ÜLKÜ TAMER - İHANET YILLARI (2007)

Tam adı Amerika'ya Karşı Eylemleri Araştırma Komitesi. Bilinen adı ise Komünizmle Mücadele Mahkemeleri. 1938 yılında ilk kez resmi olarak kurulan Komite, 1946 ve 1950'de Senatör McCarthy önderliğinde Hollywood'a da el atmış ve komünist olduğu bilinen ya da şüphelenilen sanatçıları soruşturmuştu. Orson  Welles, Charles Chaplin Elia Kazan gibi önemli isimlerin de olduğu bir kara liste yaratılmış, bazı sanatçılar komünist arkadaşlarının isimlerini vererek kendini kurtarmıştı. Komite soruşturmalarından nasibini alan Lillian Helman'ın Şarlatanlar Dönemi adını verdiği yılları Ülkü Tamer İhanet Yılları adlı derlemesinde ele almış.

Tamer, önsöz hariç kitaba yorumlarını hiç katmayarak sadece mahkeme tutanaklarını kitaba aktarmayı tercih etmiş. Paul Robeson, Lee J. Cobb, Hans Eisler, Robert Taylor, Ronald Reagan gibi birçok sanatçının Komitece sorgulama tutanaklarının yer aldığı kitapta son derece şaşırtıcı kayıtlar mevcut. Örneğin bu kitap sayesinde çok sevdiğim Lee J. Cobb'un arkadaşlarına ihanet edip "öttüğünü" öğrendim. Elia Kazan, zaten soruşturmanın en ünlü ismiydi ve muhbirliği dolayısıyla aradan geçen 50 yıl sonra bile Onur Ödülü Oscar'ı kazandığında Ed Harris, Nick Nolte gibi isimlerin protestosuna uğramıştı. Pişmanlığını belirttiği On The Waterfront/Rıhtımlar Üzerinde'nin Oscar alması bile imajını kurtaramamıştı. Soruşturmanın en trajik kayıtları ise Nazım Hikmet'in Korku şiirini atfettiği Paul Robeson'a ait. Zenci hakları hakkında konuşmalar yapmak için gitmesi gereken ülkeler sırada bekliyorken komünist olduğu için pasaport alamaması, ama yine de mahkeme başkanına karşı duruşu ve tavrıyla adeta ders vermesi bu kitapta yer alan ilginç bölümlerden biri.

Kitap, McCarthy soruşturmalarının tamamını içermiyor. En azından konunun Hollywood kısmının bile tamamını içermiyor. En lazım olan bilgiler, yani soruşturmaya uğrayanların akıbeti konusunda da bir-ikisi hariç bilgi vermiyor. Bu nedenle eksik bir kitap ama konu hakkında daha önce bilgi sahibi olmayanlar için iyi bir başlangıç olabilir.

Puan: 7/10