanın bir binaya kurulan sinevizyondan Truman'ın uyuduğunu seyretmesi ve Truman'ın yaşamındaki her olayın kendisini oluşturduğu kareler bütünü temalı iki afiş de büyük sanat eserleri. Böyle bir filme de böyle afişler yakışırdı zaten.

İlginç Bilgi: Bu film Laura Linney ile Ed Harris'i buluşturan ilk film değil. Öncesinde bu ikili Absolute Power/Mutlak Güç filminde de beraber oynadılar.

LORD OF WAR/SAVAŞ TANRISI (2005)

2011-11-30T22:17:00.000+02:00

Yönetmen: Andrew Niccol

Oyuncular: Nicolas Cage, Bridget Moynahan

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 7,7/10

Estar Abi Puanları:

-Andrew Niccol (senarist): 9

-Nicolas Cage: 7

-Andrew Niccol (yönetmen): 9

-Bridget Moynahan: 5

Genel Puan: 8/10

Filmi izlemeye başladığımda çeşitli notlar almış ve Facebook üzerinden sinemasever dostlarımla paylaşmıştım. Bu notlar sırasıyla şunlardı:

-Evvela filmin açılış cümlesi hoşuma gitti. Oldukça çarpıcıydı bu cümle. Bir sürü kurşunun arasında duran savaş tanrısı Yuri "Dünya üzerinde 500 milyon silah var. Bu da her 12 kişiden birinin silahlı olması demek. Soru şu: Kalan 11 kişiyi nasıl silahlandırabiliriz?" Bu herhalde 20. yüzyılın ikinci yarısını boydan boya kaplayan ve etkileri 21. yüzyıla da eklenen terör ve iç savaş belasının yalınca bir özeti. Kimi örgütler özgürlüğü için, kimi generaller düzen için, kimi ordular da bağımsızlık için savaştığını söyleyedursun aslında hepsi de savaş tüccarlarının ceplerini doldurmak için savaştıklarının ne kadar farkındalar?

-Filmin açılış sahnesi. Bir kurşun, fabrikada üretim aşamasından geçiyor ve bir kargoyla Afrika'ya kadar gidiyor. Orada bir militanın silahına giriyor, namludaki yerini buluyor ve tetiklendikten sonra küçük bir çocuğun alnına gömülüyor. Biz bütün bunları kameranın hemen önündeki kurşunun rotasıyla seyrediyoruz. Bu açık ve yaratıcı simgesel dilin filmin geri kalanına da sirayet edeceğini hesaplıyoruz elbette. Benim gibi metaforlarla dolu, yan-anlatım kurmacalarıyla süslenmiş filmleri sevenler için büyük bir ziyafet çekmek amacıyla masaya oturulan ilk ana benziyor.

-Bir sonraki sahnede Nicolas Cage'in Yuri karakteri henüz savaş tanrısı olmadan önce haç şeklinde bir liman köprüsünün tam ortasında duruyor. Hayallerinin kadını Ava da caddede bir tanıtım filosunun önünde halkı selamlıyor. Çarmıhtaki İsa ve büyük hedef Ava (Havva) filmin dinsel göndermelerinin başlangıcı oluyor bu sahnede. Fakat ilerleyen bölümlerde bu göndermelerin sayısı azalıyor ve filmin ekseninden din maddesi yavaş yavaş çıkartılıyor.

-Uzi marka bir silahtan çıkan her merminin sesi bildiğimiz tetikleme sesi olarak değil de bir yazarkasanın açılırken çıkardığı çınlama sesi olarak veriliyor. Bu da savaş ve silah sanayiinde dönen paraların doğrudan ilişkisi için olağanüstü bir simgesellik oluşturuyor.

-Böyle bir dünyada herkes, kendi yaptığı işi aklamak için bahaneler üretir. Bu hepimizde vardır. Yuri'nin kendini tesellisi ise şu şekilde: "Kaç araba satıcısı evde işinden bahsediyor ya da kaç sigara satıcısı? Onların sattıkları da bir sürü insanı öldürüyor, hem benim sattığımın emniyet kilidi var."

Lord of War, anlatım tarzı ve Andrew Niccol gibi mükemmel bir senaristin (Gattaca, The Truman Show, S1m0ne) yaratıcı dokunuşları sayesinde türdeşlerinden farklı ele alınan özel bir film. Nicolas Cage'in masumane suratını gözünü para hırsı bürümüş, kurnaz bir silah tüccarı olarak kullanabilmek de Niccol için bir yönetmenlik başarısı ayrıca. Sierra Leone, Rusya ve Arap ülkelerinde sebepsiz iç savaş ve terör olayları sayesinde hayatının kadınıyla evlenen, lüks içinde yaşayan Yuri'ye mi kızmalı yoksa o savaşlara kutsallık atfedip hem kendi hayatlarını hem de başkalarının hayatlarını mahveden üçüncü dünya ülkelerinin büyük pazar sahiplerine mi kızmalı film boyunca hep sorduğumuz bir soru. İlginç olanı ise bu sorunun net bir cevabını bulamıyorsunuz. Yuri, filmin ilk yarısı boyunca lüksün tadına sonuna kadar varırken gelişmeler ona büyük bir yıkımı getiriyor. Peki Yuri iflah oluyor mu? Sistemin sürekli Yuri gibilere ihtiyaç duyması yüzünden Yuri, emekliye ayrılamayacağını bildiğinden iflah olma şansının sıfır olduğunun da farkında. İzleyici de finalde Ethan Hawke'ın İnterpol polisi Jack karakteri gibi ancak finalde aydınlanabiliyor. Lord of War finalindeki adalet-adaletsizlik temasıyla da aynı zamanda günümüz dünyasına yakılan bir ağıt gibi duruyor ve Yuri'nin yolu yeni satışlar için kıtadan kıtaya değişmeye devam ediyor.

İlginç Bilgi: Bu filmde gördüğünüz tüm general, devlet başkanı gibiler de Yuri gibi sadece adı değiştirilerek sunulan gerçek kişiler. Yuri'nin farkı ise 5 farklı silah tüccarının bir karışımı olması.

8MM (1999)

2011-11-25T17:30:00.000+02:00

Yönetmen: Joel Schumacher

Oyuncular: Nicolas Cage, Joaquin Phoenix

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Berlin Altın Ayı adayı

IMDB Puanı: 6,3/10

Estar Abi Puanları:

-Andrew Kevin Walker (senarist): 7

-Joel Schumacher: 7

-Nicolas Cage: 6

Genel Puan: 7/10

Yaşadığı bir olayla sınırlarını aşan, çileden çıkan ve şiddete eğilim yönünde bir değişiklik gösteren kahramanları ele almayı çok sever Joel Schumacher. Falling Down, Phone Booth/Telefon Kulübesi gibi örneklerde bu temaları işler. Sıradan insanın toplumun kirlenmesine sabrı taşar ve o da eleştirdiği toplumun özelliklerini kendinde göstermeye başlar bu tip filmlerde. Falling Down'da Michael Douglas, Phone Booth'ta Kiefer Sutherland ve elbette Batman karakterleri bu durumun tipik örnekleridir.

8MM'de de Nicolas Cage için benzer bir karakter çizilmiş. Aldığı bir snuff film araştırmasına vakit harcarken özünden çok uzaklara düşen yeni bir karakter edinir Cage'in canlandırdığı özel dedektif Tom. Çok zengin bir adamın ölümünden sonra karısı, gizli kasadan çıkan 8 mm'lik bir filmin kökenini öğrenmek ister. Bunun için de takip alanında başarılı bir araştırmacı olan Tom'u yüksek bir ücretle tutar. Tom, kasette öldürülürken kayda alınan kızla ilgili bu kasetin efektlerle mi yapıldığı yoksa gerçek mi olduğu konusunda bir araştırma yapar. Eğer gerçekse katili de bulmak zorundadır ve bu kasetin o kasaya nasıl girdiğini de. Tom, araştırmasını yaparken porno satıcılarının dünyasına girmek zorunda kalır. Bu underground kültür, Tom gibi bir aile babasının daha evvel hiç rastlamadığı apayrı bir dünya olduğundan o dünya içerisinde bocalaması işin beklenen sonucudur. Tom, gelişmelerle birlikte çığrından çıktığında, snuff yapımcılarıyla aynı derecede şiddetin içinde bulunduğunu farkeder.

8MM, neyse ki tarzı olan ve bir bütünlük içinde derdini anlatamaya çalışan önemli bir yönetmenin elinde çekildi. Bir senaryo zaafiyeti olarak finale giden son bölümü ve finali klişe ve sıradan kaçsa da genel olarak film, günümüz toplumunun, özellikle de elit toplumun tarihinin kan ve şiddetle yazıldığı üzerinde durabiliyor ve Schumacher'in de tıpkı David Fincher gibi 21. yüzyıl insanıyla olan sorunları kendine irdelenme şansı buluyor.

Filmin senaristi Andrew Kevin Walker'ı ilk senaryosu olan muhteşem Se7en/Yedi filminden hatırlıyoruz. 8 MM'deki Joaquin Phoenix karakteri Max gibi o da zaman zaman porno olmak üzere bir film kiralama şirketinde çalışırken yazmış Se7en'ın senaryosunu. Bu açıdan Quentin Tarantino'yla da benzer bir kadere sahip. Walker, bu filme koyduğu Max karakteriyle, ancak rüştünü ispatlamış ve senaryo işinde 20 yıldan fazla bulunmuş yazarların alabileceği bir riski alıyor. Bu tip yazarlar, kendi yazma içgüdülerinin kaynaklarının deşifre olmasından dolayı bu tip cameoları eleştirilen yazarlar olsa da Andrew Kevin Walker bu hamlesiyle kaydadeğer bir eleştiriye uğramamış. Film, atmosfer olarak Se7en'dan farklı olsa da suç mekanlarının işlenişi ve nedensiz şiddet (Machine karakterinin itiraflarını hatırlayalım) temasıyla öncülü başyapıtla benzeşiyor.

İlginç Bilgi: Yukarıda da belirttiğim gibi hem Joel Schumacher'in tarzı ve anlatısı David Fincher'la benzerlik gösterir. Bu filmin senaristi Andrew Kevin Walker da ilk senaryosu Se7en'da David Fincher'la çalışmıştır. Hal böyle olunca yapımcıların 8MM'yi çekmek için teklif götürdükleri ilk kişinin David Fincher olması bizi şaşırtmıyor. Fincher, Fight Club/Dövüş Kulübü ile meşgul olduğundan teklifi reddetmiş.

KEY LARGO/ÖLÜM GEMİSİ (1948)

2011-11-23T16:23:00.001+02:00

Yönetmen: John Huston

Oyuncular: Humphrey Bogart, Lauren Bacall, Edward G. Robinson

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Claire Trevor'ın kazandığı en iyi yardımcı aktrist Oscar ödülü

-Yazarlar Birliği en iyi senaryo adayı

IMDB Puanı: 7,9/10

Estar Abi Puanları:

-Fred MacLean (set tasarımcısı): 8

-Humphrey Bogart: 7

-John Huston: 8

-Edward G. Robinson: 7

Genel Puan: 7/10

The Treasure of the Sierra Madre/Altın Hazineleri, The Maltese Falcon/Malta Şahini gibi filmlerin efsanevi yönetmeni John Huston'ın Humphrey Bogart'la çektiği filmler arasında başarılı bir yapım Key Largo. Bir tiyatro oyunundan uyarlanan film, Huston'ın iyi adam-kötü adam karşıtlığını dengeleyerek kurduğu kara film örneklerinden biri. Bu filmi diğer kara filmlerden ayıran şey ise iyi ile kötünün temel bir ayrımını yansıtabilmek. Oysa 40'lı yıllarda işlenen genel kara-film şablonunda iyi karakterin içinde yatan kötü ruhun ortaya çıkması da yer alır.

Key Largo benzerlerinin aksine bir, tek mekan yapımı. Florida'da birbirlerine uzun köprülerle bağlanan adalardan biri olan Key Largo'ya asker arkadaşının ailesini ziyaret etmek için giden bir asker eskisinin ailenin işlettiği pansiyonda kalan bir kaçak gangster çetesinin herkesi rehin alması üzerine yaşadığı gerilimi anlatıyor film. Bogart, hem rol arkadaşı hem de eşi Lauren Bacall'la birlikte rol alıyor filmde. Key Largo'nun baş gangsteri ise bu rolleri daha önce de canlandırmış olan, klasik dönemin en iyi 5 karakter oyuncusundan biri olarak gördüğüm Edward G. Robinson. Frank Capra'nın It's A Wonderful Life/Şahane Hayat ve You Can't Take it with You/Para Beraber Gitmez filmlerinde de yer bulan Lionel Barrymore da yine aynı listenin oyuncusu ve bu filmde de pansiyon sahibi, tekerlekli sandalyeye mahkum adamı canlandırıyor.

Edward G. Robinson'ın İtalyan gangster şefi Johnny Rocco tam da 30'lu yılların gangsterleri gibi. İtalya'dan yokluklar içinde gelmiş ve Amerika'da içki yasağı günlerini fırsat bilip büyümüş de büyümüş bir çetebaşı. Ama kendisinin ve diğer çete liderlerinin en büyük hatası olarak da yasak döneminde uzlaşının yerini çatışmanın almasını görüyor. Bu nedenle Amerika'ya ikinci kez girerken daha büyük bir Rocco hayali kuruyor. İşe yaramaz olduğu her hallerinden belli olan çete üyeleri ve düşmüş bir eski şarkıcıyla Key Largo'da kalan Rocco, canı tehlikeye girince eski Rocco olmaktan çekinmiyor. Asker eskisi McCloud'la girdiği tartışmalarda da bu büyüklük kompleksi perdenin her zerresini dolduruveriyor. Karakteri canlandıran da Robinson olunca ortaya dört başı mamur bir karakter çıkıyor.

Key Largo benzeri rehine filmlerinden farklı olarak sürekli yükselen bir gerilim içermiyor. Bunun yerine gerilimi filmin çeşitli anlarına eşit olarak dağıtmakla yetiniyor yönetmen. Altın Hazineleri'ndeki çöküşü, usul usul, seyirciye hissettirmeden ve seyirciyi de içine alarak inşa eden bir anlatım tarzına sahip bir yönetmen olarak aynı formülü kullanma fırsatını kaçırıyor. Max Steiner'in filme pek katkısı olmayan tema müzikleri de bahsi geçen gerilime katkı sağlamayınca filmin elinde koz olarak başarılı oyunculuklar kalıyor. Burada da kadronun kalitesi ön plana çıkıveriyor zaten. Bunu sinema diliyle değil de futbol diliyle anlatırsak, üç büyük takımdan birinin kötü oynamasına karşın kadro kalitesi sayesinde bir Anadolu takımını yenebilmesi gibi bir karşılığını bulabiliriz.

İlginç Bilgi: Filmde Bogart'ın karakteri McCloud bir yerde Little Ceasar adasını soruyor. Little Ceasar aynı zamanda bu filmde de oynayan Edward G. Robinson'ın dizi filmlerle meşhur ettiği bir gansgter lideri.

MERCURY RISING/ŞİFRE: MERKÜR (1998)

2011-11-23T15:47:00.000+02:00

Yönetmen: Harold Becker

Oyuncular: Bruce Willis, Alec Baldwin

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Bruce Willis'e verilen en kötü aktör Razzie ödülü

IMDB Puanı: 5,8/10

Estar Abi Puanları:

-Bruce Willis: 5

-Miko Hughes (çocuk oyuncu): 8

Genel Puan: 7/10

Bruce Willis'in kariyerinin parasal açıdan zirve yaptığı ama beğeni açısından dibe vurduğu bir dönemde çektiği ve sinemalarda pek fazla ilgi göremeyen bu politik-gerilim aksiyonunu daha önce yerli TV kanallarında defalarca seyretmiştik. Film, Amerika'nın "meşhur" gizli teşkilatlarından Ulusal Güvenlik Dairesi'nin hazırladığı bir savunma şifresini kıran otistik bir çocuğun peşine düşen ajanlar ve çocuğu korumak için and içen bir FBI ajanının kedi-fare oyununu işliyor. Klasik şablon filmlerden birisi olan Şifre: Merkür, daha en başa Bruce Willis'in oynadığı ajanın bir çocuğu kurtaramayışını koyup onun otisitik çocuk karakteri iyice sahiplenmesinin yolunu açıyor. Bu tip filmlerin çoğunda filmin başında polisin ya da kahramanın başarısız geçen bir harekatını izleriz zaten. Filmin sonlarına doğru da bilindik şablon korunuyor. Kendisine inanmayan ama bir süre sonra kendisinin tarafına geçecek başka bir FBI ajanı, işlerin arkasındaki adama ulaşıp onu bi temiz döven ajanımız ve nihayet çocukla sıcak bağlantı kurabilecek bir kadın karakter klişe şablona oturtuluveriyor.

Şifre: Merkür, ancak ve ancak sıkı bir aksiyon filmi izlemek için ekran başına geçen izleyiciler için çekilmiş ve bu amacında da başarılı olmuş bir film. Bu filmden başka da bir beklentiye de girmemek lazım zaten.

İlginç Bilgi: Bruce Willis'in dipteki günlerinin am ortasına denk geliyor Mercury Rising. Willis'i kurtaracak film ise 1 yıl sonra geliyor: The Sixth Sense/Altıncı His. İşin ilginç yanı Willis, bu filmde de normalden farklı bir çocukla iletişim kurma öyküsünün baş kahramanını canlandırıyor.

POUR LA PEAU D'UN FLIC/BİR AYNASIZIN POSTU İÇİN (1981)

2011-11-22T21:40:00.000+02:00

Yönetmen: Alain Delon

Oyuncular: Alain Delon, Anne Parillaud

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 6,2/10

Estar Abi Puanları:

-Alain Delon (oyuncu olarak): 6

-Anne Parillaud: 5

Genel Puan: 4/10

Kanal D Home Video'dan çıkan iki farklı 5'erli DVD setinden ikincisini aldım. Le Clan des Siciliens/Sicilyalılar Çetesi'ni izlediğimden bu yana Alain Delon'u severim. Hem görüntü hem de tarz olarak bana bir başka favorim olan Cüneyt Arkın'ı da hatırlatır. Sette yer alan 5 filmin tamamı Delon'un daha az beğenilen filmlerinden oluşuyor ve aktörün büyük bir aktör olarak anıldığı 1960'lı yılları kapsamıyor. Bir Aynasızın Postu İçin de tıpkı Cüneyt Arkın'ın 80'lere girilirken yaptığı gibi kendi çektiği bir film.

Daha ilk 10 dakikasından bir roman uyarlaması olduğu anlaşılan "olağanüstü olmayan-olağanüstü hikaye" kalıbını seziyorsunuz. Bu kalıbın çıkış noktası Alfred Hitchcock'tan gelir. Hitchcock'un anlattığı hikayelerde doğa üstü olaylar olmasa bile asla yaşanmayacak olaylara rastlarız. Vertigo/Ölüm Korkusu'ndaki entrika ya da North by Northwest/Gizli Teşkilat'taki yanlış anlaşılmalar silsilesinde olduğu gibi... Bu film de Jean-Patrick Manchette'in yazdığı aynı türden bir hikaye. Delon filmde Choucas adlı bir özel dedektifi canlandırıyor. Choucas'a bir kadın kayıp kızı ile ilgili bir iş getiriyor ve ardından bir çete ve polis Choucas'ın işini sürekli engellemeye çalışıyor. Hikayesiyle Roman Polanski'nin 1970'lerde film-noir'ı yeniden canlandırdığı Chinatown/Çin Mahallesi filmine benziyor film. Ama tabii ki Chinatown kalitesinde bir yapım değil bu yarı film-noir. Delon'un dışındaki oyuncularda klasik bir soğuk hava hakim. Ayrıca kötü adamlar da Delon'un önceki klasiklerine oranla fazla karikatürize. Film boyunca sayamadığım kadar çok çalan Bensonhurst Blues da fazlasıyla sinir bozucu. Şarkıyı aşağıdaki videodan dinleyebilirsiniz.

İlginç Bilgi: Bu film Fransız çıtırı Anne Parillaud'nun oynadığı 6. film olmasına rağmen çıkış filmi sayılıyor. Parillaud'nun ilk baş aktristliği için sıradan olduğunu ve bir kara-film için fazla şen şakrak olduğunu söyleyebilirim.

GELİN (1973)

2011-11-22T15:13:00.000+02:00

Yönetmen: Ömer Lütfi Akad

Oyuncular: Hülya Koçyiğit, Kerem Yılmazer, Kahraman Kıral

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

Sinematürk Puanı: 9,11/10

IMDB Puanı: 7,2/10

Estar Abi Puanları:

-Ömer Lütfi Akad: 9

-Ali Şen: 9

-Aliye Rona: 9

-Hülya Koçyiğit: 9

-Kahraman Kıral: 10

Genel Puan: 9/10

Türk sinemasını kısırdöngüden kurtaran yönetmenlerden biriydi Lütfi Akad. 60'lı yıllarda Yılmaz Güney'le beraber yaptıkları, altın çağını yaşayan sinemamızın daha da güçlenmesine vesile olmuştu. 1970'lere girdiğindeyse göç temasını ele alan Gelin-Düğün-Diyet üçlemesiyle sinema tarihimizde çok özle bir alanı kaplamıştı. Ama maalesef geçen hafta kendisini kaybettik ve Yeşilçam'ın en önemli değerlerinden biri daha aramızdan ayrıldı.

Lütfi Akad'ın en sevdiğim filmi Gelin'i bu yılki Kurban Bayramı'nın ilk gününde Samanyolu TV'de izledim. Ne ilginçtir ki film kurban verme inancına da hafiften dokunduran bir yapım olarak STV gibi bir kanalda hem de bayram günü yayınlanabiliyor.

Gelin göç üçlemesinin ilk ve en önemli filmi. Düğün'e henüz maalesef rastlayamadım. Diyet ise Hakan Balamir'in çok kötü oyunculuğu ve özensiz teknik ekibiyle oldukça zayıf bir film. Her üç filmde de rol alan Koçyiğit, Gelin'de kocasının ailesinin yanına, İstanbul'a taşınan Yozgatlı tek çocuklu bir kadını oldukça inandırıcı oynuyor. Aile bireyleri de her biri kendi rollerinde daha önce de benzer örnekler veren isimlerden seçilmiş. Evin Hacı Babası sözü dinlenen, yaşlı, dini değerlerine dört elle sarılmış ama son derece cahil ve gözünü para hırsı bürümüş biri olarak bu role cuk oturan isimlerden biri olan Ali Şen tarafından canlandırılıyor. Hacı'nın karısı rolünde Aliye Rona ise Hacı'dan da tutucu ve cahil üstelik şirret kaynana rolünde hiç zorlanmadan mükemmel bir oyun çıkarıyor. Kerem Yılmazer ve Kamran Usluer de evin oğulları rolünde oyunculuklarını konuşturuyorlar.

Yozgat'tan göç eden aile İstanbul'da kendi küçük Yozgatlarını kurmak istiyor filmde. Bir mahalle bakkalıyla yetinmeyen aile lüks semtlerde açacakları market sayesinde büyümeyi ve İstanbul'un ağalarından olmayı hedefliyorlar. Bu yüzden ailenin yanına karısını ve çocuğunu da alıp gelen Veli, önce bu yeni hayata uyum sağlamak için babası ve abisi ne derse onu yapıyor. Yapıyor yapmasına ama bu kez de oğlunun önemli bir rahatsızlığı olduğundan şüphelenen karısını önemsememeye başlıyor. Küçük Osman rolünde her zamanki gibi muhteşem olan Kahraman Kıral'ı kaynanasının "okuyup üflerim, geçer" baskısına rağmen hastaneye götüren gelin Meryem kötü haberi, çocuğunun kalbinin delik olduğunu öğrendiğindeyse filmin tonu bir anda değişiveriyor. Gözünü para hırsı bürümüş ailede baba dahil hiç kimse Osman'ı önemsemeyince Meryem, savaşını tek başına vermek zorunda kalıyor.

Fabrikada çalışan kadına kötü gözle bakılan bir ortamı anlatıyor bu film. Ne ilginç, yıllar sonra İstanbul, Tekirdağ gibi bölgelere Yozgat, Tokat gibi Orta Anadolu kentlerinden göç eden aileler kadın kız demeden hep beraber fabrikalarda çalışıp ekmek parası kazanmanın savaşını veriyorlar. Gelin'e bugünden baktığımızda en azından o kör, kara cahilliğin bir nebze olsun azaldığını görüyoruz bugünün Türkiye'sinde.

Ömer Lütfi Akad, film için koyu bakır tonundan renkler tuturuyor. Özgün müzik eksikliğine rağmen dramatizmi Kahraman Kıral ve Hülya Koçyiğit'in yüz ifadelerinde yakalıyor. Tempoyu Aliye Rona ve Ali Şen'in olaylara bakış açılarındaki değişmez kaba tututmla yakalayıp finalde kamerasını Osman'a yönlendiriyor ve muhteşem bir "kurban" metaforuyla finalini süslüyor. Filmin son repliği olarak Veli'nin, fabrikada çalışmaya başlayan karısına söylediği "fabrikada bana da yer var mıdır" sözüyle bitirerek de aydınlanmanın uğruna ağır bedeller ödense de mutlaka yaşanabileceğini hatırlatıyor. Kahraman Kıral bu filmde kalp sorunundan dolayı sürekli havale geçiren çocuğu adeta yaşayarak canlandırınca ortaya dört başı mamur bir göç filmi çıkıyor. Cüneyt Arkın'ın da ilk filmi olan Halit Refiğ yapımı Gurbet Kuşları'yla beraber sinema tarihimizin belki de en büyük göç temalı filmi olan Gelin'i özellikle de Lütfi Akad sinemasını doğru anlayabilmek için mutlaka izlenmeli. Malum, sinema tarihimizde "büyük" film sayısı çok az çünkü.

İlginç Bilgi: Kahraman Kıral'ın kısa filmografisinde üç filmde hasta çocuk rolüne girdiğini görüyoruz. Canım Kardeşim'de kanser, Oğul'da kuduz olan Kıral bu kez Gelin'de kalbi delik bir çocuğu canlandırıyor. Bu üç film arasında kronolojik olarak, çekilen ilk filmin 1 ay farkla Canım Kardeşim olduğunu belirtelim.

MOON/AY (2009)

2011-11-22T14:35:00.000+02:00

Yönetmen: Duncan Jones

Oyuncular: Sam Rockwell

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Bilimkurgu Ödülleri en iyi film ve aktör adaylıkları

-En iyi çıkış yapan yönetmen dalında BAFTA ödülü

IMDB Puanı: 8/10

Estar Abi Puanları:

-Kevin Spacey (seslendirme): 9

-Sam Rockwell: 5

-Duncan Jones: 6

Genel Puan: 4/10

Source Code/Yaşam Şifresi filmiyle tanıştığım Duncan Jones'un bir önceki filmi Moon çok beğenilince izleme ihtiyacı hissettim. Modern bir 2001: A Space Odyssey/2001: Uzay Macerası ile karşılaşacağımı düşündüm. 2001'in kötücül bilgisayarı HAL'e karşılık gelen Gerty ile bağlantısı haricinde o filmle pek bir bağlantı yakalayamadığımı söyleyebilirim. Moon'un derdi aslında uzay bilimkurgusu da değildi. Gittikçe klonlama kültürünün getirileri ve götürülerini dert edinen bir film Moon. Tüm filmi robot Gerty'nin dışında Sam Rockwell'in bir anlamda çift rolle götürdüğü bir film olunca oyunculuk gücünden de faydalanması gerekiyordu. Oysa Rockwell, The Green Mile/Yeşil Yol ya da Matchstick Men/Üçkağıtçılar'daki kadar canla başla oynayamamıştı rolünü.

Moon üzerinde durmaya pek gerek olmayan bir film. Yönetmenin kendi tarzını yaratmak için büyük adımlar attığı bir film olması dışında bilimkurgu sinemasına önemli bir getirisi yok. Benzer bir konuyu ele alan ve sırf Arnold Schwarzenegger filmi diye kaale alınmayan The 6th Day/Altıncı Gün filmi Moon'dan daha iyi diyebilirim. Tabii Kevin Spacey'nin mükemmel seslendirmesini ayrı tutuyorum. Gerilim dolu sesi sayesinde Gerty'nin kötücül bir robot olup olmadığı konusunda son ana kadar hep şüphede kaldım. Seyircisini yakalayan çok başarılı bir dublaj örneğiydi bu.

İlginç Bilgi: Yönetmen Duncan Jones'un babası David Bowie de 1969 tarihli Space Oddity şarkısında uzayda kaybolan bir adamı işlemiş.

THE GREEN HORNET/YEŞİL YABAN ARISI (2011)

2011-11-01T15:30:00.000+02:00

Yönetmen: Michel Gondry

Oyuncular: Seth Rogen, Jay Chou, Christoph Waltz

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 6,1/10

Estar Abi Puanları:

-Michel Gondry: 5

-Seth Rogen: 2

-Christoph Waltz: 7

-Cameron Diaz: 5

-Jay Chou: 6

Genel Puan: 5/10

Inglourious Basterds/Soysuzlar Çetesi'nde kendisini izleyip hayranı olduktan sonra Christoph Waltz'un yer aldığı tüm filmleri izlemek boynumuzun borcu olmuştu. Waltz gibi muhteşem bir aktörün hemen Hollywood'a transfer olacağı çok açıktı zaten. Ama nedense Avrupa'da müthiş oyunculuklar sergileyen ve saygın bir yer edinen aktörler Amerika'da nerede sulu bir film varsa o filmde oynamak için hemen imza atıveriyorlar. Bu, yönetmenler için de geçerli. Florian Henckel von Donnersmarck'tan da Das Leben der Anderen/Başkalarının Hayatı'ndan sonra başka büyük bir film beklerken The Tourist filmini çekmişti. Waltz'un başarısız seçimleri yalnızca The Green Hornet'la da bitmiyor. Robert Pattinson'lı bir romansta oynamayı bile kabul ederek Water for Elephants'ta da yer aldı büyük aktör. Bu seçimlerinden dolayı normalde hiç vakit ayırmayacağım bu tarz filmleri bile izlemek zorunda kalacağım. The Three Musketeers/Üç Silahşörler hakkında da benzer duygulara sahibim ki daha fazla yaşlanmadan Waltz'u büyük bir filmde görmek nasip olur umarım.

Asıl konumuz olan filme gelirsek sanırım yazmak gereken tek şey klasik bir Seth Rogen filmi diyebiliriz. Kötü bir film olduğunu söyleyemem ama benzeri bir dolu film var. Üstelik Michel Gondry gibi a klasmanında bir yönetmenin neden böyle bir filmi çektiği gibi bir soru işareti bile var. 1966'da Bruce Lee'yi şöhret yollarında koşturan aynı adlı dizinin saygınlığından ekmek yemeye soyunan film, senaryosuna da Seth Rogen karışınca iyice sıradanlaşmış. Cameron Diaz için seyredecekler çıkacaktır ama onun da artık yaşlandığını söylemeliyim. Yine de Christoph Waltz'u özleyenler için en azından ilk sahnenin mutlaka seyredilip aktöre bir kez daha hayran olunması gerektiğini belirteyim.

İlginç Bilgi: The Pink Panther/Pembe Panter serisinde Müfettiş Clouseau'nun uşağı Kato'yla olan habersiz dövüş sahneleri The Green Hornet'ın ilk versiyonundan esinlenilerek yaratılmış.

FIELD OF DREAMS/DÜŞLER TARLASI (1989)

2011-11-01T15:13:00.000+02:00

Yönetmen: Phil Alden Robinson

Oyuncular: Kevin Costner, James Earl Jones

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Film, müzik ve senaryo dallarında Oscar adaylıkları

-Japonya Film Akademisi en iyi yabancı film ödülü

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-Senaristler Birliği en iyi senaryo adayı

IMDB Puanı: 7,6/10

Estar Abi Puanları:

-Kevin Costner: 8

Genel Puan: 7/10

Hakkında yazılmış her yazı övgülerle biçimlendirilen Düşler Tarlası, 80'li yılları kapatan filmlerdeki benzer naifliği taşıyan güçlü bir bağımsız film. Dönemin insanın hayalleri ve umutlarına fantastik açıdan bakan diğer filmleri arasında yer bulan Düşler Tarlası kimileri için geriye dönüldüğünde tekrar tekrar seyredilen bir yakın nostalji çalışması olmuş.

Kevin Costner'ın canlandırdığı Iowalı çiftçinin gaipten duyduğu ve sinema tarihinin en çok hatırlanan replikleri sıralamasında bile kendine yer bulan "inşa et, o gelecek" cümlesinden sonra tarlasına bir beyzbol sahası kurmasıyla başlayan film, geçmişte kadri bilinememiş bazı beyzbol oyuncularının hayaletlerinin sahaya gelip maç yapmasıyla devam ediyor. Hayaller, sesler ve düşler bununla da bitmeyince çiftçi Ray Kinsella uzun ve fantastik bir yolculuğa çıkmak zorunda kalıyor.

Filmin kendine özgü bir temposu var. Başta Darth Vader olmak üzere birçok önemli karaktere sesini veren James Earl Jones'un da filme dahil olmasıyla dozunda kullanılan fantastik öğeler doğru hamlelerle serpiştirilmiş filme. Aile olma olgusu, Amerikan efsaneleri ve toplumla biraradalıkla ilgili dertlerini hikayeye çok iyi yediren bir çalışma var karşımızda. Oldukça dokunaklı finaliyle de tüm bu becerilerini taçlandıran bir yapı... Afişi yüzünden sıradan bir film gibi gözükse de kendine has bir tadı var filmin. Ne bir başyapıtlık ne de sıradanlık... Belki de düşler tarlası kişiye özel filmlerden biri olarak görülmeli. Aşağıdaki tirad da bu kişiye özel olmayı daha da sağlamlaştırıyor.

İlginç Bilgi: Filmde adı Terence Mann olarak değiştirilen aslında J.D. Salinger. Salinger, bir hikayesinde Ray Kinsella karakterini yaratıyor ve bu karakter Field of Dreams'e de ilham veriyor. Salinger'la yaşanan anlaşmazlık tıpkı yazar gibi topluma küsen Terence Mann karakterini şekillendiriyor.

EKİM 2011 DÖKÜMÜ

2011-11-01T01:12:00.000+02:00

Filmler:

1-Tropa de Elite 2 - O Inimigo Agora e Outro/Özel Tim 2 (2010-Jose Padilha): 10
2-Chugyeogja/Ölümcül Takip (2008-Hong-jin Na): 9 - eleştirisi daha önce yayınlandı
3-In Bruges (2008-Martin McDonagh): 8
4-Tropa de Elite/Özel Tim (2007-Jose Padilha): 8
5-Mou Gaan Dou/Kirli İşler (2002-Wai-keung Lau ve Alan Mak): 8
6-The Manchurian Candidate/Casuslara Karşı (1962-John Frankenheimer): 8
7-The Killing Fields/Ölüm Tarlaları (1984-Roland Joffe): 8
8-Field of Dreams/Düşler Tarlası (1989-Phil Alden Robinson): 7 - eleştirisi henüz yayınlanmadı
9-Source Code/Yaşam Şifresi (2011-Duncan Jones): 6
10-The Green Hornet/Yeşil Yaban Arısı (2011-Michel Gondry): 5 - eleştirisi henüz yayınlanmadı
11-The Son of No One (2001-Dito Montiel): 5 - eleştirisi yayınlanmayacak
12-Moon/Ay (2009-Duncan Jones): 4 - eleştirisi henüz yayınlanmadı

Puan Ortalaması: 7,1/10

Belgesel:

1-Onibus 174 (2002-Jose Padilha): 8

IN BRUGES (2008)

2011-10-31T23:23:00.000+02:00

Yönetmen: Martin McDonagh

Oyuncular: Colin Farrell, Brendan Gleeson, Ralph Fiennes

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-En iyi senaryo dalında Oscar adaylığı

-En iyi senaryo dalında BAFTA ödülü ve en iyi İngiliz filmi dahil 3 adaylık

-En iyi senaryo dalında Edgar Allan Poe ödülü

-En iyi aktör (Colin Farrell) dalında Altın Küre ödülü ve en iyi film dahil 2 adaylık

IMDB Puanı: 8/10

Estar Abi Puanları:

-Martin McDonagh (yönetmen): 9

-Martin McDonagh (senaryo): 8

-Colin Farrell: 7

-Brendan Gleeson: 9

-Ralph Fiennes: 10

Genel Puan: 8/10

Gösterime girdiği yıl önce Amerika'da değil Avrupa'da ses getirmişti film. Oscar'da senaryo ödülüne çok yakındı. Sinema eleştirmenlerinin tamamından olumlu yorumlar almıştı ve IMDB Top 250'ye hala çıkmamacasına adım atmıştı. O gün bu gündür merak eder dururdum filmi. Ralph Fiennes'ın varlığına rağmen bu kadar ertelediğim filmi izlediğimde çarpıcı bir suç ve şehir filmiyle karşılaştım. Sinema tarihinde bazı filmler çekildiği şehirlerle anılır. Hatta Woody Allen, Manhattan ve diğer filmlerindeki New York düşkünlüğünden sonra Match Point/Maç Sayısı filmiyle beraber adeta her filmini bir şehre adamıştı ve bu projeden Londra, Barcelona ve Paris'e dair filmler çıktı. Martin Scorsese onulmaz bir New York aşığı olarak filmlerinde bu şehri canlı bir figür haline getirmişti. In Bruges de Belçika'nın Bruges kentinde geçmesinin dışında şehri başrole taşımış. Ama bu taşıma Yılmaz Erdoğan'ın Organize İşler'de yaptığı gibi şehri sürekli helikopter çekimleriyle izleyiciye göstermek kadar yavan değil tam tersine şehrin tarihini filme yedirmekle alakalı bir çalışma.

Bruges, Avrupa'da Orta Çağ'ı hem mimarisi hem de atmosferi bakımından hala taşıyan şehirlerden biri. Bu film sayesinde de şehrin kasvetli ve puslu bir havası olduğunu öğreniyoruz. Eh böyle bir kentte de romantik bir film değil bir suç filmi çekilebilirdi. Şehir, yönetmene atmosferi bizzat sağladıktan sonra filmi ancak teslim edebiliyor. Zaten bu yüzden de filmin ilk yarım saati izleyiciyi boğuk bir film seyrediyor olma fikri konusunda tereddüte sokuyor. Şehirle hikaye paralel olarak ilerledikçe film de açılıyor ve bir başyapıt olmaya doğru yelken açıyor. In Bruges, bir başyapıt olamıyor ama direkten dönüyor dersek de haksızlık etmemiş oluruz.

Filmde biri tecrübeli diğeri daha ilk işine çıkan iki tetikçinin hikayesi anlatılıyor. Yaptıkları ters giden bir işten sonra patronları bu ikiliyi Bruges kentine gönderiyor. Tetikçiler patronlarının bu kararını kendilerinin saklanmasına yoruyor. Ama işin rengi sonradan ortaya çıkıyor. Amerikan yaşam tarzı ve Amerikan sinemasını yerin dibine sokan bir yan anlatıma da sahip film. Özellikle cüce karakterin ağzından dökülen her cümle yönetmenin de bu ülke hakkındaki fikriyatını açık ediyor.

Filmin kimi açıkları da var. Ters giden iş sahnesinde kameranın yanlış yerde durması sonucu devamlılık hatası yaşanıyor. 50 metreden yere çakılan bir adam birkaç kelime de olsa konuşmaya devam edebiliyor. Yer yer çekimlerde kaymalar yaşanıyor. Ama tüm bunları McDonagh'ın ilk filmi olmasına verebiliyoruz. Film nedense bir komedi filmi olarak pazarlandı ama o gülmekten gözlerden yaş getiren karate diyalogu ve müze görevlisine dayak sahnesi haricinde bir komedi filmi olduğunu söyleyemeyiz. Ama In Bruges 50'lere özgü buram buram bir kara-mizahı da taşıyabiliyor. Filmin asıl derdi ise nedamet dolu karakterlerinin gözünden işlediği dram. Tam bir psikopat olan delifişek patron karakterinin bile onuru ve prensipleriyle çözülmesi gereken dramı mevcut. Yılların eskitemediği büyük aktör, IRA'nın General'i rolünden de hatırladığımız Brendan Gleeson ise Raplh Fiennes'la karşılıklı döktürdüğü sahnelerde dramını mükemmelen yansıtıyor perdeye. Hatta sırf o sahneler için bile bu film mutlaka izlenmeli.

Kısacası In Bruges, eksiklerine ve keşkelerine rağmen bu zamana kadar ertelediğime pişman olduğum bir film oldu. Türü sevenlerin, sivri dilli bir dramayı özleyenlerin kaçırmaması gereken etkileyici bir film. Ortalığı Amerika'yı ve dolayısıyla dünyayı kurtarmak için kendini paralayan süperkahramanların, vampirlerin, kurt adamların sardığı şu dönemde tam bir sığınılacak liman In Bruges. Yönetmeni Martin McDonagh'ı eksiklerini giderdiği yeni filmlerinde görmek için sabırsızlanıyorum.

İlginç Bilgi: Film, tıpkı Bruges gibi içinden nehir geçen bir başka kentte, Venedik'te geçen mükemmel psikolojik dram Don't Look Now/Karanlığın Gölgesi'ne de anlamlı bir selam gönderiyor.

SOURCE CODE/YAŞAM ŞİFRESİ (2011)

2011-10-31T15:13:00.000+02:00

Yönetmen: Duncan Jones

Oyuncular: Jake Gyllenhaal, Michelle Monaghan

Başlıca ödül ve adaylıklar: Yok

IMDB Puanı: 7,6/10

Estar Abi Puanları:

-Jake Gyllenhaal: 7

-Vera Farmiga: 7

-Duncan Jones: 8

-Ben Ripley (senarist): 6

Genel Puan: 6/10

David Bowie'nin oğlu Duncan Jones, önceki filmi Moon/Ay ile bilimkurguseverler tarafından benimsenen bir yönetmen olmuştu. Sonraki projeleri ilgiyle beklenen Jones'un yeni filmi Source Code evvelce başka filmlerde sıkça işlenen bir sanal gerçeklik filmi oldu. Temelde Groundhog Day/Bugün Aslında Dündü ve 12:01'de işlenen hep aynı günü yaşayan adam temasıyla geçmişe gidip kötü olayları engelleme temasıyla Back to the Future/Geleceğe Dönüş filmleri etrafında dönen yapısı geçmişi değiştirememe ve birden fazla paralel zaman oluşturma gibi alt-temalarla farklılaştırılmaya çalışılan bir film var karşımızda. The Matrix ve Inception/Başlangıç gibi örneklerle de bağı olan film izleyiciye pek bir yenilik duygusu vermekten uzak olsa da insanın çaresizliği temasına göndermeleriyle en azından tür içinde bir hatır kazanabiliyor.

Film, bir trende patlayan bombanın failini öğrenmek için Afganistan'da çarpışan bir askeri yeni bir teknoloji sayesinde trendeki yolculardan birinin ruhuna göndermesiyle alakalı. Her geri dönüşü için 8 dakikalık zamanı bulunan kahramanımız bir süre yeni kimliğine adapte olmaya çalışıp görevini yapmaya koşullanıyor. İlginç ve aktif bir senaryo olmasına rağmen içi doldurulamamış kısımlara da sahip. Bombacının silik bir görüntü çizmesi, treni havaya uçurma sebebinin altyapısının fazla sıradan olması gibi. Ama filme en büyük zararı finali veriyor. Bu tip filmlerde gereksiz yere ana mantığın üzerine çıkmaya çalışır bazı senaristler ve hikayeyi de tam orada mahvederler. Source Code'un paralel zaman teorisini kendi elleriyle yıktığı ve bunu normalleştirmek için öyküye geçirdiği kılıf seyirciyi filmden soğutabiliyor. Yine de görüntü yönetimi ve özel efektleriyle ayrıca Michelle Monaghan unsuruyla ve hızlı temposuyla iyi bir boş vakit değerlendirme unsuru sayılabilir film.

İlginç Bilgi: Colter'ın 8 dakika sürmesi gereken turlarından biri 7 dakika 30 saniye sürüyor.

THE MANCHURIAN CANDIDATE/CASUSLARA KARŞI (1962)

2011-10-31T14:57:00.000+02:00

Yönetmen: John Frankenheimer

Oyuncular: Frank Sinatra, Laurence Harvey

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Yardımcı aktrist (Angela Lansbury) ve kurgu dallarında 2 Oscar adaylığı

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-Yardımcı aktrist dalında Altın Küre ödülü ve yönetmen dalında adaylık

IMDB Puanı: 8,2/10

Estar Abi Puanları:

-Frank Sinatra: 8

-Angela Lansbury: 9

-John Frankenheimer: 7

-Ferris Webster (kurgu): 9

Genel Puan: 8/10

Soğuk Savaş döneminde anti-komünizm filmleri genelde b filmleri dediğimiz kuşak içinde yer alır ve çoğu da bilimkurgu filmleri olarak tasarlanırdı. Genelde dünyayı ele geçiren uzaylılar metaforuyla ABD'yi ele geçirmesi muhtemel "yabancı"lar ve elbette ki Amerikan yaşam tarzını ve düşünce sistemini kökten değiştirecek Kominizm "bela"sı işlenirdi. Casuslara Karşı, tam anlamıyla bir anti-komünizm filmi değil, film boyunca özdeşleşme yaşadığımız kişilerin arasında kominüzme pek de soğuk bakmayan insanlar da var. Öte yandan senaryonun izleyicinin nefretini ele geçirmeyi planladığı en önemli karakterler de anti-komünistler. Ama filmin ana teması komünistlerin Kore'de Amerikan askerlerinin beyinlerini yıkamaları sonucu gelişen olası felaketler olunca filmin dengesi de sağa doğru kayıyor ister istemez.

60'lı yıllarda senaryo sıkıntısı çekilen bir dönemde Casuslara Karşı, hayli ilginç bir başarı elde ediliyor. Sinemanın tamamen epik yapımlarla müzikaller arasında paylaşıldığı ve In the Heat of the Night/Gecenin Sıcağında filmindeki ırkçılık temasına kadar hep bu şekilde işlediği bir ortamda Casuslara Karşı çok farklı bir yerde duruyor. Sinatra gibi Janet Leigh gibi yıldızların yanısıra Angela Lansbury, Laurence Harvey gibi oyunculuk yeteneği üst düzey olan ama parlayamamış isimleri de bünyesinde barındıran film, Kore'de komünist askeri doktorlar tarafından beyni yıkanmış bir takım askeri konu alıyor. Bu askerlerin arasında bir suikastçi olarak yetiştirilen ise komünist orduya en çok kayıp verdiren komutanlardan biri arasından seçiliyor. Amerika'ya geri gönderilen askerler arasında uyanmalar yaşandıkça durumun vehameti daha iyi ortaya konuyor.

Filmin iki zirvesi var. Biri müthiş bir kurgu örneği olan beyin yıkamanın sonuçlarını izlediğimiz Kore'deki sahne. Bu sahnede askerlerin gördüğü yaşlıca kadınlarla komünist asker ve doktorların sürekli yer değiştirdiği sahne klasik sinema dilinin cevherlerini taşıyor. Diğer zirve anıysa şüphesiz final sahnesi. Daha sonra Alan J. Pakula'nın da benzerlerini kullanacağı son suikast sahnesi Hitchcock tarzı açılar ve sürprizlerle çekilmiş. Francis Ford Coppola'nın The Godfather Part 3/Baba 3'ün finalinde oluşturduğu atmosferin de izlerini taşıyor Casuslara Karşı'nın finali.

Öte yandan filmde tuhaf mantık hataları da var. Acaba sadece ben mi anlayamadım ya da bir konsantrasyon kaybı mı yaşadım o an diye başka sinema sitelerinde ya da interaktif sözlüklerde yazılan yorumları okudum ve trende Janet Leigh ile Frank Sinatra'nın sohbet ettiği sahnedeki anlamsız diyaloglara şaşıranın sadece ben olmadığımı gördüm. Birbirlerine durduk yere "sen Arap mısın?", "hayır sen Arap mısın?" gibi sorular soran ve bazı kelimeleri ilginç bir şekilde tekrarlayan çiftin diyalogları ister istemez Janet Leigh'in oynadığı karakterin de komünist ajan olduğu düşüncesini aklıma getirse de filmin sonunda bu karakterin gizemini çözmeden havada bırakıyor senaryo. Ya da bu durum ben ve birkaç kişinin daha evhamı gibi duruyor.

Filmin bir başka ilgi çekici özelliği ise tehlikeli anne figürü. Sinemada sıklıkla karşımıza çıkan ve daha çok Alfred Hitchcock filmlerini süsleyen bu figür Casuslara Karşı filminde kendi zirvesini yapıyor. Tabii bunda karakterin doğru şekillendirilmesi kadar Angela Lansbury'nin de başarısı var. Casuslara Karşı'nın 2004 yapımı Denzel Washington ve Liev Schreiber'lı yeniden çevriminin de başarısız olduğunu ekleyelim.

İlginç Bilgi: Filmde kullanılan uçak, Frank Sinatra'nın kendi koleksiyonundan. O yıllarda Sinatra'nın ABD'nin İbrahim Tatlıses'i gibi bir konumda olduğunu hatırlatalım.

ONIBUS 174 (2002)

2011-10-26T15:21:00.000+03:00

Yönetmen: Jose Padilha

IMDB Puanı: 7,9/10

Estar Abi Puanı: 8/10

Yönetmen Jose Padilha ile Tropa de Elite/Özel Tim film serisi sayesinde, Rio de Janeiro'daki suç ve suçlu dünyasıyla da Cidade de Deus/Tanrı Kent sayesinde tanışmıştık ilk olarak. Hepsinden önce Padilha, Rio'nun nasıl bir kent olduğunu Onibus 174 belgeseli sayesinde anlatmış aslında.

Tarih 12 Haziran 2000. Rio de Janeiro'da 174 numaralı otobüsün yolcusu Sandro do Nascimento, bir grup yolcuyu rehin alır. Sebebi belli değildir. Polis otobüsün etrafını çevirir. Keskin nişancılarını yerleştirir ve süreç başlar. Sabahtan geceye kadar olan bu zorlu süreçte do Nascimento, birçok yolcuyu serbest bıraksa da birkaç kadın yolcuyu içeride tutar. Artık istediği şey otobüsten kurtulup kaçıp gitmektir. Günün sonunda Rio büyük bir trajediye sahne olur.

Belgeselin başına geçtiğimizde bir rehin alma olayını izleyip yolcuların nasıl kurtarılacağını göreceğimizi zannederiz. Ama Padilha bu 2,5 saatlik belgeselde bize yalnızca bunu sunmuyor. do Nascimento'nun geçmişini de didikliyor ve ortaya küçük yaşta gözleri önünde annesinin boğazı kesilen, sokaklarda büyüyen, baliye ve hırsızlığa bulanan ve sürekli bir "normalleşme" yolu arayan ama bir türlü tutturamayan do Nascimento ve onun üzerinden Rio'nun tüm sokak çocukları ve evsizlerinin trajedisini de izliyoruz. Özellikle silahsız ve savunmasız onlarca çocuğu katleden Brezila polisi ve büyüklerden oluşan çetelerin yarattığı dehşet, do Nascimento'nun yarattığı rehine krizini birdirbir oyunu kadar tehlikeli kılıyor. Padilha, Tropa de Elite serisinin ilkinde sokaktaki uyuşturucu çetelerine yoğunlaşmış ve Rio'nun kanayan yarası olarak göstermişti. 2. filmde ise bu çetelerin yanında Rio polisinin rüşvet ve derin devlet kurgusunda yarattığı sistemin Rio'nun daha büyük bir belası olduğunu da resmetmiş ve büyük olguyu tamamlamıştı. Padilha Onibus 174'te de aynısını yapıyor. Üstelik bu kez karşımızdaki bir kurgu değil, tamamiyle gerçek.

Sandro do Nascimento gibi suça bulaşmış sokak çocukları dünyanın bütün büyük şehirlerinde mevcut. Onlara sokak köpekleri gibi bakıyoruz. Karşımıza çıktığında kaldırım değiştiriyoruz ama öte yandan onların da bizden korktuğunu farketmiyoruz. Trafikte yolu kesip sürücülerin paralarını gasp eden çocuk ve evsizlerin varlığı ne kadar gerçekse onları suça iten sistemin de o kadar gerçek olduğunu göremiyoruz. Polisin, Sandro kadar tehlikeli bir varlık olduğunu da ancak filmin sonunda anlayabiliyoruz. İlginçtir, bu belgesel başlarda polise özdeşleşmemizi sağlarken finale doğru tamamen Sandro'nun tarafında buluyoruz kendimizi. Padilha, bizim bu seçimimizi doğrulayan adımları ise ancak son 15 dakikada atıyor. Onibus 174, gelir adaletsizliğin suçu getirdiği noktayı daha iyi algılamak isteyenler için mükemmel bir belgesel.

MOU GAAN DOU/KİRLİ İŞLER (2002)

2011-10-26T14:55:00.000+03:00

Yönetmen: Wai-keung Lau, Alan Mak

Oyuncular: Andy Lau, Tony Leung Chiu Wai

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-En iyi film dahil 7 dalda Hong Kong Film Ödülü ve 9 dalda adaylık

-Anthony Wong Chau-Sang'a Hong Kong Film Eleştirmenleri Birliğince verilen en iyi aktör ödülü

IMDB Puanı: 8,1/10

Estar Abi Puanları:

-Wai-keung Lau ve Yiu Fai-Lai (görüntü yönetmenleri): 9

-Tony Leung: 9

-Andy Lau: 8

Genel Puan: 8/10

Hong Kong sinemasının dünya çapındaki en ünlü filmlerinden birisi Kirli İşler. Bunda Martin Scorsese'nin filmin yeniden çevrimini kotarması ve üstelik filmi The Departed/Köstebek'le ilk Oscar'ına uzanması, Kirli İşler'i bir anda popüler yapmıştı. Scorsese bu film sayesinde ilk defa Amerika dışında bir ülkenin yapımından çevrilen bir filmle Oscar büyük ödülüne uzanan ilk kişi olmuştu.

Hikaye bir polisin gangster çetesine sızması ve aynı çeteden birinin de polis olması sonucu karşılıklı oynanan bir köstebek oyununu anlatıyor. Polis içindeki haini ararken mafya da polisten kendisine katılan köstebeğin kim olduğunu araştırıyor. Öte yandan polisin mafyayı çökertmek için gereken kanıtların yok edilmesine çare araması da filmin hızına hız katıyor. The Departed'ı birkaç defa izledim ve kanımca Scorsese'nin en iyi filmlerinden biri oldu bana göre. Ama Kirli İşler'in The Departed'dan çok daha iyi olduğunu söyleyebilirim. Senaryoda, özellikle de finalde yapılan değişiklik The Departed'ın Kirli İşler'e oranla değerine biraz köstek olmuş gibi. Ayrıca hem Andy Lau hem de Tony Leung, aynı karakterleri canlandıran Leonardo Di Caprio'nun da Matt Damon'ın da fersah fersah önündeler. Özellikle Tony Leung, karakterinin psikolojik çöküşünü mükemmelen yansıtmış. Ama filmin asıl büyük oyuncusu The Departed'da Martin Sheen'le karşılanan Anthony Wong olmuş. Michael Mann polisiyelerini de andıran filmin asıl başarısı ise görüntü yönetmenliğinde. Özellikle çatılarda gerçekleştirilen çekimlerde sinematografi ekibi gayet başarılı.

İlginç Bilgi: IMDB Top 250 listesinde ikisi de yer alan tek yeniden çevrim örneği Mou Gaan Dou ve The Departed.

TROPA DE ELITE/ÖZEL TİM İKİLEMESİ (2007-2010) - 10 PUANLIK FİLMLER (2. BÖLÜM)

2011-10-18T11:52:00.000+03:00

Yönetmen: Jose Padilha

Oyuncular: Wagner Moura, Andre Ramiro

Toplam ödül ve adaylık: 48 ödül ve 19 adaylık

IMDB Puanları:

1. film: 8/10

2. film: 8,3/10

Estar Abi Puanları:

1. film: 8/10

2. film: 10/10

Dünyanın en seksi şehri... Rio de Janerio'nun en bilinen sıfatı bu. Ama Fernando Meirelles, Cidade de Deus/Tanrıkent'i çektiğinde Rio'nun tek özelliğinin buram buram seks kokması olmadığını anlamıştık. Rio'nun gerçek yüzünü ortaya koymaya baş koymuş yönetmen Jose Padilha'yla da Tropa de Elite sayesinde tanıştık. Özellikle ikinci filmin tüm dünyada yarattığı yankıdan sonra gördük ki Padilha'nın tüm filmografisi Rio'nun nasıl bir suç cenneti olduğunu ortaya koymaya yönelik. Daha sonra bu blogda da tanıtımı yapılacak olan Onibus 174'le başlayan bir Rio serisi var yönetmenin. Bu yıl içinde gösterime girecek Rio, Eu Te Amo çeşitlemesinde de yer alacak olması onun Rio kentini hem yerdiğini hem de çok sevdiğinin mühim bir örneği.

Tropa de Elite başlarken siyah zemin üzerinde akan jeneriklere bir türlü geçilemiyor. Bunun sebebi filme ortak ya da sponsor olan şirketlerin çokluğu. Anlaşıldığı kadarıyla bütçe denkleştirme işi epey zorlamış yapımcıları ve ikna ettikleri sponsorların tanıtımını filmin başına alarak bu filmi ne kadar zor şartlarda kotardıklarını göstermişler. Zaten ilk filme Hollanda, ABD ve Arjantin'in ortak olması da bunun bir kanıtı.

Jose Padilha'nın asıl amacının ikinci filmi çekebilmek ve bunu yapabilmek için de önce tüm dünyada beğenebilecek bir aksiyon filmi çekmek olduğu çok belli. Kendisinin ana derdi Brezilya'da, özellikle de Rio'da derin devletin nasıl işlediği, uyuşturucu çetelerinin büyüyüp serpilmesinde hangi devlet görevlilerinin parmağı olduğunu aktarabilmek. İlk filmin kötü adamları baştan sona çeteler. Çoğu ergenlik çağındaki çocuklardan oluşan bu çetelerin Rio sokaklarında ellerinde uzun namlulu, otomatik silahlarla gezdiğini gördüğümüzde zaten yeterince dehşeti yaşıyoruz. Üstüne üstlük Sidney Lumet'nin Serpico'sundakinden daha ağır bir rüşvetçi polis ortamı da var. Tüm bunların ortasında ise normal polisin beceremediği işleri yapan, mükemmel bir askeri polis ekibi olan tropa de elite/özel tim (BOPE) var. Ana kahramanımız Nascimento da bu birliğin takımlarından birinin lideri ve çocuğunun dokumuna az bir zaman kala psikolojik problemler yaşayıp işi bırakmak zorunda kalıyor. Ama bırakmadan önce yerine geçecek takım liderini belirlemek de onun görevi.

Birinci film iki aşamalı akıyor. Biri tropa de elite'nin çetelerle savaşı. Diğeri de birliğe alınacak yeni adamların polislikteki kökenleri ve eğitimleri. Hatta film bir yerde normal anlatısını bırakıp uzunca bir süre bu eğitime zaman ayırıyor. Tropa de Elite'nin ender olumsuz yanlarından biri de bu. Paralel kurguyla anlatabileceği bir sahneyi diğer alanı unutarak uzattıkça uzatması.

Başta da söylediğim gibi yönetmenin asıl amacı ikinci filmi çekebilmek. İlk filmle yeterli bir gişe ve beğeni sağladığından artık tek yapım ülkesi Brezilya olan yine bol sponsorlu ama az ortaklı, dolayısıyla yönetmenin işine karışabilecek kişi ve ülkelerin olabildiğince azaltılıp işe başlanıyor. İkinci film, birinci filme oranla daha az aksiyon içermesine karşın hikayede devletin yeri ikinci filmde daha büyük bir yer kaplıyor. Yozlaşmış vekiller, savcılar, valiler ve emniyet müdürlerinin yanında ilk filmde gördüğümüz çeteler Disney kahramanları gibi kalıyor. Kahramanımız Nascimento ise başarısız giden bir hapishane isyanını bastırma görevinden sonra cezalandırılıp (!) bakanlık müsteşarlığına terfi ettiriliyor. Nascimento özellikle bu yeni görevinden sonra adeta aydınlanıyor. Rio'nun nasıl uyuşturucuya battığını, bu şehri bu ortama kimlerin hazırladığını, kimlerin bu işten nasıl çıkarları olduğunu tek tek izliyor ve süreci değiştirmek için harekete geçiyor.

Nascimento'nun savaşımının sisteme karşı olduğunu keşfetmesiyle sistemle savaşmak için sadece o sistemin başındakileri öldürmenin yetmeyeceğini anlaması da bir oluyor. Zaten bunun acı sonunu da filmin sonunda kendisine ve bize itiraf edebiliyor. Brezilya'nın en iyi timi bile politikayla yoğrulmuş bir sistemle baş edemezken Nascimento'nun bireysel çabaları hiçbir işe yaramıyor. Bu uğurda ölen arkadaşlarının acısı da cabası.

Tropa de Elite 2, JFK'dan beri izlediğim en iyi politik gerilim-aksiyon filmi oldu. Çok hoşlanmadığım Tanrı Kent'in aksine sadece içeriğiyle değil biçimiyle de mükemmel bir film izlemiş oldum. İlk film de çok iyiydi ama ikinciyi izledikten sonra birinci filmin sadece bir araç olduğunu keşfedince asıl tadı 2. filmle almanın keyfini yaşamış oldum. Nascimento rolündeki Wagner Moura'yı keşfetmek bu filmin katkılarından biri. Hem ilk filmdeki karizmatik takım komutanı hem de ikinci filmdeki politikacı-asker kimliği üzerine cuk oturuyor aktörün. Özellikle de ikinci filmi tek başına alıp götürebiliyor. İkinci filmin başındaki helikopter sahnesi sayesinde tüm Rio'yu baştan sona geziyoruz. Yönetmen bu sahneyle bir cennet olan Rio'yu bize baştan gösteriyor ve sonrasında izleyeceklerimizle o cennetin nasıl talan edildiğine şahit oluyoruz. Pastel renklerdeki lenslerle seyirciyi içine alan ve yer yer büyüleyen görüntü yönetimi, handy cam çekimlerindeki profesyonellik ve özellikle ikinci filmdeki kurgulama takdire şayan. Tropa de Elite ikilemesi tekrar tekrar seyredilmesi gereken bir klasik, yıllarca unutulmayacağını tahmin ettiğim bir ustalık işi.

Son olarak bu filmi izlerken yabancılık çekmeyeceğinizi aynı derin devlet organizmalarının ülkemizde de bulunduğunu, bu konunun üzerine giden Kurtlar Vadisi gibi dizi/filmlerin Tropa de Elite gibilerinin yanında nasıl da kalitesiz ve boş durduğunu bir kez daha farkedeceksiniz. Böyle cesur ve teknik açıdan da mükemmel bir film Türkiye'de de çekilsin, başka film çekilmese de olur.

İlginç Bilgi: Tropa de Elite, Brezilya'da Avatar'dan sonra tüm zamanların en çok izlenen filmi olmuş.

THE KILLING FIELDS/ÖLÜM TARLALARI (1984)

2011-10-17T16:06:00.000+03:00

Yönetmen: Roland Joffe

Oyuncular: Sam Waterston, Haing S. Ngor

Başlıca ödül ve adaylıklar:

-Yardımcı aktör, görüntü yönetmeni ve kurgu dalında 3 Oscar ödülü ve film, aktör, yönetmen ve senaryo dallarında 4 adaylık

-Japonya Akademi Ödülleri en iyi yabancı film adayı

-En iyi film ve en iyi aktör (Ngor) dahil 8 BAFTA ödülü ve en iyi yönetmen dahil 5 adaylık

-Yönetmenler Birliği en iyi yönetmen adayı

-En iyi yardımcı aktör Altın Küre ödülü ve en iyi film dahil 5 adaylık

-Senaristler Birliği en iyi senarist ödülü

IMDB Puanı: 8/10

Estar Abi Puanları:

-Roland Joffe: 7

-Sam Waterston: 7

-Chris Menges (Görüntü yönetimi): 9

-Haing S. Ngor: 9

Genel Puan: 8/10

Pol Pot... Kamboçya'da 1975-1979 yılları arasında Kızıl Kmerler örgütünün de desteğiyle liderlik ve diktatörlük yapmış 20. yüzyılın en eli kanlı liderlerinden biri. İktidarı boyunca 2 milyondan fazla insan öldürten Pol Pot yaptığı kıyım açısından dünyanın en ilginç diktatörlerinden biridir. Pol Pot yepyeni bir toplum ideasıyla ortaya çıkıp, bütün eğitimli insanları öldürür. Gözlük takan kimseleri bile tahsil durumuna bakmaksızın katleder. Doktorlar, mühendisler, öğretmenler Pol Pot'un dehşetinden nasibini alır. Geri kalan halkı da şehirlerden toplayıp kırsal alanda kamplara doldurur ve para, alış-veriş, ticaret gibi tüm unsurları 4 yıl boyunca ortadan kaldırır. Kamplarda yaşayan halk, tarlalara ektiklerini çoğunu Kızıl Kmerlere vermek üzere aralarında bölüşürler. İşte bu kampların adı dünya tarihine "Ölüm Tarlaları" olarak geçer.

The Mission/Görev filmiyle Cannes'da Altın Palmiye kazanan Roland Joffe'nin dünyaya adını duyurduğu Ölüm Tarlaları yönetmenin ilk filmi olmasına rağmen son derece zorlu bir konuyu ele alır. Kıyımların üzerinden henüz 5 yıl geçmesine rağmen taze acıların üzerine gider ve yaşanmış bir dostluk öyküsünü Ölüm Tarlaları'nın önce çevresinde sonra bizzat içinde anlatır. Amerikalı gazeteci Sydney ve onun Kamboçya'daki hem rehberi hem de yardımcısı olan aynı zamanda gazetecilik yapan Dith Pran'ı askeri yönetimden kurtarmak için çabalar. Ülkedeki beyazları tek tek kendi ülkelerine gönderen Pol Pot yönetimi yüzünden Sydney, Amerika'ya Dith Pran olmadan dönmek zorunda kalır. Pran'ı ise ölüm tarlalarında acı günler beklemektedir.

Filmde önce Dith, Sydney ve arkadaşlarını Kızıl Kmerlerin zulmünden kurtarır ancak aynı başarıyı beyaz arkadaşları gerçekleştiremez. Özellikle Dith için hazırlanan pasaport sahnesinde mükemmel bir kurgu örneği gösteren hikaye, Pnomh Penh'in sokakları boşaldıkça ve halk tarlalara geçtikçe sessizleşir. Atmosfer, ciddi anlamda bir dinginliğe ulaşır. Dith'in gözünden anlatılan tarlalarda çekilen işkencelere seyircinin de ortak olması sağlanır. İç savaş zamanını anlatan ilk 1 saatteki keşmekeş son bölümde tamamen ortadan kalkar. Bu sayede biz de o yılların Kamboçya'sını birebir yaşamış oluruz. Filmde Pol Pot bir anlığına bile görülmez. Ama yaptıkları en ince detayına kadar anlatılır. İnsan iskeletleriyle dolu bataklıklar, nehirler dehşetin görselliğini yakalamak adına çok başarılıdır. Özellikle final karesi muhteşemdir.

Sam Waterston'un zaman zaman aksayan performansını sürekli kapatan Haing S. Ngor, bu başarısı sayesinde oyunculuk dalında Oscar ödülü kazanan ilk Asyalı olur. Filmde çok genç bir John Malkovich de yer alır.

İlginç Bilgi: Haing S. Ngor, sinema tarihinde Oscar kazanan ikinci amatör oyuncudur. William Wyler'ın savaş sonrası cepheden dönen askerlerin yabancılaşmasını anlattığı The Best Years of our Lives/Hayatımızın En Güzel Yılları'nda rol alan savaş gazisi Harold Russell bu durumun ilk örneğidir. Haing S. Ngor, Russell'in aksine daha sonra birkaç filmde daha yer alır.